Kahve, Mekke’de Tartışmalı Bir Kafein Yasağına Yol Açtı
Kahve içmek günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası olsa da her zaman böyle olmamıştır. İlginçtir ki 16. yüzyılın başlarında kahve içmek o kadar tartışmalı görülmüştür ki Muhammed Peygamber’in doğum yeri ve Arap Yarımadası’nda İslami ibadet için önemli bir merkez olan Mekke’de yasaklanmıştır.
History Extra’nın tarihin farklı noktalarında kahvenin yasaklanması ve şüpheyle karşılanmasını ele aldığı bir makalede, bu kötü şöhretli yasağın arkasındaki ismin Hayr Bey olduğu belirtiliyor. Mekke’nin muhafazakâr valisi olan Hayr Bey’in, dönemin Müslüman hukukçuları ve âlimleriyle birlikte kahvenin haram olduğuna hükmettiği rivayet edilir ki bu terim Allah tarafından “yasaklanmış” ya da “günahkâr” anlamına gelmektedir.
Ancak görünüşte zararsız bir içecek olan kahvenin neden cinayet ve zina gibi ağır suçlarla ya da alkol gibi sarhoş edici maddelerin tüketimiyle aynı kategoride değerlendirildiği hala kafa karıştırıcıdır.
Bu sorunun cevabı, bu tarihi içeceği çevreleyen tarih ve kültürde yatmaktadır. Kahvenin, odaklanmayı ve ruhsal uyanıklığı artırmak için dini ritüelleri sırasında kahve kullanmaya başlayan Yemenli Sufi mistikler tarafından Orta Doğu’ya yayıldığına inanılmaktadır. Kahvenin uyarıcı özelliklerinin uyanıklığı korumaya ve ruhani deneyimlerini derinleştirmeye yardımcı olduğuna ve belirli bir coşku durumuna ulaşmalarına yardımcı olduğuna inanılıyordu.
Kahve kısa sürede İslam dünyasına yayıldı ve beraberinde tartışmaları da getirdi. Kathleen Seidel, İslam’ın Şarabı olarak adlandırılan kahve hakkında yazdığı bir makalede, Müslüman alimlerin kahvenin tüketimini tartıştığını belirtmiştir: “Birçoğu kafeinin etkilerinden ve kahvenin tüketildiği toplantılardan şüpheleniyordu; bu toplantılar bazılarına sefahat, bazılarına ise yıkıcı geliyordu.”
Amedeo Preziosi tarafından Konstantinopolis’te bir kahvehane
1700’lerin başlarında, Mekke’nin canlı dokusunun ortasında, Orta Doğu ve Doğu Afrika’da kahvehaneler, entelektüel söylem ve kültürel alışverişle uğuldayan sosyal merkezler olarak ortaya çıktı. Erkekler burada müzik ve eğlencenin yanı sıra kahve içmek, bilgi yaymak ve siyaset tartışmak için bir araya gelirdi.
Hayr Bey’in şüphelerinin kaynağı da burada yatmaktadır. Kahvehaneler, insanları sevilen kahveyi içmek bahanesiyle bir araya getiriyordu ve bu da onu kahvehanelerin kendi yönetimine karşı protestoların yuvası haline gelmesinden ve camilere rakip olmasından korkutuyordu. HalalZilla’ya göre, hafif bir uyarıcı olmasına rağmen, “Birçok İslam imamı ve alimi, kahve ve çay gibi içeceklerdeki kafeinin narkotik maddelerle karşılaştırılabilir zihin değiştirici etkileri olduğuna inanıyordu.”
Sonuç, 1511’de başlayan ve bazı kaynaklara göre 13 yıl süren bir yasak oldu. İslami fetva ancak 1524 yılında Kanuni Sultan Süleyman’ın emriyle kaldırılmıştır. Bu popüler hikaye, Hayr Bey’in kahve yasağı nedeniyle idam edildiğini iddia etmektedir.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Derleyen: Simge Kara