James Webb Evrendeki En Eski Galaksilerden Birini Keşfetti
Zamanın başlangıcına bakmak ve uzayda parlayan ilk yıldızların fotoğraflarını çekmek üzere fırlatıldı. James Webb Uzay Teleskobu (JWST) bugüne kadar yaptığı heyecan verici keşiflerin en sonuncusunda evrendeki en eski galaksilerden birini tespit etti.
Büyük Patlama’dan sadece 390 milyon yıl sonra oluşan bu galaksiye, onu ilk kez doğum gününde gören gök bilimcinin kızına ithafen Maisie’nin galaksisi adı verildi.
Bilim insanları bunun şimdiye kadar görülen en eski dört galaksiden biri olduğunu söylüyorlar; ancak şu anda Maisie’ninkinden daha eski bir döneme ait olabilecek yaklaşık 10 galaksiyi daha değerlendiriyorlar.
Bilim insanı Steven Finkelstein, “Maisie’nin galaksisiyle ilgili heyecan verici olan şey, JWST tarafından tespit edilen ilk uzak galaksilerden biri olması ve bu galaksiler arasında spektroskopik olarak teyit edilen ilk galaksi olması” dedi.
Gökbilimcilerin bir galaksinin yaşını belirleme yöntemi karmaşıktır. Işığın bir nesneyi ne zaman terk ettiğini hesaplamayı içerir, bu da galaksinin kırmızıya kaymasını ölçerek hesaplanır.
Bu, Dünya’dan uzaklaşma hareketi nedeniyle renginin kaydığı miktardır. Dolayısıyla, genişleyen bir evrende yaşadığımız için, bir nesnenin kırmızıya kayması ne kadar yüksekse, o kadar yaşlıdır.
Maisie’nin galaksisinin yaşını tahmin etmek söz konusu olduğunda, Finkelstein ve ekibi ilk olarak kırmızıya kaymayı, az sayıda geniş frekanslı filtre kullanarak görüntülerdeki ışığın parlaklığı olan fotometriye dayandırdı.
Bu onlara kabaca bir fikir verdi; ancak daha doğru bir tahmin elde etmek için JWST’nin spektroskopik aracı NIRSpec’ten (Near InfraRed Spectrograph) yeni ölçümlere başvurmaları gerekiyordu.
Bu araç bir nesnenin ışığını birçok farklı dar frekansa bölerek kimyasal yapısını, ısı çıkışını, içsel parlaklığını ve göreceli hareketini daha doğru bir şekilde tanımlar. Bu son spektroskopik analize göre Maisie’nin galaksisi z=11.4 kırmızıya kayma değerindedir.
Araştırmacılar ayrıca, Büyük Patlama’dan sadece 250 milyon yıl sonra oluştuğu tahmin edilen CEERS-93316 adlı bir galaksiyi de incelediler.
Ancak daha sonra yapılan analizler sonucunda CEERS-93316’nın z=4.9 gibi daha mütevazı bir kırmızıya kayma değerine sahip olduğu ortaya çıktı ki bu da evrenin yaratılmasından yaklaşık bir milyar yıl sonrasına denk geliyor.
İlk hesaplamanın yanlış olmasının nedeni, bilim insanlarının daha sonra CEERS-93316’daki sıcak gazın oksijen ve hidrojenle ilişkili birkaç dar frekans bandında çok fazla ışık yaydığını ve bunun galaksinin gerçekte olduğundan çok daha mavi görünmesine neden olduğunu keşfetmeleriydi.
Bu daha mavi renk, gök bilimcilerin çok erken galaksilerde görmeyi bekledikleri imzayı taklit ediyordu. Ancak bu aslında fotometrik yöntemin bir cilvesidir ve yalnızca kırmızıya kayması yaklaşık 4,9 olan cisimler için söz konusudur. Finkelstein, “Bu biraz garip bir durumdu” dedi.
“Spektroskopik olarak gözlemlenen onlarca yüksek kırmızıya kayma adayı arasında, gerçek kırmızıya kaymanın ilk tahminimizden çok daha az olduğu tek örnek budur.
Galaksinin doğal olmayan bir şekilde mavi görünmesinin yanı sıra, mevcut modellerin evrenin bu kadar erken dönemlerinde oluşan galaksiler için öngördüğünden çok daha parlak olduğu da tespit edildi.
Finkelstein, “Evrenin bu kadar kısa sürede nasıl bu kadar büyük bir galaksi oluşturabildiğini açıklamak gerçekten zor olurdu” dedi.
Bence bu muhtemelen her zaman en olası sonuçtu, çünkü çok aşırı, çok parlak ve görünürde yüksek bir kırmızıya kaymaydı.
JWST’nin yapımı 10 milyar dolara mal oldu ve Aralık 2021’de Fransız Guyanası, Kourou yakınlarındaki Avrupa Uzay Üssü’nden fırlatıldı.
Nihai hedefi zamanda 13,5 milyar yıl geriye giderek Büyük Patlama’dan sadece 100-200 milyon yıl sonraki bir noktaya ulaşmak. Maisie’nin galaksisinin keşfi Nature dergisinde açıklandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: James Webb Evrendeki En Eski Galaksilerden Birini Keşfetti
İlk Uzay Turistleri Yolculuğu ve Yaşadıkları Duyguları Anlattı