İlaç Reaksiyonlarını Öngörmek İçin Mini Karaciğerler Yetiştirildi
Amerikalı araştırmacılar, ilaçlara karşı toksik reaksiyonları tahmin edebilen minyatür insan karaciğerleri ürettiler. Bu yeni teknoloji, kişiselleştirilmiş ilaç güvenliği değerlendirmelerinin önünü açıyor.
Cincinnati Çocuk Hastanesi’nden bilim insanları, ABD ilaç devi Roche ile iş birliği yaparak, insan karaciğer organoid mikrodizilerinden oluşan benzersiz bir platform geliştirdi. Sistem, bağışıklık sistemi ve karaciğer dokusu arasındaki etkileşimleri taklit ediyor.
Bu, bazı hastaların neden güvenli ilaçlardan dolayı yan etkiler yaşadığını anlamamıza yardımcı olur.
Bilim insanları neden mini karaciğerler yetiştirdi?
Yeni model, hastaya özgü kök ve bağışıklık hücrelerinden oluşturuldu. Bazı ilaçların karaciğerde neden olduğu nadir ancak tehlikeli bağışıklık hasarının taklidini yapıyor.
Bu tür reaksiyonlar, idosinkratik ilaca bağlı karaciğer hasarı (iDILI) olarak bilinir ve sıklıkla ilaçların piyasadan geri çağrılmasına yol açar .
Şimdiye kadar bu tür reaksiyonları laboratuvar koşullarında yeniden üretmek neredeyse imkansızdı; ne hayvan modelleri ne de standart testler bireysel genetik farklılıkları hesaba katmıştı.
Amerikalı bilim insanları, karaciğer organoidlerini oluşturan indüklenmiş pluripotent kök hücreleri (iPSC’ler) ile donörün kendi CD8⁺ T hücrelerini birleştirdi.
Sonuç, hastaların genetik ve bağışıklık çeşitliliğini yansıtan tamamen “insan” bir model oldu.
Sistemin etkinliğini test etmek için araştırmacılar, yalnızca HLA-B*57:01 risk genine sahip bireylerde karaciğer hasarına neden olan flukloksasilin adlı antibiyotiğin toksik etkilerini simüle ettiler. Model, bu genin taşıyıcılarında gözlemlenen T hücresi aktivasyonu, sitokin salınımı ve karaciğer hücresi yıkımı reaksiyonlarını doğru bir şekilde yeniden üretti.
Proje lideri Magdalena Kasendra, “İnsan biyolojisini ölçeklenebilir ve tekrarlanabilir bir şekilde laboratuvara getirmek istedik” diye açıkladı.
Ona göre, yeni teknoloji kök hücre biyolojisi ve toksikolojideki gelişmeleri bir araya getiriyor. Bu da bilimi gerçekten kişiselleştirilmiş ilaçlar yaratmaya bir adım daha yaklaştırıyor .
Proje, insan karaciğer organoidlerinin oluşturulmasında öncü olan Takanori Takebe’nin laboratuvarının yıllar süren araştırmalarının sonucudur . Cincinnati ekibi, Roche ile birlikte teknolojiyi endüstriyel ölçeğe taşıdı: platform artık toplu uyuşturucu testi ve bireysel tepkileri tahmin etmek için kullanılabiliyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: İlaç Reaksiyonlarını Öngörmek İçin Mini Karaciğerler Yetiştirildi
Bilim İnsanları Yapay Zekanın İnsanları Geçeceği Tarihi Açıkladı