James Webb Nadir Bir Süper Sıcak Neptün Sınıfı Gezegeni Gözlemledi
Uluslararası bir gökbilimci ekibi James Webb Uzay Teleskobu’nu kullanarak nadir bir “süper sıcak Neptün” olan dış gezegen LTT 9779 b’nin egzotik atmosferini inceledi.
Kepler uzay teleskobu 2009 yılında ötegezegenleri araştırmak üzere fırlatıldığında, gökbilimciler teleskobun yeteneklerine hayran kalmış, birçok gezegenin bulunmasına yardımcı olacağını ummuş ve belki de yeni nesil teleskopların sadece gezegenlerin soluk gölgelerini görmekle kalmayıp aynı zamanda atmosferlerini de incelememize olanak sağlayacağını hayal etmişlerdi.
Bu umutlar sadece gerçekleşmekle kalmadı. Bugün dış gezegenlerin atmosferlerini, sadece on buçuk yıl önce kimsenin hayal bile edemeyeceği kadar ayrıntılı bir şekilde gözlemleyebiliyoruz.
Yeni çalışma LTT 9779 b gezegeninin aşırı hava koşullarına ve nadir bir atmosfere sahip olduğunu ortaya koydu. Bu dış gezegen, varlığı hakkında çok az şey bilinen bir gezegen kategorisi olan “sıcak Neptün çölü ”ne ait.
Ana yıldızlarına çok yakın yörüngelerde dönen ve sıcak Jüpiterler olarak adlandırılan dev gezegenler, mevcut ötegezegen bulma teknikleri tarafından genellikle oldukça görünürdür. Ancak LTT 9779 b gibi ultra sıcak Neptünler çok nadirdir.
Louis-Philippe Coulombe, “Yıldızına bu kadar yakın bu büyüklükte bir gezegen bulmak, ateşte erimemiş bir kartopu bulmaya benziyor” dedi.
LTT 9779’un ana yıldızı bizden 264 ışık yılı uzaklıkta. Yıldızın yarıçapı, kütlesi ve sıcaklığı Güneş’inkiyle hemen hemen aynıdır, ancak çok daha gençtir – 1,7 milyar yaşındadır.
Uzaylı Hava Laboratuvarı
Yıldızının etrafındaki bir turunu bir günden daha kısa bir sürede tamamlayan LTT 9779 b, gündüz tarafında neredeyse 2000°C’ye ulaşan çok yüksek sıcaklıklara maruz kalmaktadır.
Gezegen gelgit kilitlenmesi durumundadır (Ay’ımıza benzer), yani bir tarafı sürekli olarak yıldızına bakarken diğer tarafı sürekli karanlıkta kalır.
Bu aşırı koşullara rağmen, gezegenin gündüz tarafı, daha soğuk olan batı yarımküresinde yıldızın ışığını yansıtan bulutlara sahiptir ve daha sıcak olan doğu tarafıyla keskin bir tezat oluşturmaktadır.
Coulombe, “Bu gezegen, yıldızlarından büyük ölçüde etkilenen dünyaların atmosferlerinde bulutların ve ısı taşınımının nasıl etkileşime girdiğini anlamak için eşsiz bir laboratuvar sağlıyor” diyor.
Aşırı sıcak Neptün’ün atmosferinin haritalanması
Araştırma ekibi atmosferi detaylı bir şekilde inceleyerek hem gezegenin yaydığı ısıyı hem de yıldızından yansıttığı ışığı analiz etti. Daha net bir resim oluşturmak için gezegeni yörüngesindeki çeşitli konumlarda gözlemlediler ve her aşamadaki özelliklerini analiz ettiler.
Gezegenin gündüz tarafının biraz daha soğuk olan batı tarafında oluşan silikat minerallerinden oluşan bulutlar buldular. Bu yansıtıcı bulutlar, bu gezegenin görünür aralıkta neden bu kadar parlak olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor.
Ekip, bu yansıyan ışığı termal emisyonlarla birleştirerek gezegenin atmosferinin ayrıntılı bir modelini oluşturmayı başardı. Elde ettikleri sonuçlar, yıldızdan gelen yoğun ısı ile gezegenin enerjiyi yeniden dağıtma yeteneği arasında hassas bir denge olduğunu ortaya koyuyor.
Çalışmada, atmosferde gezegenin bileşimi ve ekstrem ortamını yöneten süreçler hakkında önemli ipuçları sağlayan su buharı bulundu.
Coulombe, “Bu sonuçlar bize gaz halindeki Neptünlerdeki atmosferik dinamikleri anlama konusunda yeni bir bakış açısı kazandırıyor” diyor. “Bu, James Webb’in bu büyüleyici dünyalar hakkında söyleyeceklerinin sadece başlangıcı.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: James Webb Nadir Bir Süper Sıcak Neptün Sınıfı Gezegeni Gözlemledi
2.700 Yıllık Mezar Kazılarında Gizemli ‘Dünya Dışı Metal’ Keşfi