Kalamarlar 100 Milyon Yıl Önce Antik Okyanusların Hakimiydi
Antik okyanusları hayal ettiğimizde, genellikle sulara hakim olan devasa sürüngenleri ve kabuklu amonitleri hayal ederiz. Onlarca yıl boyunca, paleontologlar bu yaratıkların Mezozoik Çağ’a fazla rekabet olmadan hükmettiğine inanıyorlardı.
Ancak Hokkaido Üniversitesi’nden yapılan yeni bir araştırma, antik mürekkep balıklarının beklenmedik hakimiyetini ortaya koyarak bu fikri çürütüyor.
Kalamarları anlamak
Kalamarlar , ahtapotlar ve mürekkep balıklarıyla paylaştıkları Cephalopoda sınıfına ait dikkat çekici deniz omurgasızlarıdır. Biyolojileri, doğanın en büyüleyici adaptasyonlarından bazılarını sergiler.
Kalamarlar jet itişi için bir manto boşluğuna sahiptir ve hızlı su atımı kullanarak hassas ve hızlı hareket ederler. Büyük, karmaşık gözleri omurgalılarınkiyle rekabet eder ve loş derinliklerde avcıları ve avları tespit etmek için önemli olan mükemmel bir görüş sağlar.
İçlerinde gaga benzeri bir çene ve yiyecekleri, genellikle balık ve kabukluları işlemek için bir radula bulunur. En ikonik özelliklerinden biri, hızlı bir kaçış sağlayan bir sis perdesi yaratan bir savunma mekanizması olan mürekkep salma yetenekleridir.
Davranışsal olarak, mürekkep balıkları renklerini neredeyse anında değiştirmelerine olanak tanıyan kromatoforlar (sinir sistemi tarafından kontrol edilen pigment dolu hücreler) aracılığıyla karmaşık bir kamuflaj sergilerler. Bazı türler ayrıca simbiyotik bakteriler veya ışık üreten organlar aracılığıyla biyolüminesans gösterirler.
Fosil kayaçlarla kalamarları incelemek
Araştırma, mürekkep balıklarının 100 milyon yıl önce baskın okyanus avcıları olduğunu gösteriyor. Bu, bilim insanlarının antik denizlerdeki yaşam hakkındaki inançlarını değiştiriyor.
Ekip, fosil kayaları taramak için yeni bir teknik kullandı. Kayaları kırmadan 3 boyutlu olarak tamamen dijitalleştirdiler. Bu, antik kafadanbacaklıların 1.000’den fazla fosilleşmiş gagasını bulmalarına yardımcı oldu.
Bunlardan 263’ü mürekkep balıklarındandı. Bunların yaklaşık 40’ı bilim insanlarının daha önce hiç görmediği türlere aitti.
Kalamarlar nadiren fosil bırakır
Kalamarların yumuşak gövdeleri vardır ve ölümden sonra hızla çürürler. Kemik veya kabuklu hayvanların aksine, bilim insanlarının bulabileceği çok az şey bırakırlar.
Bu, tarihlerini fosiller aracılığıyla izlemeyi zorlaştırır. Ancak, mürekkep balıklarının avlarını yakalamak ve yemek için çene gibi kullandıkları sert gagaları vardır. Bu gagalar, kayalarda milyonlarca yıl hayatta kalabilecek kadar güçlüdür.
Kalamarlar, ahtapotlar ve mürekkep balıklarını içeren grup olan kafadanbacaklılar yaklaşık 500 milyon yıldır var olmuştur. Ancak bilim insanlarının kalamarların ilk ne zaman ortaya çıktığını ve zaman içinde nasıl değiştiğini anlamaları zor olmuştur.
Tam kalamar fosilleri nadir olduğundan, araştırmacıların üzerinde çalışabilecekleri sınırlı kanıtları vardı. Bu çalışma bunu değiştiriyor.
100 milyon yıllık kayalarda yüzlerce antik kalamar gagası bularak, bilim insanları artık kalamarların zaten var olduğuna ve birçok farklı türe sahip olduğuna dair sağlam bir kanıta sahipler. Bu, onların antik tarihine dair anlayışımızdaki büyük bir boşluğu dolduruyor.
