Hayat Buzla Kaplı Göllerin Altında da Kendine Yer Buluyor
Ecology Letters’da yayınlanan yeni bir çalışma, buz altında belirli yaşam biçimlerinin bilim insanlarının sandığından çok daha aktif olduğunu gösteriyor.
Kışın, bazı göller hava yeterince soğuduğunda buzla kaplanır. Gölün yüzeyi buzla kaplandığında, derinlerdeki biyolojik süreçlerin de “donduğunu” hayal etmek zor değildir. Ancak donmuş tatlısu gölü ekosistemleri, kış tatili yapmazlar. Aksine, zooplankton ve fotosentez yapan algler gibi küçük su organizmalarının döngüsel kış aktivitesi, göl ekosistemlerinin genel durumunda kritik rol oynayabilir ve sudaki diğer organizmaların bahar ve yaz büyümesi için besin maddeleri sağlanmasına yardım edebilir.
Dünya göllerinin yarısı – yaklaşık 50 milyon – mevsimsel olarak donuyor, ancak buz örtüsünün altında olan bitenler hakkında çok az şey biliniyor. Daha çok denizlerde yapılan çalışmalar, buz örtüsünün, okyanus besin ağlarının hayati bir parçası olan alg büyümesini yönlendirdiğini gösteriyor. Bilim insanları, buz kaplı göllerin de benzer şekilde aktif olabileceğinden şüphelenerek yeni bir çalışmaya imza attı..
Makalenin yazarlarından Washington Eyalet Üniversitesi Çevre Araştırma, Eğitim ve Araştırma Merkezi Direktörü başkan yardımcısı Stephanie Hampton, göl ekosistemlerinde yapılan çok sayıda çalışmanın genelde verilerin çoğunun toplandığı yaz aylarındaki süreçlere odaklandığını belirtiyor. Bu yüzden Hampton, göllerde kış koşullarını temsil eden veri setlerinin toplanması ve analiz edilmesi için çaba harcadı. Bu veri kümeleri daha sonra yaz koşullarındaki veri kümeleri ile de karşılaştırılabilir nitelikte.
Hampton ve meslektaşları, ilk olarak, 17 gölün verisini içeren 14 araştırmayı inceleyerek mevcut araştırmaları gözden geçirdi. Ardından, 101 gölden 1940 ile 2015 yılları arasında yürütülen hem kış hem de yaz gözlemlerini bir araya getiren daha fazla veri için bilim camiasına doğrudan ulaştı.
Araştırma bulguları, buz örtüsünün türüne ve güneş ışığını ne kadar kolay geçirebildiğine bağlı olarak gölden göle geniş çeşitlilik gösterdi. Göller berrak buzla kaplandığında, güneş ışığı buzun altındaki alglere ve zooplanktonlara ulaşabiliyor ve büyümelerini hızlandırıyor. Örneğin, berrak buzla kaplanan Sibirya’daki Baykal Gölü’nde, buz altındaki alg patlaması genellikle yaz aylarındakinden daha yoğun bir şekilde kaydedildi.
Bunun nedeni olarak, kışın şeffaf buzun, büyük kış alg patlamalarında baskın olan nispeten geniş filamentli alglerin ışığa erişebilmesinin sağladığı tahmin ediliyor. Bu filamentlerin, buza bağlanıp veya buzun yakınında askıda kalması, buz koşullarında dahi fotosentetik süreçlerin devam etmesini sağlayan en önemli etken. Dolayısıyla şeffaf buz, bol miktarda ışığa erişimi olan, yosunların gelişmesine olanak tanıyan dengeli bir çevre sağlıyor. Göl doğal olarak besin tuzu bakımından fakir olduğu için, alg patlaması, rahatsızlık veren seviyelerde değil ve besin ağını beslemek için önemli.
Bulgular, göllerdeki biyolojik süreçlerin donmuş olanlarda bile yıl boyunca sağlıklı bir çevre için nasıl gerekli olabileceğinin bir ilk görüntüsünü ortaya koyuyor. Ancak bilim insanları tatlı su göllerinde buz altında yaşam hakkında çok az şey biliyor ve bu dengenin ısınan bir dünyada nasıl değişeceği hakkında daha az bilgi var.
İklim değişikliğiyle birlikte artan sıcaklık, göllerdeki buz örtüsünün azalmasına veya gölü kaplama süresinin kısalmasına neden olabilir. Bu durum, alglerin ve zooplanktonların kış büyümesi için sorun yaratabilir. Kışın buz örtüsünün sürekli olmadığı gölleri araştırmak ve göl ekosistemlerinin bu değişkenliğe nasıl uyum sağladığına dair bilgileri elde etmek, değişen ve ısınan dünyamızda sucul ekosistemlerin sağlığı için çok önemli.
Kaynak:haber sol