Kayıp Truva Savaşı Hikayesi Britanya’nın En Büyük Roma Mozaiklerinden Birinde Bulundu
Antik tarihçi, Rutland mozaiğinin Truva Savaşı’nın Homeros’un İlyada’sında anlatılan hikâyeden farklı bir versiyonunu sunduğunu keşfetti.
İngiltere’de bugüne kadar yapılan en önemli mozaik buluntularından biri olarak nitelendirilen bu eseri inceleyen araştırmacılar, mozaikin Truva Savaşı’nın nadir ve uzun zamandır unutulmuş bir versiyonunu gösterdiğini ortaya çıkardı.
Leicester Üniversitesi’nden yapılan yeni bir analiz, Rutland’daki ünlü Ketton mozaiğinin, başlangıçta düşünüldüğü gibi Homeros’un İlyada’sından sahneleri temsil edememesinin nedenini açıklıyor .
Geçtiğimiz yüzyılda Britanya’daki en dikkat çekici Roma keşiflerinden biri olarak kabul edilmesine rağmen, mozaikteki imgeler bunun yerine, ilk olarak Yunan oyun yazarı Aeschylus tarafından öne çıkarılan ve daha sonra tarihsel kayıtlardan silinen Truva Savaşı’nın farklı bir anlatımını yansıtıyor.
Bu sanat eseri, antik Akdeniz’de yüzyıllardır kullanılan dekoratif motifleri ve görsel desenleri bir araya getiriyor. Bu durum, Roma Britanyası’nda çalışan zanaatkarların çok daha geniş bir kültürel ağın parçası olduğunu ve klasik sanat gelenekleriyle daha yakından bağlantılı olduklarını düşündürüyor.
Karantina döneminde yapılan keşiften ulusal anıta
Ketton mozaiği, 2020 yılında COVID-19 karantinası sırasında yerel sakin Jim Irvine tarafından ortaya çıkarıldı. Bu keşif, Leicester Üniversitesi Arkeoloji Hizmetleri (ULAS) tarafından Historic England’ın desteğiyle yürütülen büyük ölçekli bir kazıya yol açtı.
Ulusal açıdan olağanüstü önemi nedeniyle, mozaik ve çevresindeki villa kompleksi Koruma Altındaki Anıt olarak belirlenmiştir. Historic England ve ULAS tarafından 2021 ve 2022 yıllarında ortak kazılar yapılmış olup, bulguların resmi olarak yayınlanması için çalışmalar devam etmektedir.
Aşil, Hektor ve farklı bir hikaye
Mozaik, Yunan kahramanı Aşil ile Truva prensi Hektor’u üç yoğun sahnede tasvir eder. Bunlar arasında onların dövüşü, Hektor’un cesedinin sürüklenmesi ve sonunda Kral Priam’a geri getirilmesi yer alır; bu sırada Hektor’un cesedinin altınla tartıldığı gösterilir.
Truva Savaşı, en çok Homeros’un destansı şiiri İlyada aracılığıyla bilinir; bu destan, Yunan kuvvetleri ile Kral Priam’ın yönettiği Truva şehri arasında, güzelliğiyle ünlü Spartalı Helen’i geri almak için yapılan on yıllık efsanevi bir çatışmayı anlatır.
Yeni analizler, mozaiğin ilk başta sanıldığı gibi Homeros’un İlyada’sına dayanmadığını , bunun yerine Atinalı oyun yazarı Aeschylus’un daha az bilinen bir trajedisi olan Frigyalılar’ı yansıttığını göstermiştir . Romalıların aşina olduğu Truva Savaşı’nın birçok yeniden anlatımı vardır, ancak Ketton villasının sahibi, daha niş versiyonlardan birini sergilemenin prestijinden keyif almış olmalıdır.
Araştırma ayrıca mozaik tasarımının, antik Akdeniz’deki zanaatkarlar tarafından uzun zamandır kullanılan sanatsal desenleri ustaca birleştirdiğini ortaya koyuyor.
Bu yeni araştırmanın baş yazarı ve Leicester Üniversitesi Antik Tarih Bölümü Doçenti Dr. Jane Masséglia şunları söyledi: “Ketton Mozaiği’nde sadece Aeschylus’un hikaye versiyonunu anlatan sahneler değil, aynı zamanda üst panelin aslında mozaik döşenmeden 800 yıl öncesine, Aeschylus dönemine ait bir Yunan çömleğinde kullanılan bir tasarıma dayandığını görüyoruz. Bir panelde standart desenlerin kullanıldığını fark ettikten sonra, mozaiğin diğer bölümlerinin de Yunanistan, Türkiye ve Galya’dan çok daha eski gümüş eşyalarda, sikkelerde ve çömleklerde gördüğümüz tasarımlara dayandığını keşfettim.”
“Roma-Britanya zanaatkarları antik dünyanın geri kalanından izole değillerdi, aksine desen kataloglarını nesilden nesile aktaran daha geniş bir ticaret ağının parçasıydılar. Ketton’da, Roma-Britanya zanaatkarlığına sahip olmanın yanı sıra Akdeniz tasarım mirasını da görüyoruz.”
Roma Britanyası’ndaki kültürel yaşamı yeniden düşünmek
2020 yılında ailesinin çiftliğinde Ketton mozaiğini keşfeden Jim Irvine şunları söyledi: “Jane’in Rutland mozaik imgeleri üzerine yaptığı detaylı araştırma, Roma dünyasında henüz yeni yeni takdir etmeye başladığımız bir kültürel bütünleşme düzeyini ortaya koyuyor. Bu, Roma Britanya’sının genellikle hayal ettiğimizden çok daha kozmopolit olabileceğini düşündüren büyüleyici ve önemli bir gelişme. Yeni makale, kendi başına sürükleyici ve heyecan verici bir anlatı olup takdiri hak ediyor.”
Historic England’da Kazı Sonrası Koordinatörü olan Rachel Cubitt şunları söyledi: “Leicester Üniversitesi ile işbirliği içinde çalışmak, Ketton villa alanındaki araştırmalara yeni bir boyut katıyor. Bu büyüleyici yeni araştırma, orada yaşamış olabilecek kişilerin ve bu dönemde Roma Britanyası’nda yaşayan insanların ilgi alanları ve etkileri hakkında daha incelikli bir tablo sunuyor.”
Reading Üniversitesi Roma Arkeolojisi Profesörü Hella Eckhardt, çalışmada yer almamasına rağmen şunları söyledi: “Bu heyecan verici bir araştırma; Yunan kahramanları Aşil ve Hektor’un hikayelerinin sadece metinler aracılığıyla değil, çömlek ve gümüş eşyalardan resimlere ve mozaiklere kadar her türlü malzemeyle çalışan sanatçıların yarattığı bir dizi görsel aracılığıyla nasıl aktarıldığını ortaya koyuyor.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Kayıp Truva Savaşı Hikayesi Britanya’nın En Büyük Roma Mozaiklerinden Birinde Bulundu
Çatalhöyük 2025 Yılının En Önemli Arkeolojik Keşifleri Listesine Girdi