İlk Kez Ay’ın Arka Yüzündeki Kayaların Bileşimi İncelendi
Çinli bilim insanları tarihte ilk kez Ay’ın uzak tarafındaki kayaların nelerden oluştuğunu gösterdiler. Yerli bazaltlar ve daha genç yabancı fenokristallerin bir karışımıdır.
Ay’ın uzak yüzü, çoğunlukla bazaltik volkanik kayalardan oluşan uydumuzun görünen yüzünden farklı bir şekilde oluşmuştur.
İnsanoğlu ve onun eski ataları milyonlarca yıl boyunca uydumuzun yakın tarafına baktılar ve uzak tarafını hiç görmediler. Biz ancak son zamanlarda görebildik. Ve şimdi uzak taraftan örnekler getirmeyi ve onları incelemeyi başardık.
Çinli bilim insanları tarihte ilk kez Ay’ın uzak tarafındaki kayaların nelerden oluştuğunu gösterdiler. Ana kaya bazaltları ve daha genç, yabancı katkıların bir karışımı. Ay’ın uzak yüzü, çoğunlukla bazaltik volkanik kayalardan oluşan uydumuzun görünen yüzünden farklı bir şekilde oluşmuştur.
Araştırmacılara göre, Chang’e-6 misyonu tarafından gönderilen örnekler, antik Ay toprağı ile çarpma kraterleri ve volkanik patlamaların oluşumu sırasında fırlatılan malzemelerin karışımının bir sonucu olabilir.
Uzak taraftan alınan örnekler, Ay’ın yakın tarafından alınan Chang’e-5 örneklerine kıyasla çok daha fazla cam ve feldispat gibi açık renkli parçacıklar içeriyor. Araştırmacılara göre bu kayalar muhtemelen çarpma ve püskürmeler sonucu oluşmuştur.
Bilim insanları, yeni örneklerin daha düşük bir yoğunluğa sahip olduğunu ve “daha gevrek ve gözenekli” olduğunu bildirdi. Bulgular National Science Review dergisinde yayımlandı.
Bilim insanları, “Mare bazaltları (ya da Ay denizi bazaltları) Ay’ın uzak tarafındaki volkanizma tarihini koruyor ve açık renkli fenokristaller, geniş Güney Kutbu-Eitken Havzası ve muhtemelen derin Ay mantosunun meteoritik eriyiklerinin oluşumu hakkında fikir verebilir” diyor.
Bana bir ay taşı verin, ama uzak taraftan olsun
Çin, Dünya’nın tek doğal uydusunun uzak tarafından Dünya’ya numune getirmeyi başaran ilk ve şu ana kadar da tek ülke oldu. Chang’e-6 görevi, Ay’daki en büyük, en derin ve çok eski çarpışma havzası olan Güney Kutbu-Eitken Havzası’ndan yaklaşık 1,9 kg Ay örneği topladı.
Ay’ın uzak yüzü hiçbir zaman Dünya’ya doğru dönmez çünkü Ay Dünya’ya göre gelgit sıkışması durumundadır. Şimdiye kadar ABD, Sovyetler Birliği ve Çin’den 10 görev Ay’ın yakın tarafından örnekler göndermiştir. Ancak bilim insanları uydumuzun yakın ve uzak taraflarının jeolojik yapı bakımından ne kadar büyük farklılıklar gösterdiğinin farkındalar.
“Ay yüzeyinin tamamı örneklenmeden yalnızca yakın taraftan alınan örnekler, Ay’ın tamamının jeolojik çeşitliliğini tam olarak tanımlayamaz. Bu sınırlama, Ay’ın kökeni ve evrimi hakkındaki anlayışımızı engelliyor” dedi.
Ay volkanizması
2021 yılında Chang’e-5 görevi Ay’da şimdiye kadar bulunan en genç kayaları keşfetti. Bunlar yaklaşık 2 milyar yıl önce volkanik bir patlamadan kaynaklanan magmadan oluşmuştu. Keşif, Apollo misyonları tarafından yapılan ve Ay volkanizmasının 3 milyar yıl önce durduğu sonucuna varan araştırmada büyük bir revizyon yaptı.
Ekip şimdi yeni analizin, Ay volkanizmasının tarihini daha iyi anlayacak “gelecekteki derinlemesine bilimsel çalışmalar için temel veriler sağlaması” gerektiğini söyledi. Ay, bize daha yakın bir zamanda bile aktif olmuş olabilir.
Bilim insanlarına göre, Ay’ın erken evriminin, Ay’ın manyetik alanının ve yakın ve uzak taraflardaki volkanik faaliyetlerdeki farklılıkların daha iyi anlaşılması, “Ay’ın kökeni ve evrimiyle ilgili yeni kavram ve teorilere” yol açabilir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İlk Kez Ay’ın Arka Yüzündeki Kayaların Bileşimi İncelendi
Bir Filozof, Uzaylı Ziyaretlerine İnanmanın Tehlikelerini Vurguluyor