Kehribara Hapsolmuş Böcek 75 Milyon Yıllık Dino Çenesine Yapışmış Halde Bulundu
Paleontologlar, ikisi bir arada inanılmaz bir fosil bulgusunda, 75 milyon yıllık bir dinozor çene kemiği ile yanında sürprizlerle dolu tarih öncesi kehribar keşfettiler. Alışılmadık büyüklükteki reçine parçasının içinde ağaç parçaları ve şanssız bir yaprak bitinin kalıntıları yer alıyordu.
Science dergisine göre Kuzey Amerika’da türünün ilk örneği olan bu buluntu, 2019’da yayımlanan bir makalede duyurulduğunda bilim insanlarını hayrete düşürdü.
Kanada’nın Alberta eyaletindeki Dinosaur Provincial Park’ta 2010 yılında ortaya çıkarılan çene kemiği, Prosaurolophus maximus adlı ördek gagalı bir hadrosaura aitti. Hadrosaurlar Kuzey Amerika’da Geç Kretase döneminde inanılmaz derecede yaygındı; ancak alışkanlıkları hakkında çok az şey biliniyor, bu da dinozorun beslenme ve yaşam tarzına nadir bir bakış sunduğu için bu bulguyu daha da heyecan verici kılıyor.
Paleontologlar için aynı derecede heyecan verici olan bir diğer şey de dinozora yapışmış halde bulunan kehribar parçası. Kretase kehribarı nispeten bol miktarda bulunsa da – ve bu kehribarın içine gömülü ürpertici sürüngenleri ilk kez bulmuyoruz – değerli taşların doğrudan dinozor kalıntılarıyla ilişkilendirilmesi, hele hele bir de bonus böcek fosiliyle birlikte bulunması çok nadirdir.
Aslında, bunun gerçekleşmesi için gerçekten olağanüstü bir şey olmuş olmalı.
Yaprak biti 7 santimetre (2,8 inç) genişliğinde bir kehribar parçasına hapsedilmiştir.
Resim kredisi: McKellar ve diğerleri, Scientific Reports, 2019 (CC BY 4.0)
Keşfin arkasındaki araştırmacılar makalelerinde “Böcek taşıyan kehribarın dinozor kalıntılarıyla doğrudan ilişkili olarak korunması için gereken olaylar dizisi dikkat çekicidir” diye yazdılar.
Onlara göre ilk olarak, hadrosaur ölmüş ve kalıntıları bir nehre dökülmeden önce ayrışmaya uğramış olmalı. Eş zamanlı olarak, bir kızılağaç ya da araucarian kozalaklı ağaçtan gelen ve içinde hapsolmuş yaprak biti bulunan bir reçine damlası suya düşmüş ve akıntı tarafından çene kemiğine doğru itilmiş. On milyonlarca yıl boyunca bu ikili tortulara gömülmüş, bu süre zarfında reçine sertleşerek kehribara dönüşmüş ve tüm bu üzücü dino-böcek-amber durumu ortaya çıkmıştır.
Yazarlar, reçine ve çene kemiği biraz daha farklı bir aşamada temas etmiş olsaydı, kehribarın hadrosaurun mikroskobik ayrıntılarını bile ortaya çıkarabileceğini ekliyor. Ancak bu olmasa bile, yine de bazı sırları açığa çıkarabilir.
Örneğin, fosilleşmiş kalıntılar bazı hadrosaurların kıyı ovalarının yakınındaki kozalaklı ağaçlarla beslendiğini göstermektedir.
Araştırmacılar, “Paleoekolojik bilgi sağlamanın yanı sıra, gelecekte bulunacak kemikleşmiş kehribar kalıntıları, yalnızca iskelet kalıntılarından elde edilemeyecek bilgiler sağlayabilir ve kazı ve hazırlık süreçleri sırasında kesinlikle dikkat edilmesi gerekir” sonucuna varıyor.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber