Jeologlar Afrika’nın Afar Çölü Altında Dünya’nın “Nabzını” Duydu
Southampton Üniversitesi’nden araştırmacılar, diğer üniversitelerden meslektaşlarıyla birlikte Afrika’nın altında erimiş manto kayasının ritmik titreşimlerini keşfettiler.
Bu titreşimler kıtayı yavaş yavaş parçalıyor ve yeni bir okyanus oluşturuyor. Bu keşif, Etiyopya’nın Afar bölgesi altında, atan bir kalp gibi titreşen sıcak manto plumu olduğunu gösteriyor.
Doğu Afrika’nın Afar bölgesi, üç tektonik riftin birleştiği benzersiz bir yerdir: Ana Etiyopya rift, Kızıldeniz rift ve Aden Körfezi rift. Milyonlarca yıl boyunca tektonik plakalar rift bölgelerinde gerilir ve incelir, ta ki kopana kadar, bu da yeni bir okyanus havzasının doğuşu anlamına gelir.
Jeologlar, Afrika’nın altında erimiş manto kayasının ritmik titreşimlerini keşfettiler. Bu titreşimler kıtayı yavaş yavaş parçalayıp yeni bir okyanus oluşturur. Çalışma Nature Geoscience dergisinde yayınlandı.
On bilimsel enstitüden oluşan bir bilim insanı ekibi, Afar bölgesi ve Etiyopya Ana Riftinden 130’dan fazla volkanik kaya örneği topladı. İstatistiksel modelleme kullanarak, kabuk ve mantonun yapısını ve bunların içerdiği eriyikleri araştırdılar.
Sonuçlar, Afar’ın altında, rift sistemi boyunca jeolojik barkodlar gibi tekrarlanan belirgin kimyasal şeritlere sahip asimetrik bir plüm olduğunu gösterdi.
Çarpışan plüm
Araştırma, manto plumesinin dinamik olduğunu ve üzerindeki tektonik levhaya tepki verdiğini gösterdi. Kısmen erimiş mantonun yükselen akıntıları, rift levhaları tarafından yönlendirilir ve bu da Dünya’nın iç kısmı ile yüzeyi arasındaki etkileşimi etkiler.
“Kimyasal ”çizgilenme”, plümin kalp atışı gibi nabız attığını gösterir. Bu nabız atışları, levhanın kalınlığına ve ayrılma hızına bağlı olarak farklı şekilde davranır.
Kızıldeniz gibi hızla genişleyen riftlerde, titreşimler dar bir arterden geçen nabız gibi daha etkili ve düzenli bir şekilde yayılır” diye açıklıyor çalışmanın ortak yazarı Profesör Tom Gernon.
Bu keşif, yüzeysel volkanizma, sismik aktivite ve kıta riftinin oluşum sürecini anlamak için önemli sonuçlar doğuruyor ve derin mantodaki yükselen akımların evrimi ile tektonik plakaların hareketi arasındaki yakın bağlantıyı gösteriyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Jeologlar Afrika’nın Afar Çölü Altında Dünya’nın “Nabzını” Duydu
Evrimi Hızlandıran DNA Mekanizması Ortaya Çıktı
Ters çevrilmiş DNA parçalarının balıklarda evrimi hızlandırdığı görülüyor. Bu keşif biyoçeşitliliğin nasıl ortaya çıktığına dair anlayışımızı yeniden şekillendirebilir…