İsrail’de Dini Hikayeleri Doğrulayan 3.000 Yıllık ‘Anıtsal’ Yapı Bulundu
Arkeologlar Kudüs’te İncil’in iki kitabında adı geçen ‘anıtsal’ bir yapı ortaya çıkardı.
Tarihteki en eski şehirlerden biri olarak kabul edilen Davut Şehri’nde 3.000 yıldan daha uzun bir süre önce inşa edilmiş antik bir hendeğin kalıntılarını ortaya çıkardılar.
150 yıldır şehrin İncil’de anlatıldığı gibi ikiye bölündüğünü kanıtlamaya çalışan araştırmacılar, güneydeki yerleşim bölgesini kuzeydeki yukarı şehirden ayıran hendeği ortaya çıkardı.
Hendek yaklaşık 30 fit derinliğinde ve yaklaşık 100 fit genişliğindeydi ve her iki tarafında onu geçilmez kılan dik uçurumlar vardı.
Ekip, bulguların hendeğin Demir Çağı’nda, yani Krallar Kitabı ve Samuel Kitabı’nda Davut Şehri’nin Ophel ve Millo olarak ikiye bölündüğünün anlatıldığı dönemde oluşturulduğunu doğruladığını söyledi.
İsrail Eski Eserler Derneği (IAA) araştırmacıları, “Bu, İncil literatüründe Kudüs’ün topografyasına atıfta bulunan Ophel ve Millo gibi terimler hakkında yeni bir tartışma başlatan dramatik bir keşiftir” dedi.
Ophel ve Millo, kutsal kitaplarda Davut Şehri’nin farklı bölümlerini tanımlamak için kullanılan terimlerdir.
Birinci Krallar Kitabı’nda (11:27) Kral Süleyman’ın ‘Millo’ olarak adlandırılan yapıyı inşa ettiği anlatılmaktadır: ‘… Süleyman ‘Millo’yu inşa etti ve babası Davut’un Şehri’nin duvarındaki gediği kapattı.
Antik kent Kudüs’ün doğduğu yerdi ve Kral Davut tarafından İsrail’i tek bir başkent etrafında birleştirmek için inşa edilmişti.
Yer, araziyi bölen ve bir bölgeden diğerine geçişi zorlaştıran tepelere ve vadilere bakan dar, dik bir sırtın üzerine inşa edilmiştir.
Kazı başkanı Dr. Yiftah Shalev, “Hendeğin ilk olarak ne zaman açıldığı bilinmiyor, ancak kanıtlar hendeğin yaklaşık 3.000 yıl önce, Kral Yoşiya’dan başlayarak Kudüs’ün Yahuda Krallığı’nın başkenti olduğu yüzyıllar boyunca kullanıldığını gösteriyor” dedi.
O yıllarda hendek, kentin güneydeki yerleşim bölgesini, saray ve tapınağın bulunduğu yukarı şehir olan kuzeydeki Akropolis’ten ayırıyordu.
IAA, bunun gibi inşaat planlarının tipik olarak Orta Tunç Çağı’na – yaklaşık 3.800 yıl öncesine – dayandığını doğruladı.
Dr. Shalev, “[Hendeğin] Birinci Tapınak ve Yehuda Krallığı zamanında [MÖ dokuzuncu yüzyılda] kullanıldığından eminiz, bu nedenle güneydeki konut kenti ile kuzeydeki yukarı kent arasında net bir tampon oluşturdu” dedi.
Araştırmacılara göre hendek, Davut Şehri’nin topografyasını değiştirerek Kudüs’ün yöneticilerinin kapılarından girenlere karşı güçlerini göstermek ve o dönemdeki duvarlarını savunma güçlerini ve kabiliyetlerini vurgulamak için tasarlanmıştı.
Yapı ilk olarak 1960’larda İngiliz arkeolog Kathleen Kenyon tarafından keşfedildi ve hendeğin bugünkü Givati Otoparkı’nın biraz doğusunda olduğunu fark etti.
Kenyon bu oluşumun sadece doğal bir vadi olduğunu düşünmüş, ancak keşfinin hendeğin batıya doğru kıvrılan bir devamı olduğu ortaya çıkmıştır.
Eli Escusido, “Bir kez daha, İncil literatürüne yeni ve canlı bir ışık tutan keşifler ortaya çıkıyor” dedi.
‘Devasa yontma duvarlarla çevrili bu dev kazının dibinde durduğunuzda, yaklaşık 3.800 yıl önce kelimenin tam anlamıyla -dağları ve tepeleri yerinden oynatan- bu eski insanlar için hayret ve takdirle dolmamak mümkün değil.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İsrail’de Dini Hikayeleri Doğrulayan 3.000 Yıllık ‘Anıtsal’ Yapı Bulundu
Suudi Arabistan Dağlarında 1000 Yıldır Ayakta Kalan Arı Kovanları