Hubble, Betelgeuse’un Gizemli Kararmasının Travmatik Bir Patlama Nedeniyle Olduğunu Keşfetti
Betelgeuse’nin son gözlemleri, yıldızın 2019’un sonlarında ve 2020’nin başlarındaki beklenmedik ve önemli kararma dönemlerinin büyük olasılıkla yoğun sıcak gazların fırlatılması ve soğumasından kaynaklandığını ve yıldızın bir yıldan daha uzun bir süre önce başka bir karartma döneminden geçebileceğini ortaya çıkardı.
Hubble Uzay Teleskobu, Ekim ve Kasım 2019 arasında, yıldızın genişletilmiş atmosferinde saatte 320.000 mil hızla dışarıya doğru hareket eden yoğun ve ısıtılmış malzemeyi gözlemledi. Ertesi ay, birkaç yer tabanlı teleskop, Betelgeuse’nin güney yarım küresinde, yıldızın bu bölgesinde bir şey ışığı engelliyormuş gibi, parlaklıkta bir azalma gözlemledi. Şubat 2020’ye gelindiğinde yıldız, parlaklığının üçte ikisinden fazlasını kaybetti, çıplak gözle bile görülebilen bir sönme, yıldızın süpernovaya dönüşebileceğine dair bir vızıltı yarattı. Hubble ile devam eden ultraviyole ışık spektroskopik gözlemleri, gizemli karartmanın kaynağını belirlemek için zamanda geriye giden ekmek kırıntıları gibi, araştırmacıların takip etmeleri için bir zaman çizelgesi sağladı.
“Hubble ile, daha önce Betelgeuse yüzeyinde sıcak konveksiyon hücreleri gözlemledik ve 2019 sonbaharında Betelgeuse’un geniş atmosferinden dışarıya doğru hareket eden büyük miktarda yoğun sıcak gaz keşfettik Harvard & Smithsonian Astrofizik Merkezi’nin yardımcı direktörü ve çalışmanın baş yazarı Andrea Dupree, “Bu gazın, Ocak ve Şubat aylarında görüntülenen yıldızın güney bölümünü tıkayan tozu oluşturmak için yıldızın milyonlarca mil dışında soğuduğunu düşünüyoruz.”dedi.Materyal, yıldızın normal parlaklığından iki ila dört kat daha parlaktı. Ve sonra, yaklaşık bir ay sonra, Betelgeuse’nin güney kısmı, yıldız söndükçe dikkat çekici bir şekilde kararmıştı. Hubble’ın tespit ettiği çıkıştan kara bir bulutun çıkmış olabileceğini düşünüyoruz. Yalnızca Hubble bize karartmaya neden olan bu kanıtı veriyor. ”
Hubble, yakındaki kırmızı süper dev yıldız Betelgeuse’un atmosferinde şaşırtıcı bir patlama kaydetti. Yıldızın titreşen atmosferindeki hareketi izlemek için magnezyum II’den emisyon ölçümleri kullanıldı. Hubble’ın Uzay Teleskopu Görüntüleme Spektrografı, beyaz dairenin ana hatlarıyla belirtildiği gibi, yıldızın güneydoğu bölgesinde, Ekim 2019’da magnezyum emisyonunun parlaklığında dramatik bir artış yakaladı. (Betelgeuse, Hubble’ın yıldızın devasa diskini çözmesine yetecek kadar yakın ve yeterince büyük.) Bu travmatik olay, yıldızın 420 günlük titreşim döneminde normalde görülenden farklıydı. Ekim ayında aynı zamanda, yıldız aniden kararmaya başladı. Bu solma Şubat 2020’ye kadar devam etti ve o sırada Hubble ultraviyole spektral verileri normale döndü. Patlamanın yıldızın ışığının önemli bir bölümünü birkaç ay boyunca bloke eden bir toz oluşturmak üzere soğumuş bir sıcak plazma bulutu çıkardığından şüpheleniliyor. Hubble’ın yıldızı izleme konusundaki uzun temeli, yapboz parçalarının bir araya getirilmesine yardımcı oldu. Katkı Sağlayanlar: NASA, ESA, A. Dupree (CfA) ve E. Wheatley (STScI)
Çeviri:Simge KARA
Kaynak:More information: Andrea K. Dupree et al. Spatially Resolved Ultraviolet Spectroscopy of the Great Dimming of Betelgeuse, The Astrophysical Journal (2020). DOI: 10.3847/1538-4357/aba516 , arxiv.org/abs/2008.04945