Satürn ve Uranüs’ün arasında yer alan ek bir gezegen, başlangıç aşamasında Güneş sisteminden atıldı.
Carnegie’den Matt Clement liderliğinde yönetilen yeni çalışma, Satürn ve Jüpiter’in muhtemel asıl konumlarını ortaya koyuyor. Bu bulgular, Satürn ve Uranüs’ün arasındaki ek bir gezenin fırlatılması da dâhil olmak üzere Güneş sistemimizin olağan dışı mimarisini belirleyen güçler hakkındaki anlayışımızı geliştiriyor ve Jüpiter’in içinde yalnızca Dünya gibi küçük, kayalık gezegenlerin oluşmasını sağlıyor.
Güneşimiz gençliğinde, gezegenlerin doğduğu toz ve dönen bir gaz diskiyle çevriliydi. Erken oluşmuş gezegenlerin yörüngelerinin başlangıçta birbirine yakın ve dairesel olduğu düşünülüyordu fakat daha büyük nesneler arasındaki yerçekimi etkileşimleri düzeni bozdu ve dev bebek gezegenlerin hızla yeniden karışmasına neden olarak bugün gördüğümüz düzeni oluşturdu.
Clement, ‘‘ Artık yalnızca Samanyolu galaksimizde binlerce gezegen sistemi olduğunu biliyoruz. Ancak kendi Güneş sistemimizdeki gezegenlerin düzenlenmesi oldukça sıra dışı olduğu ortaya çıktı. Bu yüzden biçimlendirici işlemlerini çoğaltmak ve tersine mühendislik yapmak için modeller kullanıyoruz. Bu, olaydan sonra bir araba kazasında ne olduğunu aramaya çalışmak gibidir; arabalar ne kadar hızlı gidiyordu, hangi yöne gidiyordu vb.’’
Clement ve ortak yazarları, Carnegie’den John Chambers, Bordeaux Üniversitesi’nden Sean Raymond, Oklahoma Üniversitesi’nden Nathan Kaib, Güneybatı Araştırma Enstitüsü’nden Rogerio Deienno ve Rice Üniversitesi’nden André Izidoro – Güneş sistemimizin evriminin 6.000 simülasyonunu yönettiler ve Jüpiter ve Satürn’ün gerçek ilişkisi hakkında beklenmedik bir ayrıntı ortaya çıkardılar.
Jüpiter’in başlangıç döneminde Satürn’ün tamamladığı her iki yörünge için Güneş’in yörüngesinde üç kez döndüğü düşünülüyordu. Ancak bu düzenleme, bugün gördüğümüz dev gezegenlerin kurulumunu tatmin edici bir şekilde açıklayamıyor. Ekibin modelleri, iki Jüpiter yörüngesinin bir Satürn yörüngesine oranının daha tutarlı bir şekilde tanıdık gezegen mimarimize benzeyen sonuçlar ürettiğini gösterdi.
Bugün Amerikan Astronomi Topluluğu Gezegen Bilimleri Bölümü sanal toplantısında, ekibin çalışmalarını sunan Clement, ‘‘Bu, Güneş Sistemimiz biraz garip olsa da, durumun her zaman böyle olmadığını gösteriyor. Dahası, şimdi bu modelin etkililiğini belirlediğimize göre, onu kendi gezegenimiz de dahil olmak üzere karasal gezegenlerin oluşumuna bakmamıza yardımcı olması ve belki de yaşama ev sahipliği yapma potansiyeline sahip başka yerlerde benzer sistemleri arama yeteneğimizi bildirmesi için kullanabiliriz.’’ dedi.
Model ayrıca, Uranüs ve Neptün’ün konumlarının, Güneş sisteminin kenarlarında cüce gezegenlerden ve Plüton’un en büyük üyesi olduğu gezegenlerden oluşan buzlu bir bölge olan Kuiper kuşağının kütlesi ve Güneş sisteminin başlangıç döneminde atılan buz devi bir gezegen tarafından şekillendirildiğini gösterdi.
Çeviri: Melek TAFLAN
Kaynak: Matthew S. Clement, Sean N. Raymond, Nathan A. Kaib, Rogerio Deienno, John E. Chambers, André Izidoro. Born eccentric: Constraints on Jupiter and Saturn’s pre-instability orbits. Icarus, 2021; 355: 114122 DOI: 10.1016/j.icarus.2020.114122