Karıncaların Üstün Zekâsı: Labirent Mücadelesinde İnsanları Geçtiler
Weizmann Enstitüsü’nde yapılan bir deney, işbirliğinin karıncalar için insanlardan daha etkili olduğunu ortaya koydu.
Mutfakta karıncalarla uğraşan herkes onların son derece sosyal yaratıklar olduğunu bilir; bir tanesini tek başına görmek nadirdir. Benzer şekilde, bazılarımız yalnızlıktan hoşlansa da insanlar da sosyal varlıklardır. Karıncalar ve insanlar, kendi boyutlarını çok aşan büyük yükleri taşımak için sürekli işbirliği yapan tek canlılar olarak doğada da benzersizdir.
Bu ortak özellik, Prof. Ofer Feinerman ve Weizmann Bilim Enstitüsü’ndeki ekibine büyüleyici bir evrimsel yarışma tasarlama konusunda ilham verdi. Yaptıkları deney ilgi çekici bir soru ortaya attı: Bir labirentte büyük bir yükü kim daha etkili bir şekilde yönlendirir -karıncalar mı yoksa insanlar mı?
Yakın zamanda Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayınlanan sonuçlar, grup karar alma dinamiklerine dair şaşırtıcı bilgiler sunmakta ve bireysel çabaya karşı işbirliğinin avantaj ve dezavantajlarını vurgulamaktadır.
Sahneyi Hazırlamak: “Piyano Taşıyıcıları Bulmacası”
Tabea Dreyer liderliğindeki araştırma ekibi, bu kadar farklı iki tür arasında bir karşılaştırma yapabilmek için, karmaşık bir ortamda alışılmadık şekilli bir nesneyi (örneğin bir piyanoyu) A noktasından B noktasına taşımanın olası yollarını ele alan, hareket planlama ve robotik alanlarından klasik bir hesaplama problemi olan “piyano taşıyıcıları bulmacasının” gerçek hayat versiyonunu oluşturdu. Katılımcılara piyano yerine, iki dar yarıkla birbirine bağlanan üç odaya bölünmüş dikdörtgen bir alan boyunca manevra yapmaları gereken T şeklinde büyük bir nesne verildi.
Araştırmacılar, karıncaların ve insanların boyutlarının yanı sıra farklı büyüklükteki gruplara uyması için yalnızca boyutları farklı olan iki labirent seti oluşturdu. İnsanlar söz konusu olduğunda çalışmaya katılımcı toplamak daha kolaydı; sadece katılmaları istendiği için ve muhtemelen rekabet fikrinden hoşlandıkları için gönüllü oldular. Öte yandan karıncalar rekabetçi olmaktan uzaktır. Katıldılar çünkü ağır yükün yuvalarına taşıyacakları sulu ve yenilebilir bir lokma olduğunu düşünerek yanıltıldılar.
Homo sapiens’e karşı rekabet etmek üzere seçilen karıncalar Paratrechina longicornis’tir. Uzun antenleri nedeniyle bu isimle anılsalar da, sağa sola koşuşturma eğilimleri nedeniyle bazen “çılgın karıncalar” olarak da anılırlar. Yaklaşık 3 mm uzunluğundaki bu tanıdık siyah karınca türü dünya çapında yaygındır. İsrail’de özellikle sahil boyunca ve ülkenin güneyinde yaygındırlar.
Karıncalar ve İnsanlar Karşı Karşıya
Karıncalar labirent mücadelesini üç kombinasyonda ele aldı: tek bir karınca, yaklaşık yedi karıncadan oluşan küçük bir grup ve yaklaşık 80 kişilik büyük bir grup. İnsanlar ise görevi üç paralel kombinasyonda ele aldı: tek bir kişi, altı ila dokuz kişiden oluşan küçük bir grup ve 26 kişilik büyük bir grup. Karşılaştırmayı mümkün olduğunca anlamlı kılmak için, insan gruplarına bazı durumlarda konuşma veya jestlerle iletişim kurmaktan kaçınmaları, hatta ağızlarını ve gözlerini gizlemek için cerrahi maskeler ve güneş gözlükleri takmaları talimatı verildi.
Buna ek olarak, insan katılımcılara yükü sadece karıncalar tarafından tutulma şeklini simüle eden tutacaklardan tutmaları söylendi. Kollar, deneme boyunca her bir kişi tarafından uygulanan çekme kuvvetini ölçen sayaçlar içeriyordu. Araştırmacılar deneyi her bir kombinasyon için defalarca tekrarlamış, ardından bilgisayar simülasyonları ve çeşitli fizik modelleri kullanarak videoları ve tüm gelişmiş izleme verilerini titizlikle analiz etmiştir.
Karıncalar ve insanlar T şeklindeki bir yükü labirent boyunca manevra ettirmek için yarışıyor. Kredi: Weizmann Bilim Enstitüsü
Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, insanların bilişsel yetenekleri, hesaplanmış, stratejik planlamaya başvurdukları ve karıncaları kolayca geride bıraktıkları bireysel mücadelede onlara avantaj sağladı. Ancak grup mücadelesinde, özellikle büyük gruplar için tablo tamamen farklıydı. Karınca grupları tek tek karıncalardan daha iyi performans göstermekle kalmadı, bazı durumlarda insanlardan da daha iyi performans gösterdi.
Karınca grupları hesaplı ve stratejik bir şekilde birlikte hareket ederek, belirli bir hareket yönünde sebat etmelerine ve tekrarlanan hatalardan kaçınmalarına yardımcı olan kolektif hafıza sergilediler. İnsanlar ise tam tersine, gruplar halinde hareket ederken performanslarını önemli ölçüde artıramadılar. Grup üyeleri arasındaki iletişim karıncalarınkine benzeyecek şekilde kısıtlandığında, performansları bireylerinkine kıyasla daha da düştü. Araştırmacılara göre, kısa vadede cazip görünen ancak uzun vadede faydalı olmayan “açgözlü” çözümleri tercih etme eğilimindeydiler ve en düşük ortak paydayı seçtiler.
Dünya üzerinde hepsi büyük koloniler halinde yaşayan yaklaşık 15.000 karınca türü bulunmaktadır. Bu türlerin yaklaşık yüzde 1’i ağır yüklerin taşınmasında işbirliği yapıyor.
“Bir karınca kolonisi aslında bir ailedir” diyor Feinerman. “Yuvadaki tüm karıncalar kardeştir ve ortak çıkarları vardır. Bu, işbirliğinin rekabetten çok daha ağır bastığı, sıkı sıkıya örülmüş bir toplumdur. Bu nedenle bir karınca kolonisi bazen bir süper organizma, birbirleriyle işbirliği yapan çok sayıda ‘hücreden’ oluşan bir tür canlı vücut olarak adlandırılır. Bulgularımız bu görüşü doğrulamaktadır. Grup olarak hareket eden karıncaların daha zeki olduğunu, onlar için bütünün parçalarının toplamından daha büyük olduğunu gösterdik. Buna karşılık, grup oluşturmak insanların bilişsel yeteneklerini genişletmedi. Sosyal ağlar çağında çok popüler hale gelen ünlü ‘kalabalığın bilgeliği’ deneylerimizde ön plana çıkmadı.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
Karıncaların Yaralı Akrabalarını Kurtarmak İçin Ampütasyon Yaptığı Ortaya Çıktı