Herodot Yanılıyordu: Ermeniler Balkanlar’dan Değil, Levant’tan Geldiler
Uluslararası bir bilim ekibi, Ermeni Dağlık Bölgesi, Baclan ve Doğu Akdeniz sakinlerinin antik ve modern genomları üzerine ilk tam genomik çalışmayı gerçekleştirdi.
Bilim insanları, M.Ö. 5. yüzyılda yaşamış olan antik Yunan tarihçi Herodot’un yanıldığını, Ermenilerin Balkanlar’dan gelmediğini, genomun önemli bir kısmının Levant’tan geldiğini gösterdi.
Herodotus yanılmıştı: Kendisi elbette “tarihin babası”dır, ancak modern genetik yöntemler onun için mevcut değildi.
Daha ilginç olan başka bir şey var: Ermeni halkının temelini oluşturan Levant’tan böylesine güçlü bir göçün ne zaman ve neden gerçekleştiği. Genetikçilerin şimdi ele alacakları soru budur.
Ermenilerin kökenine ilişkin “Balkan teorisi” büyük ölçüde, Ermenilerin Pers ordusunda görev yaparken Frigya tarzında silahlandıklarını gözlemleyen Yunan tarihçi Herodot’un anlattıklarından kaynaklanmıştır.
Dilbilimciler, Ermeni dilinin Hint-Avrupa dillerinin Trako-Frig alt grubuyla ortak bağları olduğunu öne sürerek bu teoriyi desteklemişlerdir.
Ancak ilk tam genomik çalışma, uzun süredir devam eden bu varsayıma şüpheyle yaklaşıyor. Bu çalışma, Ermeniler ile Balkan bölgesindeki halklar arasında önemli bir genetik bağ olmadığını göstermiştir.
Genetikçiler Ermenilerin Hikayesini Anlattı
Bilim insanları modern Ermenilerin genomlarını ve Ermeni Dağlık Bölgesi’ndeki antik insanlardan elde edilen genetik verileri Balkanlar’daki modern ve antik genomlarla karşılaştırdı.
Dr. Anahit Hovhannisyan, “Yüzyıllar boyunca tarihsel algılar geçmişe dair anlayışımızı şekillendirdi ve çoğu zaman hipotezleri gerçek olarak kabul etmemize neden oldu.” diyor.
“Ancak, tüm genom diziliminin ortaya çıkması ve antik DNA araştırmalarındaki ilerlemelerle birlikte, bu uzun süredir devam eden inançları sorgulayıp gözden geçirebilir ve insan popülasyonlarının tarihine ilişkin çok daha incelikli ve bilimsel olarak sağlam bir görüş ortaya koyabiliriz.”
Yeni çalışmada bilim insanları bir başka varsayımı da çürüttüler: Ermeni Platosu’nun (günümüz Türkiye’sinin güneydoğusu) güney kesiminde yaşayan bir Ermeni halkı olan Sasunların Asur kökenli olduğu varsayımı.
Bu bağlantıdan İncil, çivi yazılı metinler ve yerel efsaneler de dahil olmak üzere pek çok tarihi kaynakta bahsedilmektedir.
“Ermeni Dağlık Bölgesi’ndeki genetik sürekliliği test ederek, Erken Tunç Çağı’ndan (MÖ 3. binyılın başları) sonra bir noktada Levant’ın (Doğu Akdeniz) Neolitik sakinleriyle ilişkili bir kaynaktan bölgeye genetik bir katkı bulduk.”
Cambridge Üniversitesi profesörlerinden Andrea Manica, “Zamanlama ve genetik köken açısından bu, komşu bölgelerdeki önceki bulgularla eşleşiyor ve bizi Orta Doğu’da büyük ölçekli bir insan göçü olduğu sonucuna götürüyor,” diyor.
“Bu göçün tam olarak nereden ve ne zaman geldiğinin yanı sıra böylesine yaygın bir göç dalgasına neyin neden olduğuna dair sorular cevapsız kalmaya devam ediyor ve henüz araştırılmadı.”
Araştırmacılar ayrıca farklı Ermeni gruplarının nüfus yapısı ve genetik çeşitliliğine de ışık tutarak, Ermeni Dağlık Bölgesi’nin doğu, batı ve orta kesimlerindeki nüfusların nispeten yüksek düzeyde benzerlik gösterdiğini tespit etti.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Herodot Yanılıyordu: Ermeniler Balkanlar’dan Değil, Levant’tan Geldiler
Etiyopya’nın 3,2 Milyon Yıllık Fosili İnsanlık Anlayışımızı Nasıl Değiştirdi?