Güney Afrika Okyanustan Yükseliyor
İklim değişikliği yoğunlaştıkça, Güney Afrika sadece daha sıcak ve kuru hale gelmekle kalmıyor; aynı zamanda yeni bir araştırmaya göre yılda 2 milimetreye kadar yükseliyor.
Bilim insanları bu yükselmenin gerçekleştiğini biliyordu, ancak hakim açıklama bunu ülkenin altındaki Dünya kabuğunun içindeki manto akışına bağlıyordu.
Yeni çalışma, yükselmenin son kuraklıklardan ve bunun sonucunda oluşan su kaybından kaynaklandığını öne sürüyor, bu eğilim küresel iklim değişikliğiyle bağlantılı.
Keşif, Güney Afrika’daki küresel navigasyon uydu sistemi (GNSS) istasyonları ağı sayesinde ortaya çıktı. Esas olarak atmosfer araştırmaları için kullanılan bu ağ, ülke genelindeki çeşitli yerlerin yüksekliği hakkında kesin veriler sağlıyor.
Bonn Üniversitesi’nden jeodezist Makan Karegar, “Bu veriler 2012 ile 2020 arasında ortalama 6 milimetrelik bir yükselme gösterdi” diyor.
Uzmanlar bu fenomeni Quathlamba sıcak noktasına bağlamışlardı. Bölgenin altındaki şüpheli bir manto tüyünün yukarı doğru şişmesiyle Dünya kabuğunda yerel bir çıkıntı oluşabilir ve bu da son yükselmeyi teşvik edebilir.
“Ancak, şimdi başka bir hipotezi test ettik,” diyor Karegar. “Yeraltı ve yüzey suyu kaybının da kara yükselmesinden sorumlu olabileceğine inanıyoruz.”
Bu olasılığı araştırmak için Karegar ve meslektaşları, Güney Afrika’nın bölgelerindeki GNSS yükseklik verilerini yağış desenleri ve diğer hidrolojik değişkenlerle birlikte analiz ettiler.
Güçlü bir ilişki göze çarpıyordu. Son yıllarda şiddetli kuraklıkların yaşandığı bölgelerde özellikle dramatik bir kara yükselmesi yaşandı.
Yükseliş, Cape Town’ın “sıfır günü” -susuz bir gün- tehdidiyle karşı karşıya kaldığı 2015-2019 kuraklığında en belirgindi.
Farklı GPS istasyonlarının yükseklik değişimi (kırmızı = yükselen; mavi = alçalan). Yükselme özellikle 2015 ve 2019 yılları arasında belirgindi. (AG Kusche/Bonn Üniversitesi)
Çalışmada ayrıca NASA ve Alman Havacılık ve Uzay Merkezi’nin Dünya’nın yerçekimi alanını ve su dağılımındaki değişiklikleri ölçmek için ortak bir çabası olan GRACE uydu görevinden alınan veriler de incelendi.
“Bu sonuçlar, diğer şeylerin yanı sıra, yüzey suyu, toprak nemi ve yeraltı suyu toplamı da dahil olmak üzere su depolamasının toplam kütlesindeki değişimi hesaplamak için kullanılabilir,” diyor Bonn Üniversitesi jeodezisti Christian Mielke. “Ancak, bu ölçümlerin yalnızca birkaç yüz kilometrelik düşük bir mekansal çözünürlüğü var.”
Bu düşük çözünürlüğe rağmen, GRACE uydu verileri şu hipotezi destekledi: Daha az su kütlesine sahip yerler, yakındaki GNSS istasyonlarında daha yüksek yükselmeye sahipti.
Ekip, kuraklıkların su döngüsünü nasıl etkileyebileceği konusunda daha yüksek çözünürlüklü içgörü için hidrolojik modeller kullandı.
“Bu veriler ayrıca, kara yükselmesinin öncelikle kuraklık ve buna bağlı su kütlesi kaybıyla açıklanabileceğini gösterdi,” diyor Mielke.
Araştırmacılar, manto tüyünün yukarı doğru basıncına ek olarak, kabuktaki nem kaybının da şişmesine neden olabileceğini öne sürüyorlar.
Bu, iklim değişikliğinin etrafımızdaki dünyayı nasıl değiştirdiğine dair başka bir örnek, ancak aynı zamanda pratik bir değer de sunabilir.
Maliyet açısından etkili ve toplanması kolay olan GNSS verileri, tarım ve diğer amaçlar için insanlar tarafından aşırı kullanılan kritik yeraltı suyu kaynakları da dahil olmak üzere su kıtlığını izlemek için yeni bir yol sunabilir.
Güney Afrika’da ve dünyanın birçok başka yerinde kuraklıkların oluşturduğu korkunç tehdit göz önüne alındığında, bu bulgu su mevcudiyeti konusunda değerli bir pencere sağlayabilir.
Kaynak: https://www.sciencealert.com
Güney Afrika’nın Yerli Halkları ve 10.000 Yıllık Ataları Arasındaki Genetik Bağ