İtalya’da Devasa Bir Kaynayan Magma Rezervuarı Keşfedildi
Bilim insanları, İtalya’nın Toskana bölgesinde yer kabuğunun geniş çaplı bir incelemesini gerçekleştirdi.
Sismik tomografi kullanarak, 8 ila 15 kilometre derinlikte, yaklaşık 6.000 kübik kilometre hacminde gizli bir magma rezervuarı keşfettiler; bu rezervuarın büyüklüğü Yellowstone süper volkanıyla karşılaştırılabilir.
Dünyanın içini nasıl “görebiliriz” ? Ortam Gürültüsü Tomografisi (ANT), eski bir televizyon ekranındaki statik görüntüden bir görüntü oluşturmaya benziyor.
Nadir ve güçlü depremleri beklemek yerine, bilim insanları gezegenin hafif uğultusunu sürekli olarak kaydediyorlar. Bu uğultunun iki sensör arasında nasıl yayıldığını karşılaştırarak dalganın hızını hesaplıyorlar.
Dalga yavaş ilerliyorsa, sıcak magma; hızlı ilerliyorsa, soğuk, katı kaya anlamına geliyor. Bu da yer altı araştırmalarını daha ucuz ve güvenli hale getiriyor.
Orta İtalya’da bu kadar büyük ölçekli erimiş kaya birikiminin keşfi, bilim camiası için sürpriz oldu; çünkü yüzeyde yeni volkanik tortular, önemli toprak deformasyonları veya belirli gaz emisyonları gibi yakındaki magmanın klasik belirtileri bulunmuyordu.
Araştırmacılar, okyanus dalgaları, rüzgar ve hatta insan faaliyetlerinden kaynaklanan mikro titreşimleri analiz ederek, kelimenin tam anlamıyla Dünya’nın kabuğunun içini görmelerini sağlayan yeni bir gürültü tomografisi yöntemi kullandılar.
Ekip, 63 adet son derece hassas sensörden oluşan bir ağ kurarak sismik dalgalarda bir yavaşlama kaydetti ve bu da litosferin derinliklerinde sıcak, viskoz bir malzemenin varlığını açıkça gösterdi.
Bu veriler, yer altının ayrıntılı bir 3 boyutlu modelini oluşturmalarına ve bölgenin milyonlarca yıllık jeolojik tarihi boyunca oluşan bir yapıyı ortaya çıkarmalarına olanak sağladı. Çalışma, Communications Earth & Environment dergisinde yayınlandı .
Cenevre Üniversitesi’nde profesör ve çalışmanın lideri Matteo Lupi, keşfin olağanüstü önemine dikkat çekiyor : “Toskana’dan kuzeyden güneye uzanan bu bölgenin jeotermal olarak aktif olduğunu biliyorduk, ancak süper volkanik sistemlerle karşılaştırılabilir bu kadar büyük bir magma hacmi içerdiğinin farkında değildik.”
Korkutucu boyutuna rağmen, bilim insanları bu sistemin öngörülebilir gelecekte bir patlama tehdidi oluşturmadığını vurguluyor. Magma stabildir ve incelenmesi, kıtasal kabuk oluşumu ve ısı akışı dağılımı süreçlerini daha iyi anlamaya yardımcı olur.
Pratik faydalar ve enerji dönüşümü
Sadece akademik ilgi alanının ötesinde, bu keşif Avrupa ekonomisi için muazzam pratik sonuçlar doğurmaktadır. Magma odaları, yenilenebilir kaynaklara geçiş için kritik öneme sahip olan güçlü jeotermal enerji kaynaklarıdır.
Dahası, bu bölgeler genellikle nadir metal konsantrasyonlarının bulunduğu yerler haline gelir. Matteo Lupi, “Büyük bilimsel ilgilerinin ötesinde, bu çalışmalar, hızlı ve uygun maliyetli yer altı araştırmasına olanak sağlayan tomografinin, enerji geçişi için faydalı bir araç haline gelebileceğini göstermektedir” diye sonuçlandırıyor.
Elde edilen haritalar, sondaj alanlarını belirlemeye ve elektrikli araç bataryalarının üretimi için gerekli olan lityum yataklarını aramaya yardımcı olacaktır. Böylece, Toskana’nın “sıcak kalbi”, bölge için daha yeşil bir geleceğin anahtarı olabilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İtalya’da Devasa Bir Kaynayan Magma Rezervuarı Keşfedildi
Laboratuvarda Doğan Yaşam: Kendi Zihnine Sahip İlk Canlı Robotlar mı?