Keşfedilen Hidyanus Dünyaları: Yaşamın Kapılarını Aralayan Dev Gezegenler
Gökbilimciler son yıllarda yeni bir tür dış gezegen arayışı içindeler; özellikle de yaşanabilirliğe uygun olanları. Bunlara Hidyanus (Hyceon) dünyaları deniyor ve geniş sıvı su okyanusları ve hidrojen bakımından zengin kalın atmosferleri ile karakterize ediliyorlar. Bu isim 2021 yılında Cambridge astronomu Nikku Madhusudhan tarafından ortaya atıldı ve ekibi 2023 yılında James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanarak olası bir Hidyanus dünyası olan K2-18b’ye yakından baktı.
Bu Ocak ayında Monthly Notices of the Royal Astronomical Society tarafından yayınlanmak üzere yeni kabul edilen bir makalede Madhusudhan ve yardımcı yazar Frances Rigby, Hidyanus gezegenlerinin iç yapısının neye benzeyebileceğini ve bunun içinde yaşam bulma olasılığı için ne anlama geldiğini inceledi. Makaleye arXiv ön baskı sunucusundan erişilebilir.
Hidyanus dünyaları kendi güneş sistemimizde gördüğümüz hiçbir şeye benzemiyor ve yaşanabilir bir gezegenin tanımını genişletiyor. Dünya benzeri gezegenlerden çok daha büyük olma eğilimindedirler, bu da onlara “mini-neptünler” lakabını kazandırır. Büyüklükleri, daha küçük kayalık dünyalara göre tespit edilmelerini kolaylaştırır ve kalın atmosferleri onlara daha geniş bir yaşanabilir bölge sağlar.
Aynı özellikler onları spektroskopik analiz için de ideal adaylar haline getirmektedir; atmosferlerinin kimyasal bileşiminin ölçülmesi biyo-imzaları ortaya çıkarabilir.
Rigby ve Madhusudhan, yaşanabilir bir Hidyanus dünyasının potansiyel özelliklerini ortaya çıkarmak amacıyla, olası gezegen yapılarının haritasını çıkarmak için HyRIS adlı bir modelleme aracı kullandılar. Modellerini yalnızca suyun havayla buluştuğu okyanus yüzeyinde yaşanabilir sıcaklık ve basınçlara izin verecek şekilde sınırlandırdılar.
Bu katı koşullar uygulansa bile, sonuçlar çok çeşitli olası iç yapılar gösterdi. Yaşanabilir bir Hidyanus dünyasının okyanus derinlikleri 10’larca kilometre derinlikten 1.000’lerce kilometreye kadar değişebilir (karşılaştırma için, Dünya’nın okyanusu ortalama 3,7 km derinliktedir).
Bu dünyaların yaşanabilirliğini potansiyel olarak sınırlayan bir faktör, okyanus tabanı ile gezegenin kayalık çekirdeği arasında kalın bir buz tabakasına sahip olmalarıdır. Dünya’da kayalık deniz tabanının ayrışması, yaşam için gerekli olan besinleri üretir – buz bu süreci engelleyebilir. Bununla birlikte, bu besinlerin konveksiyon yoluyla buzun içinden taşınması ya da kuyruklu yıldız ve asteroit çarpmaları veya atmosferik yoğunlaşma gibi başka yollarla gezegene ulaştırılması olasılığı hala mevcuttur.
Çalışma aynı zamanda birkaç gerçek Hidyanus gezegeni adayını da inceledi ve bunlar arasında yaşanabilirlik şansı yüksek olan üç tanesi öne çıktı.
Bu üç aday, şiddetli ve düşmanca güneş patlamalarıyla bilinen kırmızı cüce yıldızların yörüngesinde dönmelerine rağmen, bu gezegenlerin yıldızları nispeten sakin. Bunlar TOI-270 d, TOI 1468 c ve TOI-732 c’dir (TOI, TESS uzay teleskobu tarafından gözlemlenen gezegenleri ifade eder).
Bu üç gezegenin her birinin James Webb tarafından ikinci yılında gözlemlenmesi planlanıyor, yani bazı heyecan verici yeni ötegezegenlere daha ayrıntılı bir şekilde bakmak üzereyiz. Geçen yılki K2-18b gözlemi Hidyanus dünyası araştırmalarının sadece başlangıcıydı ve bu son makale gökbilimcilerin bu dünyaların olası iç yapılarını kısıtlamalarına ve üzerlerinde yaşam bulma olasılığını belirlemelerine yardımcı olacak.
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Keşfedilen Hidyanus Dünyaları: Yaşamın Kapılarını Aralayan Dev Gezegenler
Antimadde Yıldızlararası Seyahatin Radikal Yeni Geleceğinin Kilidini Açabilir
Antimadde Yıldızlararası Seyahatin Radikal Yeni Geleceğinin Kilidini Açabilir