Yeni bir çalışma, radyo dalgalarının inanılmaz derecede güçlü patlamalarına neden olan dünya dışı kaynağı araştırıyor ve tekrarlayan bu patlamaların neden tek bir noktadan geldiğini bulmaya çalışıyor.
Çalışmanın bulgusuna göre bu tekrarlanan patlamalar, muazzam bir kara delikte olduğu gibi olağanüstü güçlü bir manyetik alana yakın duran, nötron yıldızı denilen yoğun bir yıldız çekirdeğinden gelebilir.
Hızlı radyo patlamaları veya FRB’ler, yalnızca milisaniyeler içinde güneş enerjisinin saatlerce, günlerce veya haftalarca verdiğinden daha fazla enerji verebilen yoğun radyo dalgaları pulsları (atımları) dır. FRB’ler ancak 2007’de keşfedildi ve araştırmacılar son on yılda 20 veya daha fazla FRB tespit ederken, bu flaş patlamalarının tüm gökyüzünde günde 10.000 kez gerçekleşebileceğini tahmin ediyorlar.
FRB’lerin kökeni hakkında çok gizem bulunuyor ; zira bunların çok kısa zaman özelikleri, geldikleri yeri tespit etmeyi zorlaştırmaktadır. Bu çalışmadan önce kara deliklerin buharlaşması veya nötron yıldızları arasındaki çarpışmalar gibi şiddetli olaylardan oluştuğu olasılıkları üzerinde duruluyordu.
Resim, FRB 121102’nin Arecibo ile algılanan radyo patlamalarından birinin 3D basılı bir tasviri, gözlenen radyo frekansının ve zamanın bir fonksiyonu olarak patlamanın ne kadar parlak olduğunu gösteriyor.
Bununla birlikte, 2016’da bilim insanları, FRB 121102 olarak bilinen hızlı bir radyo patlamasının çoklu bir patlamaya yol açabileceğini keşfettiler. Çalışmanın eş yazarı ve Amsterdam Üniversitesi’nden bir astrofizikçi olan Jason Hessels, Space.com’a yaptığı açıklamada, “bilinen yegane tekrarlayan hızlı radyo patlama kaynağı” dedi.
Hessels, FRB 121102’nin patlamasının tek seferlik şiddetli bir olaydan kaynaklanmadığını gösterdiğini söylüyor. “Bu alandaki en önemli soru, bu tekrarlanan hızlı radyo patlaması kaynağının diğer yinelenmeyen kaynaklara kıyasla temelde farklı olup olmadığı” şeklinde konuştu.
Bu FRB hakkında daha fazla bilgi edinmek için, bilim insanları, Porto Rico’daki Arecibo Gözlemevini ve West Virginia’daki Green Bank Teleskobunu cisimden gelen 16 patlamaya ilişkin verileri analiz etmek için kullandı. Hessels, FRB 121102’nin, Dünya’dan yaklaşık 3 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan bir cüce galaksinin yıldız oluşturan bir bölgesinde yer aldığını söyledi. Gökbilimcilerin bu kadar büyük bir mesafeden görebilmeleri nedeniyle, bu patlamaların her birinde bir milisaniyede çıkan enerji miktarının, güneşin bütün gün yaydığı ışığı kadar olmalı, şeklinde Hessels ve ekipdaşları açıklıyor.
Bu emisyonların incelenmesinde, araştırmacılar polarizasyon olarak bilinen radyo dalgalarının bir özelliğine odaklandılar. Bu özellik, radyo dalgaları da dahil olmak üzere tüm ışık dalgalarının yukarıdan aşağıya, sola ve sağa veya aralarındaki herhangi bir açıdan dalgalanabilmesinden oluşur. Çalışmanın eş yazarı yazarı ve Arecibo Gözlemevi’ndeki Ulusal Astronomi ve İyonosfer Merkezi’ndeki araştırmacı Andrew Seymour, “FRB 121102’den gelen radyo dalgaları, daha önce Samanyolu galaksisinde görülen genç enerjik nötron yıldızlarından radyo emisyonlarına benzer şekilde, kısa süreli ve güçlü bir şekilde (radyo dalgalarının çoğunun aynı yönde dalgalanmasıyla) polarize olmuşlardır” diyor.
Resim : Porto Riko’daki Arecibo teleskobu, aşırı bir manyetik plazma bölgesi tarafından bükülmüş hızlı radyo patlama kaynağı FRB 121102’den yüksek derecede polarize olmuş sinyalleri kaydetti.
Radyo dalgaları, manyetize bir plazmadan veya elektrikle yüklü parçacık bulutundan geçtiğinde, polarize oldukları yön bükülebilir. Bu etkiye Faraday rotasyonu (dönüşümü) denir. Hessels ve meslektaşları, FRB 121102 radyo patlamalarının, bugüne kadar bilinen diğer FRB’lerden 500 kat fazla büküldüğünü buldu.
Hessels, yaptığı açıklamada “Verileri ilk gördüğümde gözlerime inanamadım, aşırı Faraday rotasyonu son derece nadirdir” diyor.
Bu aşırı bükülme, FRB 121102 patlamalarının aşırı derecede güçlü bir manyetik alana sahip olağanüstü sıcak bir plazmadan geçtiğini gösteriyor. Araştırmacılar, “böyle plazmalar ya güneş kütlesinin 10.000 katından daha büyük kütleli bir kara deliğin ya da bir süpernovanın kalıntılarının yakınında bulunabilir” diyor.
Hessels, “Ben de herkes gibi, bu hızlı radyo patlama fenomeninin tek mi yoksa çoklu bir fiziksel kökeni mi olup olmadığını bilmek isterdim” diyor. “Önümüzdeki birkaç yıl içinde bu tür birçok kaynağı keşfedeceğimiz ve bu soruları cevaplamayı beklediğimiz bir dizi teleskop olacak.”
Bilim insanları, Nature dergisinin 11 Ocak sayısında bulgularını detaylandırdı.
Kaynak : https://www.livescience.com/61392-outer-space-pulses-strike-earth.html?utm_source=notification
Çeviri : M.Mustafa Çiftçioğlu