İnsanlığın Geleceği Transhümanizm mi?
Transhümanizmin yüce hedefleri ama karanlık bir geçmişi var. Bunu denemeye cesaret edebilir miyiz yoksa zaten orada mıyız?
Transhümanizm insanlara şimdiye kadar önerilen en yüce hedeflerden birini sunuyor: bilim ve teknoloji aracılığıyla duyularımızı turbo şarj etme, biyolojik zaaflarımızı düzenleme, zihinleri bilgisayarlarla birleştirme ve etten bedenlerimizi insanın ötesinde bir şeye, belki de neredeyse Tanrı benzeri bir şeye dönüşeceğimiz noktaya kadar mükemmelleştirme gücüne sahibiz. Nietzsche’ye gün doğacaktı.
Geçtiğimiz on yıllarda bunlar bilim kurgunun konusuydu, ancak bu fütürist hayallerin çoğunun gerçeğe dönüşebileceği bir noktaya hızla yaklaşıyoruz: CRISPR gen düzenlemeyi hiç olmadığı kadar kolaylaştırdı; insan beyni ile bilgisayarlar arasındaki uçurum kapanıyor; robotik hiç bu kadar iyi olmamıştı; biyolojik yaşlanma konusundaki anlayışımız artmaya devam ediyor.
Ancak asıl soru, böylesine cesur bir plana girişip girişmememiz gerektiğidir.
Transhümanizm, insan ömrünün radikal bir şekilde uzatılması, hastalıkların yok edilmesi ve acının ortadan kaldırılması yoluyla insanların kendilerini geliştirebilecekleri iyimser bir gelecek vizyonu sunmaktadır.
Usain Bolt gibi koşmak ister misiniz? Bu gen düzenleme ve robot teknolojisinin başaramayacağı bir şey değil. Tarihteki en büyük beyinlerden birine sahip olmak ister misiniz? Belki de bir bilgisayar-beyin arayüzü bunu başarabilir.
Bu, yapay zeka (AI) ve robotikten biyoteknoloji ve uzay araştırmalarına kadar her türlü bilimsel alana dayanan, genellikle varsayımlara dayanan belirsiz bir terimdir. Bununla birlikte, transhümanizmin sıklıkla değindiği – ve hatta tartışmalı bir şekilde doğduğu – bir disiplin genetiktir.
İnsan olmanın ötesine geçmenin karanlık başlangıçları
Transhümanizm terimi (“trans” Latince “karşıya”, “üzerine” veya “ötesine” anlamına gelmektedir) ilk olarak, doğal seçilim yoluyla evrim teorisini ateşli bir şekilde savunduğu için “Darwin’in Buldogu” olarak tanınan Viktorya dönemi bilim devi Thomas Henry Huxley’in torunu evrimsel biyolog Julian Huxley tarafından ortaya atılmıştır.
Julian’ın kardeşi ve yakın sırdaşı, bilim, teknoloji ve verimlilik totemlerinin kasvetli bir distopya yarattığı gelecekteki bir dünyayı canlı bir şekilde tasvir eden Cesur Yeni Dünya romanının yazarı Aldous Huxley’di.
Julian bu terimi ilk kez 1950’lerde yazdı, ancak bugün transhümanist olarak kabul edilecek temalar onun düşüncelerinde İkinci Dünya Savaşı’ndan çok önce ortaya çıkmıştı. İnsanoğlunun görünüşte sınırsız bir potansiyele sahip olduğu, ancak doğamızla iç içe geçmiş içsel zayıflıklar tarafından engellendiği inancına sahipti. Tıpkı bu gezegendeki diğer canlılar gibi cahil, zayıf olabilir ve yaşlanabiliriz.
Bilimsel ilerlemenin görevinin bu zincirleri kırmak ve “insanın olanaklarını tam olarak gerçekleştirmek” olduğuna inanıyordu. Ona göre, modernitenin bilimsel gelişmeleri insanları “en büyük işin, evrim işinin genel müdürü” haline getirmişti – ve bu büyük olasılıklar barındıran bir fırsattı.
“Dünyanın coğrafi keşfini oldukça iyi bir şekilde bitirdik; hem cansız hem de canlı doğanın bilimsel keşfini, ana hatlarının netleştiği bir noktaya kadar zorladık; ancak insan doğasının ve olanaklarının keşfi henüz başlamadı. Keşfedilmemiş olasılıklarla dolu uçsuz bucaksız bir Yeni Dünya Kolomb’u bekliyor,” diye yazmıştı 1957’de.
Huxley bunun ilk aşamalarının eğitim ve toplumsal zenginleşme yoluyla başarılabileceğini düşünüyordu. Ancak 19. ve 20. yüzyılın pek çok “büyük beyni” gibi o da öjeni konusuna giderek daha fazla ilgi duymaya başladı; insan nüfusunun genetik kalitesinin, istenmeyen varyantların gen havuzundan çıkarılmasıyla iyileştirilebileceği fikri.
1959’dan 1962’ye kadar İngiliz Öjenik Derneği’nin başkanlığını yaptı. Huxley, çiftçilerin etli butlar gibi belirli özellikleri teşvik etmek için hayvanlarını nasıl yetiştirdiklerini karşılaştırırken, aynı şeyin insan stokunda neden başarılamayacağını sorardı. Uygun olmadığı düşünülenlerin yok edilmesine şiddetle karşı çıksa da, güçlü bir nüfus elde etmenin bir yolunun “profesyonel orta sınıf” insanlarını çocuk sahibi olmaya teşvik etmek olduğuna inanıyordu.
