Hücre Bölünmesi Hakkında Öğrendikleriniz Muhtemelen Yanlış
Yeni bir çalışma, mitoz bölünme hakkında yaygın olarak kabul edilen ve yaygın olarak öğretilen bir düşünceye meydan okuyor.
Lisede biyoloji dersi aldıysanız, muhtemelen hücre bölünmesini öğrenmişsinizdir: tüm yaşam formlarında resmi olarak mitoz adı verilen çok önemli bir süreç.
Yüz yılı aşkın bir süredir öğrenciler mitoz bölünme sırasında bir ana hücrenin aynı boyut ve şekilde iki yavru hücreye bölünmeden önce küresel hale geldiğini öğrenmişlerdir. Ancak yeni bir çalışma, pek çok biyoloji ders kitabını yeniden yazabilir.
Araştırmacılar mitoz bölünmenin her zaman hücre yuvarlanması (bir ana hücrenin küresel hale gelmesi) özelliğine sahip olmadığını, yani ortaya çıkan yavru hücrelerin her zaman simetrik olmadığını ve aynı işlevi taşımadığını ortaya koydu.
Araştırmacıların çalışmaları kanser gibi hastalıklarda hücre bölünmesinin anlaşılması için önemli çıkarımlar içeriyor.
“Öğrenciler, bir hücre bölündüğünde tek tip küresel bir şekil oluşturacağını öğrenirler. Ancak bizim çalışmamız, gerçek canlı organizmalarda bunun o kadar basit olmadığını gösteriyor” diyen araştırmacı Shane Herbert, üniversiteden yapılan açıklamada şunları söyledi.
Yeni çalışmada araştırmacılar zebra balığı embriyolarında kan damarı oluşumunu gözlemledi. Yeni damarların büyümesi, hızlı hareket eden tek bir hücre tarafından yönlendirilen yavaş hareket eden hücrelerden oluşuyor.
Lider hücre mitoz bölünme geçirdiğinde, küresel hale gelmedi veya yuvarlaklaşma yaşamadı. Asimetrik bölünme, iki farklı hücre oluşturmasını sağladı: bir yavaş hareket eden hücre ve ana hücrenin yerini alacak bir hızlı hareket eden hücre.
Daha önce bilim insanları asimetrik hücre bölünmesini çoğunlukla kök hücre adı verilen özelleşmiş hücrelerle ilişkilendiriyordu.
Holly Lovegrove, “1 günlük şeffaf zebra balığı embriyolarını kullanmak, canlı bir organizma içinde hücre bölünmesi gibi dinamik bir süreci incelememize olanak tanıyor” dedi.
“Dolayısıyla bu temel hücre davranışının filmini çekebiliyoruz ve bunu yaparken dokuların nasıl büyüdüğüne dair heyecan verici yeni yönleri ortaya çıkarabiliyoruz.”
Araştırmacılar ayrıca, ana hücrenin şeklinin, bölünmesinin simetrik mi yoksa asimetrik mi olacağını belirleyebileceğini kaydetti.
Örneğin, daha kısa ve daha geniş hücrelerin küresel olma ve iki benzer yavru hücreye bölünme olasılığının daha yüksek olduğunu gözlemlediler. Buna karşılık, daha uzun ve daha ince hücreler “yuvarlanmadı” ve sonuç olarak asimetrik olarak bölündü.
Herbert, Lovegrove ve meslektaşları, bu durumu daha fazla araştırmak için, insan ana hücrelerinin boyutunu mikropatterning yoluyla manipüle ettiler.
Georgia Hulmes, “Mikropatterning, hücrelerin yapışabileceği özel şekilli mikroskobik protein yamaları oluşturmamızı sağlıyor” dedi. “Hücreler daha sonra yamanın şeklini alacaktır. Dolayısıyla bu, hücrelerin şeklini değiştirmemize ve bu şekillerin sonraki hücre bölünmesini nasıl etkilediğini test etmemize olanak tanıyor.”
Herbert, “Araştırmamız, bölünmeden önce hücrenin şeklinin, bir hücrenin yuvarlanıp yuvarlanmayacağını ve daha da önemlisi, kızlarının hem boyut hem de işlev açısından simetrik veya asimetrik olup olmadığını temelden yönlendirebileceğini gösteriyor” dedi.
Sonuç olarak, bilim insanları bir gün ana hücrelerinin şeklini kontrol ederek farklı işlevlere sahip hücreler üretebilirler. Daha geniş anlamda, yapılan analizler asimetrik bölünmelerin farklı doku ve organların oluşumunda önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
Çalışma ayrıca, asimetrik bölünmenin potansiyel olarak kanser ilerlemesiyle ilişkili farklı hücre davranışlarına yol açabileceği kanser gibi hastalıklar için de önemli çıkarımlarda bulunuyor.
Bu arada, düşüncelerimiz yakında güncellenmiş ders kitaplarına fahiş miktarda para harcamak zorunda kalabilecek tüm öğrenciler, ebeveynler ve okul yöneticileriyle birlikte.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Hücre Bölünmesi Hakkında Öğrendikleriniz Muhtemelen Yanlış