Karıncalar Dünyayı Nasıl Ele Geçirdi?
Karıncalar, tarih öncesi ormanlardan çiçekli bitkileri takip ederek dünyayı ele geçirdiler.
Karıncalar hemen hemen her yerdedir. Antarktika hariç her kıtaya yayılmış 14.000’den fazla farklı karınca türü vardır ve araştırmacılar Dünya’da dört katrilyondan fazla bireysel karınca olduğunu tahmin etmektedir. Sayılar 4.000.000.000.000.000’dur. Karıncaların dünyayı ele geçirmek için nasıl evrimleştiği hala bir muamma. Yayınlanan yeni bir çalışmada, bilim insanları fosiller, DNA ve modern türlerin habitat tercihlerine ilişkin verileri bir araya getirerek karıncaların ve bitkilerin son 60 milyon yıldır nasıl birlikte evrimleştiğini ortaya koydu. Çiçekli bitkiler ormanlardan yayıldığında, karıncaların da onları takip ettiğini ve bugün yaşayan binlerce karınca türünün evrimini başlattığını buldular.
“Bugün dünyanın dört bir yanına baktığınızda, neredeyse her kıtada tüm bu farklı habitatları ve hatta bu habitatların farklı boyutlarını işgal eden karıncalar görebilirsiniz. Bazı karıncalar yeraltında yaşar, bazıları ağaçların gölgeliklerinde yaşar. Tek bir ortak atadan tüm bu farklı alanları işgal edecek şekilde nasıl çeşitlenebildiklerini anlamaya çalışıyoruz,” diyor Chicago’daki Field Müzesi’nde araştırmacı bilim insanı ve makalenin baş yazarı Matthew Nelsen.
Günümüzde yaşayan 14.000’den fazla türden biri olan bir yaprak kesici karınca. Kredi: Fotoğraf: Matthew Nelsen
Bilim insanları, karıncaların ve çiçekli bitkilerin ya da anjiyospermlerin her ikisinin de yaklaşık 140 milyon yıl önce ortaya çıktığını ve daha sonra daha yaygın hale gelerek yeni habitatlara yayıldığını zaten biliyorlardı. Nelsen ve meslektaşları, iki grubun evrimsel yollarının bağlantılı olduğuna dair kanıt bulmak istediler.
Bu bağlantıyı bulmak için Nelsen ve ortak yazarları (Cornell Üniversitesi’nden Corrie Moreau, Stanford Üniversitesi’nden Kevin Boyce ve Field Müzesi’nden Richard Ree), sıcaklık ve yağış verileri de dahil olmak üzere 1.400 modern karınca türünün yaşadığı iklimleri karşılaştırdı. Bu bilgileri, genetik bilgilere ve kehribar içinde korunmuş karınca fosillerine dayanarak karınca soy ağacının zaman ölçekli bir yeniden yapılandırmasıyla birleştirdiler. Yuvalarını nerede inşa ettikleri ve hangi habitatlarda yaşadıkları gibi birçok karınca davranışı, türlerinin soylarına derinlemesine yerleşmiş gibi görünüyor; öyle ki bilim insanları, modern akrabalarına dayanarak tarih öncesi karıncaların yaşamları hakkında oldukça iyi tahminlerde bulunabiliyorlar. Bu veriler, bitkilerle ilgili benzer bilgilerle eşleştirildiğinde, ilk karıncaların dünyasına odaklanılmasına yardımcı oldu.
Bir bitkinin çiçek dışı nektarından su içen karıncalar, birçok önemli karınca-bitki etkileşiminden biri. Kredi: Fotoğraf: Matthew Nelsen
Yaklaşık 60 milyon yıl önce karıncalar öncelikle ormanlarda yaşar ve yuvalarını yer altına yaparlardı. Nelsen, “Bu zaman zarfında, bu ormanlardaki bazı bitkiler yapraklarındaki küçük deliklerden dışarı daha fazla su buharı verecek şekilde evrimleşti – her yeri çok daha ıslak hale getirdiler, böylece ortam daha çok bir yağmur ormanına benzedi” diyor. Bu daha ıslak ortamda, bazı karıncalar yuvalarını yeraltından çıkarıp ağaçlara taşımaya başladı. (Ağaçlara taşınanlar sadece onlar da değildi; kurbağalar, yılanlar ve bugün sahip olduğumuz bromeliadlara ve hava bitkilerine benzer epifitik bitkiler de bu dönemde ağaçlara çıkarak yeni ağaç topluluklarının oluşmasına yardımcı oldu).
Bu ormanlarda yaşayan çiçekli bitkilerden bazıları, daha kurak bölgelere doğru ilerleyerek ve daha kuru koşullarda gelişmek için uyum sağlayarak dışa doğru yayılmaya başladı. Nelsen ve meslektaşlarının çalışması, çiçekli bitkiler ormanları terk ettiğinde bazı karıncaların da onları takip ettiğini gösteriyor. Bitkiler karıncalar için yiyecek şeklinde bir teşvik sağlamış olabilir. Nelsen, “Diğer bilim insanları, bu kurak habitatlardaki bitkilerin karıncalar için yiyecek üretme yolları geliştirdiğini gösterdiler – tohumların üzerindeki etli uzantılar gibi olan elaiosomlar gibi şeyler de dahil” diyor. Ve karıncalar elaiosomları almak için tohumları aldıklarında, onların dağılmasına yardımcı oluyorlar: ana bitkiler için bir kazanç.
Araştırmacılar, bitkilerin karıncaların evrimini ve yayılmasını nasıl şekillendirdiğini göstermenin, karşı karşıya olduğumuz iklim ve biyoçeşitlilik krizleri ışığında özellikle önemli olduğunu söylüyorlar.
Nelsen, “Bu çalışma, bitkilerin ekosistemleri şekillendirmede oynadığı önemli rolü gösteriyor” diyor. “Tarihi ve modern iklim değişikliğinin bir sonucu olarak gördüğümüz gibi bitki topluluklarındaki değişimler, bu bitkilere bağımlı olan hayvanları ve diğer organizmaları kademeli olarak etkileyebilir.”
Kaynak: https://scitechdaily.com
Derleyen: Figen Berber