Ona göre, toplum mühendisliği yoluyla insan nüfusunun kalibresini daha yüksek seviyelere çıkarmak mümkün olabilirdi. Tıpkı tavukları daha büyük göğüsler için yetiştirmek gibi, toplum da insan ötesi bir noktaya ulaşacak bir insan stoku yaratabilirdi.
Huxley’in hayal gücü, zamanının bilimsel anlayışı ile bir şekilde sınırlıydı. Huxley 1950’lerde transhümanizm hakkında yazarken, DNA’nın üç boyutlu yapısı daha yeni tanımlanmıştı ve bilim insanlarının genetik mühendisliği fikriyle ciddi bir şekilde oynamaya başlamaları için yirmi yıl daha geçmesi gerekecekti.
Ancak günümüz teknolojisiyle, Huxley’in çizmeye başladığı yolda daha da ileri gitmek mümkün olabilir.
Transhümanizm hayali şimdiden gerçek mi oldu?
İnsan soy hattı mühendisliği yoluyla, bir insanın DNA’sını, bu değişiklik genomunun temel bir parçası olacak ve hatta çocuklarına geçecek şekilde değiştirmek mümkündür.
İnsan üreme hattı mühendisliğinin yasallığı dünya çapında farklılık göstermektedir. Avrupa Birliği’nde tamamen yasaklanmışken, Amerika Birleşik Devletleri’nde yalnızca federal fonların kullanımıyla yasaklanmıştır. Bu, bu başarıyı çevreleyen etik ve ahlaki ikilemlerin mayın tarlasını düşünmeden önce bile.
Haber bültenimize abone olun ve CURIOUS’un her sayısını her ay ücretsiz olarak gelen kutunuza alın.
Bununla birlikte, bunun çoktan gerçeğe dönüştüğüne dair iddialar var. Kasım 2018’de Çinli biyofizikçi He Jiankui, genetiği düzenlenmiş ilk insan bebekler olan Lulu ve Nana’yı yarattığını iddia etti.
CRISPR kullanarak ikizlerin genomlarını embriyo halindeyken düzenledi ve virüsün hücreleri ele geçirmek için kullandığı bir proteini kodlayan CCR5 adlı bir geni hedef alarak onlara HIV’e karşı genetik koruma sağladı. Bebekler, on milyonlarca insanı öldüren bir hastalığa karşı insanüstü bir korumaya sahip oldular.
Bu olay tüm dünyada öfke ve şok yarattı. Medyada çılgın bir bilim adamı olarak resmedildi ve sayısız bilim insanı bu davranışın pervasız, son derece etik dışı ve hatta suç olduğunu iddia etti.
Bunun büyük bir kısmı, olayı çevreleyen cevaplanmamış bilimsel sorular üzerine kurulmuştur. Bu henüz keşfedilmemiş bir alan ve embriyoların germ hattı mühendisliğinin, bırakın nesiller sonrasını, daha geniş anlamda sağlık ve refahlarını nasıl etkileyebileceğini söylemek bile mümkün değil. Bilimsel ve tıbbi konuların ötesinde, Pandora’nın etik ve ahlaki sorularla dolu kutusunu da açmış oldu.
Cesur yeni dünya
HIV’e karşı genetik korumanın kötü bir şey olduğunu iddia eden çok az kişi olsa da, bu teknolojinin kullanımı söz konusu olduğunda “iyi” ve “kötü” ayrımını nasıl yapacağız? Hangi insan özellikleri “normaldir” ve hangileri engellilik veya bozukluk olarak kabul edilebilir? Dünya bu ayrımlar konusunda hemfikir olsa bile, bizi zeka, yakışıklılık veya atletik yetenek gibi diğer özelliklere müdahale etmekten ne alıkoyacak?
Ardından bu teknolojinin nasıl dağıtılacağı meselesi geliyor. En azından kısa vadede, muhtemelen sadece ayrıcalıklı, zengin ve Dünya’nın doğru bölgelerinde doğanlar bu gelişmenin meyvelerinden yararlanabilecek. Genetik düzenlemenin yaygınlaştığı bir dünyada bile, dünyayı farklı olan insanlara karşı daha az kabullenici hale getirebilir mi?
Tüm bu sorular temelde öjeni biliminin günümüzde neden bu kadar hoş karşılanmadığını açıklamaktadır. Yirminci yüzyılın ikinci yarısına gelindiğinde öjeni, bilimsel olarak hatalı olması bir yana, ahlak ve etik dışı olarak görülmeye başlandı. Öyle ki, transhümanist fikirlerle flört eden herkes şüphesiz bu hareketin öjeni biliminden çok farklı olduğunu şiddetle savunacaktır. Ne de olsa transhümanizm sadece genetiği değil, aynı zamanda yapay zeka, bilgisayar bilimi, robotik, sinirbilim, biyotıp ve geleceği zorlayan her türlü bilimsel alanı da kapsamaktadır.
Gelecekte, eşitsizlikleri ve acıları en aza indirirken halk sağlığını ve mutluluğunu en üst düzeye çıkarmak için herhangi bir bilimsel ilerlemeden yararlanmak kesinlikle mümkündür. Bu yeterince ileri giderse, belki de sonunda türümüzün mağara resimleri yapan ve mamut avlayan Homo sapiens’ten farklı olduğunu düşünebiliriz.
Ancak, bu teknolojiler bir boşlukta var olmazlar ve ne zaman kullanılırlarsa kullanılsınlar, günün sosyal normlarıyla iç içe olmaya devam edeceklerdir. Eğer bu yolculuğa çıkmak istiyorsak, parmak uçlarımıza dikkat etmeliyiz.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber