İzmir’deki 2 Bin Yıllık “Antik Tiyatro Tuvaletinin Keşfi Bir İlk”e İmza Attı
Türkiye’nin en kalabalık üçüncü şehri olan İzmir’in içinde bulunan Smyrna antik kentindeki tuvalet 2 bin yıllık tiyatronun kalıntılarında bulundu.
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi’nden arkeolog ve kazı başkanı Akın Ersoy yaptığı açıklamada, “U şeklinde oturma düzenine sahip 12-13 kişinin bir arada kullanabileceği bir tuvalet bulduk” dedi.
‘Bu tuvaletin çok sayıda insan tarafından kullanılması sosyalleşmeyi de beraberinde getirdi.’
Bu tür sosyal lavabo düzenlemeleri, günümüz Türkiye’sinin çoğuyla örtüşen antik Anadolu’da oldukça yaygındı, ancak bu, bir tiyatrodaki oyuncular için ilk kez ayrılmış gibi görünüyor.
Ersoy, “Sahne seyirciye kapalı olduğu için sadece sahne binasında çalışan ve tiyatroda performans gösteren sanatçılar tarafından kullanıldığını düşünüyoruz” dedi.
Buluntuyu, ‘Akdeniz bölgesindeki tiyatrolar arasında bir ilk’ olarak nitelendirerek, kapalı bir alanda yer aldığı için bir ‘sanatçı tuvaleti’ olarak değerlendirmek mümkün.
Ersoy, “Bildiğimiz tiyatroların yakınında seyirciye hizmet veren tuvaletler var ama tiyatronun sahne binasında böyle bir yerin tuvalet olarak kullanılması bir ilk” dedi.
Sanatçılar yerden sadece 40 cm yükselen ve yaklaşık iki metre aralıklı delikler bulunan U şeklinde ahşap bir bankta oturuyorlardı, yan yana oturmalarına olanak sağlıyordu.
Oturma yerinin önünde, içinden temiz su akan 10 cm’lik bir oluk var. Sürekli akan temiz su oluğu kişilerin sopaya bağlı bir sünger yardımıyla kişinin taharet temizliği yapmasını sağlıyor. Oturma bankları çoğunlukla olduğu gibi Smyrna örneğinde de ahşap. Tuvalet delikleri ise anahtar kilidi formunda.
Arkeologlar, yapının kullanımıyla ilgili teorilerini doğrulamak için ahşap bankın bir kopyasını yaptılar.
20.000 seyirci kapasiteli tiyatro, Smyrna ve Anadolu’nun Roma egemenliğine gireceği MÖ 2. yy’da inşa edilmiştir.
Yine de tuvaletler, yaklaşık 400 yıl sonra büyük bir yenileme sırasında eklendi. Her ikisi de, Roma imparatorluğunun doğuda Hıristiyanlaşmış Bizans İmparatorluğu’na dönüştüğü yaklaşık MS 5. yüzyıla kadar kullanılıyordu.
2400 yıldan fazla bir süre önce kurulan Smyrna, son yıllarda çok sayıda arkeolojik keşfin yapıldığı bir yer olmuştur. Ersoy’un ekibi, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin desteğiyle beş yıldır kazı yapıyor.
Belediye, Mart ayında Helenistik ve Roma dönemlerinde kullanılmış bir taş ocağı bulduklarını bildirdi. Ersoy, Tırazlı-Kesikkaya adlı antik taş ocağından blok taş ve sütunların İzmir’e taşındığını söyledi.
Ersoy, kabaca işlenen blokların dere yataklarında kızaklarla denize indirildiğini ve deniz yoluyla Smyrna’nın limanına büyük bir maliyetle ve güçlükle taşındığını söyledi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Ege’nin Sularında Hazineleriyle Birlikte 2500 Yıllık Antik Gemi Enkazı Keşfedildi
/İzmir’deki 2 Bin Yıllık “Antik Tiyatro Tuvaletinin Keşfi Bir İlk”e İmza Attı /