İzlanda’da Yanardağ Patladı: Lavlar Evleri Bastı
Yetkililer, İzlanda’nın balıkçı limanı Grindavik yakınlarında patlayan bir yanardağdan akan lavların, son köylülerin güvenli bir yere tahliye edilmesinden sadece saatler sonra birkaç evi sular altında bıraktığını söyledi. Patlama devam ediyor.
İzlanda’da 33 aktif volkanik sistem bulunmaktadır ve bu sayı Avrupa’daki en yüksek sayıdır. Bu, İzlanda’da üç yıldan kısa bir süre içinde meydana gelen beşinci volkanik patlama.
Sonuncusu sadece birkaç hafta önce, 18 Aralık’ta başkent Reykjavik’in güneybatısındaki aynı bölgede meydana geldi.
İzlanda devlet televizyonu tarafından yayınlanan canlı görüntülerde, lavların Grindavik köyünün eteklerine doğru akmasıyla en az üç evin alevler içinde kaldığı görüldü.
Bölge sakinlerinden Svein Ari Gudjonsson, “Böyle küçük bir köyde aile gibiyiz, hepimiz birbirimizi tanıyoruz, bunu görmek çok trajik” dedi.
Grindavik’in 4,000 kişilik nüfusunun çoğu, bilim insanlarının yeraltında magma kayması olduğu uyarısında bulunmasının ardından 11 Kasım’da ihtiyati tedbir olarak tahliye edilmişti.
O dönemde, bazen günde yüzlerce olan bir dizi küçük deprem, yollarda ve binalarda büyük çatlaklara neden oldu.
“Kara Gün.”
14 Ocak Pazar günü ilk patlama GMT saatiyle sabah 8:00’de köye yaklaşık 450 metre mesafede bir çatlağın açılmasıyla başlamıştır. Saat 18:45’te İzlanda Meteoroloji Ofisi (IMO) çatlağın yaklaşık 900 metre uzunluğunda olduğunu ve Grindavik’e giden ana yolu kestiğini bildirdi.
Ardından öğlen saatlerinde kasabanın eteklerinde ikinci bir çatlak açıldı ve lavlar evleri yuttu. Gün boyunca iki çatlaktan gökyüzüne lav parçaları ve duman püskürdü. Yetkililer, patlamanın Grindavik’teki elektrik ve su kaynaklarını kesintiye uğrattığını söyledi.
Ülkenin başbakanı Katrin Jakobsdottir bir basın toplantısında Pazar gününü “Grindavik ve tüm İzlanda için kara bir gün” olarak nitelendirdi. İzlanda’nın tamamı için kara bir gün.”
İzlanda Sivil Savunma ve Acil Durum Yönetimi Kurumu Başkanı Vidir Reinisson, patlamanın Ocak 1973’ten bu yana İzlanda’daki bir volkanik patlamanın yarattığı “en ciddi tehdit” olduğunu söyledi.
O dönemde Vestmann Adaları’ndaki Heimaey kasabasının merkezine sadece 150 metre mesafede bir çatlak oluşmuştu. Evlerin üçte biri yıkılmış ve 5,300 sakin tahliye edilmişti. Bir kişi hayatını kaybetti.
İzlanda Cumhurbaşkanı Gudni Johannesson ulusa sesleniş konuşmasında “durumun sakinleşeceğini umduğunu ancak her şeyin olabileceğini” söyledi.
Grindavik’in karşı karşıya olduğu belirsizliğin ortasında İzlandalıları “birbirlerine kenetlenmeye ve evlerini terk etmek zorunda kalanlara şefkat göstermeye” çağırdı.
Patlamadan kısa bir süre sonra 18 Aralık’ta Grindavik sakinlerinin kısa bir süre için geri dönmelerine izin verildi. 23 Aralık’ta daimi ikamet için evlerine dönmelerine izin verildi, ancak sadece birkaç düzine insan bunu yapmaya karar verdi. Gelişmelerin de gösterdiği üzere bu izin erken verilmiştir.
Jeotermal enerji santrali
Cumartesi gecesi geç saatlerde yetkililer, artan sismik hareketlilik nedeniyle acil tahliyenin Pazartesi gününe kadar tamamlanmasını emretti.
Çarşamba günü 51 yaşındaki İzlandalı bir işçi kelimenin tam anlamıyla toprak altında kaldı. İşçi 30 metre yükseklikten bir yarığın içine düştü. Arama çalışmaları Cuma günü durduruldu çünkü bölge çok tehlikeli hale gelmişti.
Yetkililer, sismik faaliyetlerin yoğunlaşması üzerine tahliye emrini hızlandırdı. Yetkililer, Reykjanes yarımadasının 30.000 sakinine elektrik ve su sağlayan yakındaki Svartsengi jeotermal enerji santralini yakından takip ediyor.
Mart 2021’e kadar Reykjanes Yarımadası’nda 800 yıldır patlama olmamıştı. Ağustos 2022’de ve Temmuz ve Aralık 2023’te meydana gelen yeni patlamalar, önde gelen volkanologlara göre bölgede yeni bir faaliyet döneminin başlangıcı olabilir.
İzlanda’da 33 aktif volkanik sistem bulunmaktadır ve bu sayı Avrupa’daki en yüksek sayıdır. Ada, Avrasya ve Kuzey Amerika tektonik plakalarını ayıran okyanus tabanındaki bir çatlak olan Orta Atlantik Sırtı’nın üzerinde yer almaktadır.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İzlanda’da Yanardağ Patladı: Lavlar Evleri Bastı
Dünya Önümüzdeki 10 Yıl İçinde İlk Dolar Trilyonerine Sahip Olacak