Kıyametin Provası: Bilim İnsanları Antik Kentleri Yok Eden İklim Zincirleme Reaksiyonunu Çözdü
İklim döngülerinin üst üste binmesi, Geç Bronz Çağı çöküşünü çevreleyen kuraklıkları yoğunlaştırmış olabilir.
Yaklaşık 3200 yıl önce, Doğu Akdeniz’deki toplumlar, su kaynaklarını, tarımı ve gıda güvenliğini zorlayacak kadar şiddetli kuraklıkla karşı karşıya kaldılar.
Stockholm Üniversitesi’nden Science Advances’te yayınlanan bir araştırma, bu aşırı koşulların tek bir izole olaydan değil, birkaç doğal iklim döngüsünün aynı anda bir araya gelmesi ve zaten kurak olan bir ortamı yoğunlaştırmasıyla geliştiğini öne sürüyor. Bulgular, Geç Bronz Çağı çöküşü için yeni bir bağlam sağlıyor ve bilim insanlarının ısınan bir dünyada kuraklık tehditlerini değerlendirmelerine yardımcı olabilir.
“Tek bir iklim olayından kaynaklanmak yerine, en aşırı kuraklıkların farklı zaman ölçeklerinde çalışan doğal iklim döngülerinin çakışmasıyla ortaya çıktığını bulduk. Bu, Geç Bronz Çağı çöküşüyle ilişkili kuraklığın neden bu kadar şiddetli olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor,” diyor Stockholm Üniversitesi Fiziksel Coğrafya Bölümü’nden doktora öğrencisi ve çalışmanın ilk yazarı Katherine Power.
İklim modellemesi uzun bir düşüşü ortaya koyuyor
Yaklaşık 3200 yıl önce, Mikenler, Minoslular ve Hitit İmparatorluğu da dahil olmak üzere Doğu Akdeniz’in birçok büyük medeniyetini etkileyen yaygın bir toplumsal çöküş yaşandı. Şiddetli kuraklık uzun zamandır bu çalkantıyla ilişkilendirilmiştir, ancak onu üreten iklim mekanizmaları belirsizliğini korumuştur.
Stockholm Üniversitesi Fiziksel Coğrafya Bölümü’nde paleoklimat modelleme profesörü olan Katherine Power ve çalışmanın ortak yazarı Qiong Zhang, son 8.000 yıl boyunca Akdeniz’deki değişimleri yeniden yapılandıran son teknoloji ürünü bir iklim modeliyle bu soruyu araştırdılar.
Katherine Power, “Sonuçlarımız, bölgenin binlerce yıl boyunca Dünya’nın yörüngesindeki yavaş değişimlerin etkisiyle kademeli bir kuraklaşma eğilimi geçirdiğini gösteriyor. Bu uzun vadeli eğilimin üzerine, Atlantik Okyanusu ve atmosferde daha kısa vadeli dalgalanmalar da bulduk,” diyor.
Doğu Akdeniz, daha geniş bir iklim geçişinin parçası olarak kurudu; zayıflayan musonlar ve değişen atmosferik dolaşım, Afrika’dan gelen nemi ve bölgedeki yağışları azalttı. (Fotoğraf: Katherine Power/Stockholm Üniversitesi)
Üst üste binen döngüler aşırı kuraklığı yoğunlaştırdı
Yeniden yapılandırma, en şiddetli kuraklıkların, birkaç doğal iklim döngüsünün geçici olarak hizalandığı zamanlarda geliştiğini gösterdi. Birleşik etkileri birbirini güçlendirerek, uzun vadeli kademeli düşüşün tek başına üreteceğinden çok daha şiddetli kurak dönemler yarattı.
Katherine Power, “Bu süreçlerin yakınsaması, Doğu Akdeniz’i kritik bir hidroiklim eşiğinin ötesine iterek, su mevcudiyetini azalttı ve zaten kırılgan olan toplumlarda tarım ve gıda güvenliği üzerindeki baskıyı artırdı” diyor.
Doğal değişkenlik gelecekteki riski artırabilir
Sonuçlar, geçmişteki büyük kuraklıkları anlamanın farklı bir yolunu sunarken, aynı zamanda mevcut iklim riskleri için de çıkarımlar içeriyor.
“Akdeniz, dünyanın iklim değişikliği açısından en hassas bölgelerinden biri ve bölgenin önümüzdeki yüzyılda daha sıcak ve kurak hale gelmesi bekleniyor. Bulgularımız, gelecekteki kuraklık riskinin yalnızca uzun vadeli insan kaynaklı ısınmaya değil, aynı zamanda Atlantik Okyanusu’ndaki doğal değişkenliğin bu arka plan eğilimiyle nasıl etkileşimde bulunduğuna da bağlı olabileceğini gösteriyor,” diye açıklıyor Katherine Power.
Araştırma, çeşitli iklim süreçlerinin nasıl birleşip kuraklığı artırabileceğini göstererek, dünyanın ısınmaya devam etmesiyle birlikte gelecekteki hidroiklimsel aşırılık riskini açıklığa kavuşturmaya yardımcı olabilir.
Kaynak: https://scitechdaily.com