Her 51 Dakikada Bir Birbirlerini Çevreleyen Kataklizmik Yıldız Çifti Keşfedildi

Her 51 Dakikada Bir Birbirlerini Çevreleyen Kataklizmik Yıldız Çifti Keşfedildi

Her 51 Dakikada Bir Birbirlerini Çevreleyen Kataklizmik Yıldız Çifti Keşfedildi

Gök bilimciler, yörüngeleri o kadar kısa olan bir çift yıldız keşfettiler ki, sadece 51 dakikada birbirlerini çevreliyor gibi görünüyorlar. Sistem, güneşimize benzer bir yıldızın, beyaz bir cücenin yani yanmış bir yıldızın sıcak, yoğun bir çekirdeğinin etrafında sıkı bir şekilde döndüğü, “kataklizmik değişken” olarak bilinen nadir bir ikili yıldız sınıfından biri gibi görünüyor. 

Kataklizmik değişen yıldız (CV), kütle kazanan bir dejenere yıldız (beyaz cüce) ve ona kütle veren büyük bir yoldaştan oluşan yarı ayrık çift sistemlerdir. İki yıldız milyarlarca yıl içinde yakınlaşarak beyaz cücenin toplanmaya başlamasına veya yoldaş yıldızından malzeme yemesine neden olduğunda, bir kataklizmik değişkeni meydana gelir. 

Bu süreç, yüzyıllar önce gök bilimcilerin bilinmeyen bir felaketin sonucu olduğunu varsaydıkları muazzam, değişken ışık parlamaları yayabilir. 

Herkül takım yıldızında Dünya’dan yaklaşık 3.000 ışık yılı uzaklıkta bulunan ‘kataklizmik’ sistem, türünün bugüne kadar tespit edilen en kısa yörüngesine sahip. MIT’deki gök bilimciler tarafından keşfedildi ve ZTF J1813+4251 olarak adlandırıldı.

Gökbilimciler, yörüngeleri o kadar kısa olan bir çift yıldız keşfettiler ki, sadece 51 dakikada birbirlerini çevreliyor gibi görünüyorlar.  Sistem, milyarlarca yıl boyunca iki yıldızın birbirine yakınlaşması ve beyaz cücenin toplanmaya başlamasına veya partner yıldızından (yukarıda gösterildiği gibi) uzakta malzeme yemesine neden olan bir felaket değişkeni olarak bilinir.

Geçmişte gözlemlenen bu tür diğer sistemlerden farklı olarak, uzmanlar bu felaket değişkenini yıldızlar birbirini birden çok kez gölgede bırakırken yakaladı ve ekibin her bir yıldızın özelliklerini tam olarak ölçmesini mümkün kıldı.

Daha sonra sistemin bugün muhtemelen ne yaptığına ve önümüzdeki yüz milyonlarca yıl içinde nasıl gelişmesi gerektiğine dair simülasyonlar yaptılar. Bu, araştırmacıları, yıldızların şu anda geçiş halinde olduğu ve güneşe benzer yıldızın dolaştığı ve hidrojen atmosferinin çoğunu açgözlü beyaz cüceye ‘bağışladığı’ teorisine götürdü. 

Zaman geçtikçe, gök bilimciler güneş benzeri yıldızın sonunda çoğunlukla yoğun, helyum açısından zengin bir çekirdeğe ayrılacağını söylüyorlar. 

70 milyon yıl sonra, yıldızlar genişlemeye ve birbirinden uzaklaşmaya başlamadan önce sadece 18 dakikaya ulaşan ultra kısa bir yörünge ile birbirlerine daha da yakın hareket edecekler.

Onlarca yıl önce, araştırmacılar, bu tür kataklizmik değişkenlerin ultra kısa yörüngelere geçmesi gerektiğini tahmin ettiler; ancak ilk kez böyle bir geçiş sistem doğrudan gözlemlendi.

MIT Fizik Bölümü’nden Kevin Burdge, “Bu sistemlerden birini hidrojenden helyum birikimine geçerken yakaladığımız nadir bir durum” dedi. 

İnsanlar bu nesnelerin ultra kısa yörüngelere geçmesi gerektiğini tahmin ettiler ve uzun bir süre, tespit edilebilir yer çekimi dalgaları yaymak için yeterince kısa olup olmayacağı tartışıldı. Bu keşif, buna bir son veriyor.’​

Derleyen: Feyza ÇETİNKOL

Kaynak: Her 51 Dakikada Bir Birbirlerini Çevreleyen Kataklizmik Yıldız Çifti Keşfedildi

Bombalanan İlk Gök Taşının Ardında Bıraktığı İz Paylaşıldı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Solve : *
28 + 9 =


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Çok Okunan Yazılar