James Webb Galaktik Kümelerin “Hayalet” Işığını Gördü
James Webb Uzay Teleskobu’ndan alınan kızılötesi görüntüler sayesinde, Kanarya Adaları’ndaki Astrofizik Enstitüsü’ndeki gök bilimciler, bizden 5 milyar ışıkyılı uzaklıktaki SMACS-J0723.3-7327 gökada kümesindeki küme içi (“hayalet”) ışığı araştırmayı başardılar. James Webb tarafından elde edilen bu kümenin merkezinin görüntüleri, Hubble Uzay Teleskobu tarafından elde edilenlerin iki katı kadar ayrıntılı.
Galaksi kümelerinde, yerel galaksilerini terk eden ve galaksiler arası uzaya giden yıldızlar vardır. Kümedeki galaksiler arasında ortaya çıkan devasa gelgit kuvvetleri tarafından “dışarı çekilirler”. Bu yıldızların yaydığı ışığa küme içi ışık denir. Ona çok zayıf olduğu için “hayalet” ışık denir. Parlaklığı, Dünya’dan gözlemleyebileceğimiz en karanlık gökyüzünün parlaklığının %1’inden azdır. Küme içi ışığı analiz etmek için uzaydan alınan görüntülerin bu kadar değerli olmasının nedenlerinden biri de budur.
Kızılötesi dalgalar, galaksi kümelerini görünür ışıktan çok daha etkili bir şekilde keşfetmemizi sağlar. James Webb Uzay Teleskobu (JWST) kızılötesinde çalışır. Görüntüleri sayesinde, Kanarya Adaları’ndaki Astrofizik Enstitüsünden gök bilimciler, Güneş’ten 5 milyar ışıkyılı uzaklıkta bulunan SMACS-J0723.3-7327 kümesinin küme içi ışığını incelemeyi başardılar. Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilenlerden iki kat daha derin olan benzersiz bir ayrıntı düzeyiyle çekilmiş görüntüler elde ettiler.
Çalışmanın baş yazarı Mireia Montes, “Elde edilen veriler sayesinde araştırmacılar, galaksi kümeleri gibi devasa yapıların oluşumuna yol açan süreçleri incelemek ve anlamak için küme içi ışığın potansiyelini gösterebildiler. “Bu hayaletimsi ışığı analiz ederek, kümenin iç kısımlarının büyük kütleli galaksilerin yakınsaması sonucu oluştuğunu ve dış kısımlarının da bizimki gibi yeni galaksilerin küme tarafından yakalanması sonucu oluştuğunu görüyoruz.” dedi.
Hayalet Işık Karanlık Madde Hakkında Ne Diyor?
Ancak bu gözlemler, yalnızca galaksi kümelerinin oluşumuna değil, aynı zamanda evrenimizin gizemli bir bileşeninin, karanlık maddenin özelliklerine de ışık tutuyor. Hayalet (küme içi) ışık yayan yıldızlar, kümenin yer çekimi alanını takip ederek, bu ışığı bu yapılardaki karanlık madde dağılımının mükemmel bir göstergesi haline getirir.
Çalışmanın ortak yazarı Ignacio Trujillo, “JWST, bu devasa yapılardaki karanlık maddenin dağılımını benzeri görülmemiş bir doğrulukla karakterize etmemize izin verecek ve onun doğasına ışık tutacak.” dedi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: James Webb Galaktik Kümelerin “Hayalet” Işığını Gördü