İlk Kez Yaşlanan Yıldızına Doğru Yörüngesi Kayan Bir Ötegezegen Keşfedildi
Belki de astronomlar, dünyamızın milyarlarca yıl sonra geçmek zorunda kalacağı bir süreci gözlemliyorlar. Gök bilimciler ilk kez yörüngesi, yaşlanan ana yıldızına doğru dönen bir ötegezegen keşfettiler. Gezegenin sonu gelmiş gibi görünüyor. Yıldızıyla çarpışana kadar yaklaşmaya devam edecek.
Gök bilimciler böyle bir sistemi ilk kez gözlemliyor. Birçok gezegeni bekleyen kader budur. Belki de milyarlarca yıl sonra Güneşimiz yaşlandığında Dünyamızı bu şekilde çekecektir.
Yeni çalışmanın baş yazarı Shreyas Wissapragada, “Yıldızlarına doğru dönen ötegezegenleri zaten gördük, ancak daha önce değişen bir yıldızın etrafında dönen böyle bir gezegen görmemiştik” diyor. “Teori, evrimleşmiş yıldızların gezegenlerinin enerjisini hızla emdiğini tahmin ediyor ve şimdi bu teoriyi gözlemlerle test edebiliriz.”
Mahkum gezegen
Bu ötegezegen, Kepler-1658b olarak adlandırıldı. Adından da anlaşılacağı gibi, gök bilimciler 2009’da başlatılan çığır açan bir gezegen bulma görevi olan Kepler Uzay Teleskobu’nu kullanarak bir ötegezegen keşfettiler.
Kepler-1658b, “sıcak Jüpiter” olarak anılır. Bunlar, kütle ve boyut olarak Jüpiter’le karşılaştırılabilir, ancak ana yıldızlarına çok yakın yörüngede dönen ötegezegenlerdir. Kepler-1658b için bu mesafe, Güneşimiz ile en yakın gezegeni Merkür arasındaki mesafenin sadece sekizde biri kadardır.
Bir ötegezegenin yörüngesindeki küçülmeyi ölçmek çok yavaş bir süreç olduğu için çok zor bir iştir. Kepler-1658b durumunda, yörünge periyodu yılda 131 milisaniye (saniyenin binde biri) azalmaktadır.
Rotasyon periyodunun kısaldığını tespit etmek birkaç yıl süren dikkatli gözlemler gerektirdi. Kepler gözlemleriyle başladılar, Güney Kaliforniya’daki Palomar Gözlemevi’nin Hale Teleskopu ile devam ettiler ve son olarak 2018’de fırlatılan TESS Uzay Teleskobu ile devam ettiler. Üç enstrüman da gezegenin dönüş periyodunun kısaldığını kaydetti. Son 13 yılda, istikrarlı bir şekilde azaldı.
Kepler-1658b’nin yıldıza yaklaşmasının ana nedeni gelgit kuvvetleridir. Bunlar, örneğin dünyamız ile Ay veya Kepler-1658b ile yıldızı arasındaki gibi dönen iki cisim arasındaki yer çekimi etkileşimi tarafından üretilirler.
Yer çekimi gök cisimlerinin şekillerini bozar ve cisimler bu değişikliklere tepki verdiğinde enerji açığa çıkar. Cisimler arasındaki mesafelere, büyüklüklerine ve dönme hızlarına bağlı olarak, gelgit etkileşimleri cisimlerin birbirini itmesine neden olabilir: Dünya ve Ay örneğinde veya Kepler-1658b ve ana yıldızında olduğu gibi.
Muhtemelen güneşimizin başına da gelecek. Kepler-1658, gök bilimcilerin alt dev olarak adlandırdıkları aşamaya çoktan girdi. Bu tür yıldızların iç yapısı, gelgit enerjisinin dağılmasına yol açmalıdır. Bu, Kepler-1658b’nin yörüngesini küçültme sürecini hızlandırır.
Çalışma, Kepler-1658b ile ilgili bir başka tuhaflığı da açıklamaya yardımcı oluyor: Gezegen, beklenenden daha parlak ve daha sıcak. Ekip, gezegenin yörüngesini kısaltan gelgit etkileşimlerinin gezegenin kendi içinde de ek enerji üretebileceğini söylüyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İlk Kez Yaşlanan Yıldızına Doğru Yörüngesi Kayan Bir Ötegezegen Keşfedildi