Antik kalamarlar okyanusa hükmediyordu
Araştırmacılar, amonit ve kemikli balık fosillerinden daha fazla kalamar fosili buldular. Bu bir sürpriz oldu. Amonitlerin kabukları vardı ve Mezozoik dönemin en başarılı yüzücüleri oldukları düşünülüyordu.
Dr. Shin Ikegami, “Hem sayı hem de boyut olarak bu antik kalamarlar denizlere açıkça hakimdi” dedi.
“Vücut boyutları balık kadar büyüktü ve yanlarında bulduğumuz amonitlerden bile daha büyüktü. Bu bize kalamarların antik okyanusta en bol bulunan yüzücüler olarak geliştiğini gösteriyor.”
Antik okyanuslardaki modern kalamarlar
Çalışma, Myopsida ve Oegopsida kalamarlarının 100 milyon yıl önce var olduğunu buldu. Bu iki grup bugün hala mevcuttur. Myopsida kıyıya yakın yerlerde yaşar. Oegopsida açık okyanusta yaşar.
Daha önceki teoriler, dinozorların yok oluşundan sonra antik kalamarların hızla evrimleştiğini öne sürüyordu . Bu yok oluş 65 milyon yıl önce gerçekleşti. Ancak bu çalışma, kalamarların bu olaydan çok önce zaten çeşitlendiğini gösteriyor.
İlk zirve avcıları
Çalışmayı Hokkaido Üniversitesi Yer ve Gezegen Bilimleri Bölümü’nden Doçent Yasuhiro Iba yönetti.
“Bu bulgular geçmişte deniz ekosistemleri hakkında bildiğimizi sandığımız her şeyi değiştiriyor,” dedi Iba. “Kalamarlar muhtemelen modern okyanusa hakim olan hızlı ve zeki yüzücülerin öncüleriydi.”
Yeni fosil verileri, mürekkep balıklarının okyanusta önemli roller üstlendiğini gösteriyor. Onlar sadece hayatta kalanlar değildi.
Zaten ekosistemlerinde önemli avcılardı. Sayıları, boyutları ve erken çeşitlilikleri bu sonucu destekliyor.
Okyanus evrimini yeniden düşünmek
Kalamarlar, günümüz okyanuslarında yaşayan en aktif, uyumlu ve zeki omurgasızlar arasındadır. Hem kıyı hem de derin deniz ortamlarında hayatta kalmak için karmaşık davranışlar, gelişmiş hareket ve keskin duyusal beceriler kullanırlar.
Modern deniz ekosistemlerindeki önemleri nedeniyle , kökenlerini anlamak bilim insanlarının okyanus yaşamının uzun tarihini bir araya getirmesine yardımcı olabilir.
Antik kalamarların ilk ne zaman ortaya çıktığını ve farklı yaşam alanlarına nasıl yayıldığını inceleyerek araştırmacılar, önemli evrimsel özelliklerin gelişimini izleyebilirler. Bunlara hızlı yüzme, avlanma teknikleri ve hatta erken zeka belirtileri dahildir.
Bu tür bilgiler aynı zamanda antik deniz ekosistemlerinin nasıl işlediği ve zaman içinde nasıl değiştiği konusunda da daha net bir resim sunuyor.
Bu yeni çalışma, birçok kalamar türünün 100 milyon yıl önce, yani dinozorların çağını sona erdiren kitlesel yok oluştan çok önce, zaten yerleşmiş ve çoğalmakta olduğuna dair güçlü kanıtlar sunuyor.
Varlıkları küçük veya yeni değildi. Bunun yerine, okyanus yaşamının şekillenmesinde bizim daha önce inandığımızdan çok daha önce önemli bir rol oynadılar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Kalamarlar 100 Milyon Yıl Önce Antik Okyanusların Hakimiydi
Dünyanın İlk Şehri Çatalhöyük, 10 Bin Yıl Önce Bir Anaerkil Toplum Muydu?
/Kalamarlar 100 Milyon Yıl Önce Antik Okyanusların Hakimiydi/