İnsanların Neden Bu Kadar Büyük Beyinlere Sahip Olduğunu Artık Biliyoruz
İnsan beyninin büyüklüğü son dört milyon yıllık hominid evrimi boyunca kabaca üç katına çıkmıştır, ancak bu ensefalik genişlemeye neden olan faktörler tam olarak anlaşılamamıştır. Bu muammayı çözmeye çalışan bir biyolog, bilişsel mekanizmamızın gelişimini yeniden canlandıran bir bilgisayar modeli tasarladı ve insan beyninin büyüklüğünü cinsel olgunlaşma modelimize borçlu olabileceğini ortaya koydu.
St Andrews Üniversitesi’nden Mauricio González-Forero, insan beynindeki patlamaya ilişkin mevcut açıklamaların, baş döndürücü donanımımızın tam boyutunu doğru bir şekilde açıklamakta başarısız olduğunu söylüyor. Örneğin, evrimsel bir silahlanma yarışının türleri daha yüksek bilişsel kapasitelere ve dolayısıyla daha büyük beyinlere doğru ittiği sıklıkla öne sürülse de, González-Forero “silahlanma yarışlarının, metabolik maliyetleri göz önüne alındığında evrimsel olarak istikrarlı insan boyutunda beyinler ve bedenler üretemediğini” belirtiyor.
Başka bir deyişle, beyin büyütmenin bir bedeli vardır ve diğer doku türlerinin gelişimi için mevcut enerji miktarını kısıtlar. Dolayısıyla, silahlanma yarışı senaryosuna göre, türümüzün böylesine büyük bir beyin geliştirirken aynı zamanda böylesine muhteşem vücutlara sahip olması imkansız olurdu.
Bu engelin üstesinden gelmek için González-Forero, farklı doku türlerinin büyümesiyle ilişkili metabolik maliyetleri belirlemek amacıyla evrimsel ve gelişimsel dinamikleri entegre eden bir bilgisayar modeli oluşturdu. Yazar, “evo-devo dinamikleri çerçevesi” olarak adlandırılan bu modeli kullanarak, yedi farklı hominid türünün beyin ve vücut boyutlarının doğru bir şekilde yeniden yapılandırılabileceğini göstermiştir.
González-Forero, ünlü Lucy’nin ait olduğu Australopithecus afarensis türünden başlayarak Homo sapiens’e kadar beyin büyüklüğünün her zaman cinsel olgunlaşma yaşına bağlı olduğunu ortaya koyuyor. Daha açık bir ifadeyle, cinsel gelişim yaşı arttıkça beynin büyüklüğü de artmaktadır.
Modern insanları örnek alan yazar, dişilerde yumurtalık foliküllerinin nispeten geç başlamasının, çocukluk döneminde beyin boyutunda muazzam bir genişlemeye izin verdiğini gösteriyor. Sonuç olarak, yetişkin insan beyni, bizim vücut boyutumuzdaki bir organizma için tipik olarak beklenenden altı kat daha büyüktür.
Araştırmacı, “Bu evo-devo dinamiği yaklaşımı, hominin beyninin genişlemesinin modelde beyin boyutundan ziyade folikül sayısındaki doğrudan seçilim nedeniyle gerçekleştiğini gösteren daha derin bir analiz yapılmasını sağlıyor” diye yazıyor. Başka bir deyişle, González-Forero’nun modeli, devasa beyinlerimizin daha zeki olmak için evrimsel bir silahlanma yarışının ürünü olmadığını, gecikmiş cinsel gelişimimizin bir yan ürünü olduğunu gösteriyor.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber