İnsanlardan Saklanabilmek İçin Evrimleşmiş Bir Bitki Keşfedildi
Parlak yeşil renkteki Fritillaria delavayi çiçeği , son 2000 yıldır insanlar tarafından tıbbi amaçlarla toplanmaktadır. Şimdi ise kendini kamufle etmek için kahverengiye dönüyor.
Çin’de, bir yamaçta yetişen bir bitki uzun zamandır geleneksel tıpta kullanılmak üzere hasat ediliyor. Ancak yeni bir çalışma, bitkinin insanlardan gizlenmek için evrim geçirmiş olabileceğini ortaya koydu.
Beş yılda bir yeşil çiçek açan grimsi kahverengi bir bitki olan Fritillaria delavayi’yi inceleyen araştırmacılar , bitkinin olgun halindeki parlak rengini yavaş yavaş kaybederek daha soluk bir tona dönüştüğünü keşfettiler. Araştırmacılar bunun, bitkinin insanlardan saklanmak için geliştirdiği bir savunma mekanizması olduğunu düşünüyor.
“İncelediğimiz diğer kamuflajlı bitkilerde olduğu gibi, bu kelebek türünün kamuflaj evriminin otçullar tarafından yönlendirildiğini düşünmüştük, ancak böyle hayvanlar bulamadık. Daha sonra bunun nedeninin insanlar olabileceğini fark ettik,” dedi çalışmanın ortak yazarlarından Yang Niu.
F. delavayi, Çin’in Hengduan dağlarının kayalık arazisinde ve Nepal’in bazı bölgelerinde yetişir. Bitkinin soğanının öksürük ve diğer solunum yolu hastalıklarını tedavi edebilecek özelliklere sahip olduğuna inanılmaktadır.
Ancak, bu son çalışma, bitkinin bazı popülasyonlarının, kayalık çevreleriyle uyum sağlamak ve böylece toplayıcıların gözünden uzak kalmak için gençlik dönemindeki gri-kahverengi renklerini koruduğunu göstermiştir.
Araştırmacılar, bitkinin renk değişimini incelemek için yerel halkla hangi bölgelerin en çok hasat edildiği konusunda görüşmeler yaptı. Ardından, son beş yılda hasat edilen soğanların yıllık ağırlığını sayan kayıtları incelediler. Bilgisayar tabanlı bir deney, özellikle kayalık arka plana karşı, yeşil renkli bitkilerin gri-kahverengi çeşitlere kıyasla toplayıcılar tarafından çok daha kolay tespit edildiğini doğruladı.
Çalışma, koyu renklerini koruyan bitkilerin aynı zamanda en yoğun hasat yapılan alanlarda bulunduğunu gösteriyor; bu da bitkinin rengi ile insan müdahalesi arasında doğrudan bir ilişki olduğunu düşündürüyor.
Exeter’in Cornwall’daki Penryn Kampüsü’nde bulunan Ekoloji ve Koruma Merkezi’nden araştırmacı ve çalışmanın ortak yazarı Martin Stevens, “İnsanların vahşi organizmaların renklenmesi üzerinde, sadece hayatta kalmaları üzerinde değil, evrimleri üzerinde de bu kadar doğrudan ve çarpıcı bir etkiye sahip olabildiklerini görmek dikkat çekici” dedi.
“Birçok bitki, kendilerini yiyebilecek otçullardan saklanmak için kamuflaj kullanıyor gibi görünüyor; ancak burada kamuflajın insan toplayıcılarına yanıt olarak evrimleştiğini görüyoruz.”
Bu bitki 2000 yılı aşkın süredir tıbbi amaçlarla kullanılmaktadır ve artan değeri onu daha da aranan bir ürün haline getirmiş, bu da hasatında artışa yol açmıştır.
Ayrıca , bitkiden elde edilen tıbbi tozun bir poundunu üretmek için 3.500 adet çiçeğe ihtiyaç duyulmaktadır ; bu nedenle, bitki yoğun olarak hasat edilmektedir. Kilogramı yaklaşık 218 dolara mal olan değerli bir bitkidir.
Bu çalışma, insan faaliyetlerinin gezegenimiz üzerindeki etkisinin boyutuna dair çarpıcı bir kanıt niteliğinde.
Çalışmayı yürüten bilim insanları, Dünya üzerindeki ayak izimizin bir organizmanın evrimsel adaptasyonunu etkileyecek kadar tutarlı ve büyük olmasından hayrete düştüler. Henüz öğrenmediğimiz daha birçok örnek de olabilir.
Stevens sözlerine şöyle devam etti: “İnsanların diğer bitki türlerinde savunma stratejilerinin evrimini yönlendirmiş olması mümkün, ancak şaşırtıcı bir şekilde bu konu üzerinde çok az araştırma yapılmıştır.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İnsanlardan Saklanabilmek İçin Evrimleşmiş Bir Bitki Keşfedildi
445 Milyon Yıl Önce Yaşanan Küresel Soğuk Hava Dalgası Dünyaya Çeneli Balıkları Kazandırdı