İnsanlığın Beşiği Nerede? Yanlış Bildiğimiz Gerçekler.
İnsanlığın Beşiği: Afrika’nın Ötesinde Bir Keşif
Cevap, kime ve neye sorduğunuza bağlı olarak değişebilir.
i̇nsanliğin beşi̇ği̇” i̇fadesi̇ni̇ duyduğumuzda -dünyada tüm i̇nsan yaşaminin ortaya çiktiği nokta- akla gelen tek bi̇r yer vardir: Afrika.
Bu… belirsiz, ama yanlış değil. Sonunda insan olacak maymun grubu, evrim ağacındaki en yakın akrabalarımız olan şempanzelerden ilk olarak yaklaşık altı ya da yedi milyon yıl önce ayrıldı – ve daha kıllı kuzenlerimizin hala orada yaşadığı gerçeğinden de tahmin edebileceğiniz gibi, bu gerçekten de Afrika kıtasında meydana geldi. Özellikle de 2022 yılında Oxford Üniversitesi’nde yapılan bir araştırmanın sonuçlarına inanılacak olursa, Sudan’da.
Ancak insan evriminin hikayesi kesinlikle burada bitmiyor – ve belki de şaşırtıcı bir şekilde burada da başlamıyor. Antik kökenlerimiz hakkında daha fazla ve daha iyi araştırma ve analizler gün ışığına çıkmaya devam ettikçe, şu soru sorulmalıdır… “insanlığın beşiğini” tamamen yanlış mı anladık?
Afrika’ya…
Dünyanın daha soğuk bölgelerinde yaşayacak kadar aptal pek fazla primat yoktur – sıcak küvetlerde takılan Japon yaratıklardan ve bizden çok daha fazlası değil.
Dolayısıyla, bazı ciddi bilim insanlarının ilk maymunların Afrika, Asya ya da bugün takıldıkları diğer sıcak yerler yerine Avrupa’dan geldiğine inandıklarını duyduğunuzda, bu kulağa pek olası gelmeyebilir.
Ancak kanıtların işaret ettiği yer gerçekten de burası gibi görünüyor. Toronto Üniversitesi Sanat ve Bilim Fakültesi Antropoloji Bölümü profesörü David Begun 2023 yılında “Bulgularımız […] homininlerin sadece batı ve orta Avrupa’da evrimleşmekle kalmayıp, beş milyon yıldan fazla bir süreyi de burada geçirdiklerini gösteriyor” diye bildirmiştir.
Afrika maymunları – ve nihayetinde insanlar – daha sonra “muhtemelen değişen ortamlar ve azalan ormanların bir sonucu olarak Afrika’ya dağılmadan önce doğu Akdeniz’e yayıldılar” diye açıkladı.
Milyonlarca yıl önceki olaylarla ilgili çoğu fikir gibi, bu da evrensel olarak kabul görmekten uzak – ancak Yunanistan ve Balkanlar’da bulunan aynı döneme ait fosilleşmiş kalıntılar da en eski maymun atalarımızın Afrika’dan değil, bugünkü Avrupa’dan geldiği teorisini destekliyor gibi görünüyor.
Begun, “Erken hominin kalıntıları Avrupa ve Anadolu’da bol miktarda bulunurken, ilk hominin yaklaşık yedi milyon yıl önce orada ortaya çıkana kadar Afrika’da tamamen yoklar” dedi.
… ve tekrar dışarı
Tabii ki, sonunda Afrika’ya girdikten sonra, bundan sonrası sorunsuzdu, değil mi? Sadece birkaç milyon yıl içinde Homo sapiens’e evrildik ve sonra geri mi döndük?
Şey, hayır – yakınından bile geçmedik. Ve bunun kanıtı için, en yanlış anlaşılan atasal akrabalarımızdan bazılarına bakmamız yeterli: Neandertaller.
Neden mi? Çünkü Neandertaller ve insanlar farklı türlerdi ve en az 800.000 yıl önce ortak bir atadan ayrılmışlardı. Yine de, sonunda sizi ve beni doğuracak olan Homo sapiens grupları yaklaşık 60.000 yıl önce Afrika’dan ayrıldıklarında, Avrupa ve Asya’ya dağılmış halde kimi buldular?
