Hunlar Avrupa’ya Hangi Soydan Geldi?
Hunlar 370’lerde aniden Avrupa’da ortaya çıktı ve kısa ömürlü de olsa en etkili Avrupa imparatorluklarından birini kurdu.
Bilim insanları uzun zamandır Hunların Moğolistan’dan gelen bir halkın, (Hiungnu) Hunnuların torunları olup olmadığını tartışıyordu. Genetik analizler bu soruya bir yanıt verdi.
Aslında Hunnu İmparatorluğu M.S. 100 civarında çökmüştür. Yani Hunların Avrupa’da ortaya çıkmasından önce 300 yıllık bir boşluk vardır.
Üç koca yüzyıl sonra bu iki halkı birbirine bağlayan DNA hatları bulmak mümkün mü? Görünüşe göre mümkün.
Araştırmacılar bu soruyu yanıtlamak için MÖ 2. yüzyıldan MS 6. yüzyıla kadar yaklaşık 800 yıllık tarihsel dönemlerde yaşamış 370 kişinin DNA’sını Moğol Bozkırı, Orta Asya ve Orta Avrupa’daki Karpat Havzası’nda bulunan yerlerde analiz etti.
Özellikle, Kazakistan’daki 3.-4. yüzyıl ve Karpat Havzası’ndaki 5.-6. yüzyıl yerleşimlerinden yeni dizilenmiş 35 genomu inceleyen araştırmacılar, Hun döneminden kalma ve genellikle göçebe geleneklerle ilişkilendirilen doğu ya da “bozkır” özellikleri gösteren gömüleri (yani “doğu tipi” gömüleri) incelemiştir.
Sonuçlar, Hunların gelişinden sonra Karpat Havzası’nda büyük bir Asyalı ya da bozkırlı topluluğun bulunmadığını göstermiştir. Bununla birlikte, genellikle “doğu tipi” gömülere ait olan ve önemli Doğu Asya genetik özellikleri taşıyan küçük ama farklı bir grup insan ortaya çıkarmıştır.
Soy karşılaştırması (soydan gelen kimlik veya IBD olarak bilinen paylaşılan DNA segmentlerinin analizi) dikkate değer bir keşfe yol açtı.
Guido Alberto Gnecchi-Ruskone şunları söylüyor: “Avrupa’daki bu Hunnu dönemi insanlarından sadece birkaçının, geç dönem Hunnu imparatorluk elitinin en yüksek rütbeli üyelerinden bazılarıyla IBD bağlantılarını paylaştığını bulmak bizim için sürpriz oldu.”
Bu bağlantılar arasında, Hunnu bağlamında şimdiye kadar keşfedilen en büyük teraslı mezardan bir adam da yer alıyor.
Bozkırdaki bağlantılar ve karışık miras
Bu bağlantı, Avrupa’daki bazı Hunların soylarının Moğolistan bozkırındaki önemli geç dönem Hunnu hükümdarlarına kadar uzanıyor olabileceğini düşündürmektedir.
Bununla birlikte, Karpat Havzası’ndaki Hun ve Hun sonrası dönemlerin çoğu insanı için arkeogenomik tablo çok daha çeşitlidir.
Budapeşte’den bilim insanı Zsofia Racz şöyle diyor: “DNA ve arkeolojik kanıtlar atalar arasında heterojenlik olduğunu gösteriyor ve bu da kitlesel göçten ziyade karmaşık bir hareketlilik ve etkileşim sürecine işaret ediyor.”
Bağlantılar Hunnu elitinin bazı doğrudan torunlarının varlığını doğrularken, çalışma Avrupa’daki Hunnu imparatorluğu nüfusunun genetik olarak oldukça heterojen olduğunu gösteriyor.
Çalışmanın bir diğer önemli bulgusu da Orta Avrupa’daki 5. yüzyıl “doğu tipi” gömülerin hem kültürel hem de genetik miras açısından çok çeşitli olmasıdır.
Çalışmanın sonuçları ayrıca Hunların Avrupa’ya gelişinin, iki yüzyıl sonra Avarların gelişiyle tezat oluşturduğunu vurguluyor.
Avusturya Bilimler Akademisi’nden çalışmanın eş yazarı Walter Pohl şunları ekliyor: “Avarlar, Doğu Asya’daki imparatorlukları Türkler tarafından yıkıldıktan hemen sonra Avrupa’ya geldiler ve 800 yılında hükümdarlıklarının sonuna kadar onların soyundan gelenlerin çoğu önemli Doğu Asya kökenlerini taşımaya devam etti. Attila’nın Hun ataları batıya doğru yolculuklarında pek çok nesil değiştirmiş ve Avrasya’daki halklarla karışmışlardır.”
Avrupa tarihi için çıkarımlar
Bu çalışma, Karpat Havzası’ndaki toplumların yeni insanların gelişine yanıt olarak nasıl uyum sağladığını ve değiştiğini göstermektedir.
Zuzana Hofmanova şunları ekliyor: “Hunlar siyasi manzarayı önemli ölçüde değiştirmiş olsalar da, bazı elit gömütler dışında gerçek genetik ayak izleri sınırlı kalmıştır.”
Bir bütün olarak nüfus ağırlıklı olarak Avrupa kökenlidir ve bazı yeni bozkır etkilerinin dokunduğu yerel gelenekleri sürdürmektedir.
Birçok soru hâlâ çözülmemiş olsa da, bu çalışma Hun dönemi halkları, bozkır ve Hun imparatorluğu arasındaki doğrudan bağlantılara dair ikna edici kanıtlar sunarak Doğu ve Batı Avrasya’yı birbirine bağlayan dinamik ağlara dair anlayışımızı derinleştirmektedir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Hunlar Avrupa’ya Hangi Soydan Geldi?
Kafatası Analizi Vikinglerin Yüz Hastalıklarından Muzdarip Olduğunu Gösteriyor