Karanlık Kuyruklu Yıldızlar Dünyaya Yakın Nesnelerin Yüzde Altmışını Oluşturuyor Olabilir
Yeni bir çalışma, Dünya’ya yakın cisimlerin yüzde 60 kadarının, hem asteroit hem de kuyruklu yıldız özelliklerine sahip garip bir cisim sınıfı olan “karanlık kuyruklu yıldızlar” olabileceğini öne sürdü.
Kuyruklu yıldızlar Güneş Sistemi’nin oluşumundan arta kalan toz, buz ve kaya kalıntılarıdır, tipik olarak 1 ila 10 kilometre (0,6 ila 6 mil) genişliğindedir ve genellikle Güneş’in etrafında uzun yörüngelerde dolanırlar. On milyonlarca kilometre boyunca uzanabilen kuyrukları nedeniyle asteroitlerden çok daha kolay fark edilirler.
Kuyruklu yıldızlar yörüngelerinde Güneş’e yaklaştıkça ve ısındıkça, gaz ve daha sonra (Güneş’e daha da yakın olduklarında) toz kaybederek belirgin izlerini veya komalarını oluştururlar. Bu gaz çıkışı bir itici güç gibi davranarak kuyruklu yıldızın yörüngesini, dönüşünü ve hızını hafifçe değiştirir. Buna “yerçekimsel olmayan ivme” denir, yani Güneş Sistemi’ndeki nesnelerin yerçekimi kuyusuna düşerek üretilmeyen bir ivmedir.
Asteroitler de Güneş Sistemi’nin ilk günlerinden kalan kayalık (ve metalik) kalıntılardır, ancak kuyruklu yıldızların buzuna ya da ayırt edici izlerine sahip değildirler. Boyutları yaklaşık 530 kilometre (329 mil) çaptan 10 metrenin (33 feet) altına kadar değişebilir ve genellikle daha kısa yörüngelerde bulunurlar.
Ancak uzay cisimlerini kategorize etmek pratikte bu kadar kolay değildir. Örneğin yıldızlararası cisim ‘Oumuamua, ilişkili bir koma olmaksızın yerçekimsel olmayan hızlanma belirtileri gösterirken, yakın zamanda yapılan bir çalışma Tsuchinshan-ATLAS kuyruklu yıldızının da Güneş’e yaklaşırken beklendiği gibi parlamadığını ve daha küçük “lekelere” ayrılıyor olabileceğini, ancak bu lekelerin çok uzun sürmeyebileceğini ortaya koymuştur.
Yeni çalışmada “karanlık kuyruklu yıldızlar” olarak bilinen ve yerçekimi kuyularından, Güneş’in radyasyon basıncından ya da Yarkovsky etkisinden yardım almadan hızlanan yedi nesne incelendi.
Ekip çalışmasında, “Karanlık kuyruklu yıldızlar Dünya’ya yakın yörüngelerdedir ve tespit edilebilir bir kuyrukluyıldız göstermezler (dolayısıyla “karanlık” takma adı), ancak radyatif etkilerle tutarsız olan yerçekimi dışı ivmeler yaşarlar” dedi. “Gaz çıkışı hem rapor edilen ivmelerle hem de kuyrukluyıldızların tespit edilmemesiyle tutarlıdır. İvmelerine ve kuyrukluyıldız yokluğuna ek olarak, karanlık kuyrukluyıldızlar birkaç önemli özellik daha sergilerler – genellikle (i) küçüktürler (10 – 100 m mertebesinde), (ii) hızla dönerler (0.046 – 1.99 saat ve (iii) radyal olmayan yönlerde hızlanırlar.”
Bu nesneleri daha yakından inceleyen ekip, bunların muhtemelen yerçekimi etkileri nedeniyle daha küçük nesnelerden evrimleşen gevşek kaya koleksiyonları olduğunu buldu.
Ekip, “Bu geçiş sırasında ve özellikle NEO ortamına girdikten sonra, bu progenitör nesneler, rotasyonel bir parçalanma kademesine neden olan önemli yerçekimi dışı ivmelere maruz kalırlar” diye açıklıyor. “Ortaya çıkan parçalar dönmeye ve devolatilize olmaya devam edecektir.”
Kaya parçaları ana gövdeden uzağa fırlatıldıkça dönme torku azalır.
“Sonunda, tork nesneyi kritik hızının ötesine döndürmek için yetersiz kalacak ve daha fazla dönme tahribatına karşı kararlı olacaktır. Bu noktada, parçalar küçük, hızla dönen ve çoğunlukla devolatilize olmuş olacaktır.”
Bu nesnelerde görülen yerçekimsel olmayan ivmeye sahip nesnelerin önceki yörüngelerini inceleyen ekip, bunların muhtemelen asteroit kuşağının iç bandından geldiğini ve bunun da Dünya’ya suyun nasıl geldiğini açıklamaya yardımcı olabileceğini buldu.
Michigan Üniversitesi astronomi yüksek lisans öğrencisi ve çalışmanın başyazarı Aster Taylor yaptığı açıklamada, “Bu nesnelerin iç ve/veya dış ana asteroit kuşağından geldiğini düşünüyoruz ve bunun anlamı, bunun iç güneş sistemine bir miktar buz sokmak için başka bir mekanizma olduğudur” dedi. “İç ana kuşakta düşündüğümüzden daha fazla buz olabilir. Dışarıda bunun gibi daha fazla nesne olabilir. Bu, en yakın popülasyonun önemli bir kısmı olabilir. Gerçekten bilmiyoruz, ancak bu bulgular nedeniyle daha birçok sorumuz var.”
Ekip, Dünya’ya yakın cisimlerin yüzde 0,5 ila 60’ının karanlık kuyruklu yıldızlar olabileceğini tahmin ediyor.
Taylor, “Bu parçaların üzerinde buz da olacak, bu yüzden daha fazla parçaya ayrılana kadar daha hızlı ve daha hızlı dönecekler” diye ekledi. “Gittikçe küçüldükçe bunu yapmaya devam edebilirsiniz. Önerdiğimiz şey, bu küçük, hızlı dönen nesneleri elde etmenin yolunun birkaç büyük nesneyi alıp parçalara ayırmak olduğudur.”
Her zaman olduğu gibi, daha fazla çalışmaya ihtiyaç var. Ancak Dünya’nın su gizemine ipuçları sağlarken, yeni bir gizem de ortaya çıkarabilir.
Taylor, “Dünya’ya yakın cisimler mevcut yörüngelerinde çok uzun süre kalmazlar çünkü Dünya’ya yakın ortam dağınıktır” dedi. “Dünya’ya yakın ortamda sadece yaklaşık 10 milyon yıl kalırlar. Güneş sistemi bundan çok daha eski olduğu için, bu da Dünya’ya yakın nesnelerin bir yerlerden geldiği anlamına geliyor – sürekli olarak başka, çok daha büyük bir kaynaktan Dünya’ya yakın nesnelerle besleniyoruz.”
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Mega Kuyruklu Yıldızın 128 Km Genişliğinde 500 Ton Ağırlında Olduğu Bulundu