Afrika’dan birden fazla göç olduğu açıktır. PBS, “Homo erectus’un ilk olarak yaklaşık 2 milyon yıl önce Afrika’dan göç ettiği görülüyor,” diye açıklıyor ve ekliyor, “sonunda Avrasya’nın büyük bölümüne yayıldı.”
Neandertallerin yanı sıra Denisovalıları ve muhtemelen Homo floresiensis’i ortaya çıkaracak olan bu erken Homo göçmenleriydi. Ve aradaki pek çok nesil boyunca sık sık başka Homo sapiens popülasyonları ortaya çıkacak, bir süre yerel halkla takılacak ve sonra ortadan kaybolacaktı.
Doğa Tarihi Müzesi, “Homo sapiens genlerinin en az 220.000 yıl önce Neandertallere geçtiğine dair izler var” diyor ve ekliyor: “Bu nedenle iki tür daha erken bir dönemde etkileşime girmiş ve birlikte üremiş olmalı.”
“Çeşitli Homo sapiens göç dalgaları Afrika’yı daha önce terk etti […] ancak yaklaşık 60.000 yıl önceki dalgaya kıyasla büyük ölçüde başarısız oldular” diye açıklıyor. “Onların soy hatları sonunda yok olmuş ya da daha sonraki dalgalar tarafından aşılmış olmalı, çünkü mevcut genetik yapımıza çok az katkıda bulundular ya da hiç katkıda bulunmadılar.”
Aile buluşmaları
Dolayısıyla, tek bir “insanlığın beşiği “nden tamamen şekillenmiş olarak ortaya çıkmak bir yana, atalarımız bize benzemeye başladıklarında oldukça iyi seyahat etmişler gibi görünüyor. Ancak deneyimlerinde oldukça kozmopolit olmalarının tek yolu bu değil.
Görünüşe göre benzersiz modern genomumuz için teşekkür etmemiz gereken en önemli şey atalarımızın oldukça vahşi libidoları. Çoğumuz içimizde yaşayan bir parça Neandertal DNA’sını biliyoruz – ancak eski insanların genlerini muhtemelen bundan çok daha önce yaydıkları ortaya çıktı.
PBS, “Hem modern hem de eski insanların DNA’larının yanı sıra arkeolojik ve çevresel kanıtların kullanıldığı bir dizi yeni çalışma, Afrika kökenlerimize dair çok daha karmaşık bir tablo çizmeye başladı” diyor. “Aslında tek bir yerde, tek bir popülasyonda evrimleşmediğimiz bir tablo.”
“Bunun yerine, ortaya çıkışımızı Afrika’ya dağılmış çok sayıda eski popülasyona kadar izleyebiliriz” diye devam ediyor. “Çevresel koşullar izin verdiğinde, zaman zaman bir araya gelip genlerini karıştırdılar ve bunların hepsi yaklaşık 300.000 yıl önce biz ‘modern’ insanların nihai yükselişine doğrudan katkıda bulundu.”
Peki, “insanlığın beşiği” neresi? Karmaşık bir konu – ama en iyi cevap “hangisi?” olabilir. Hikâyeye nereden başladığınıza bağlı olarak Avrupa, Afrika ya da Asya olabilir; ne kadar ayrıntıya inmek istediğinize bağlı olarak tek bir kıta ya da birbirinden farklı birçok kabile olabilir.
PBS, “Kökenlerimizi tek gövdeli bir ağaç gibi düşünmek yerine, belki de daha doğru bir bakış açısı karmaşık örgülü bir akarsudur” diyor. “Geniş bir zaman ve mekânda ortaya çıkan çeşitli antik popülasyonlar arasındaki göçlerin, geçişlerin ve değiş tokuşların iç içe geçmiş bir hikâyesi.”
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: İnsanlığın Beşiği Nerede? Yanlış Bildiğimiz Gerçekler.
Bu İnanılmaz Desen 500 Milyon Yıldır Oluşuyor ve Sebebi Bilinmiyor
Bu İnanılmaz Desen 500 Milyon Yıldır Oluşuyor ve Sebebi Bilinmiyor