Gözyaşı Yıldızı, Gizli Süpernova Kıyametini Ortaya Çıkardı
Bilim insanları, oluşmakta olan bir süpernova belirlediler: Dünya’dan yaklaşık 1.500 ışık yılı uzaklıkta, birbirine doğru spiral çizen ve kaçınılmaz sonu olan iki yıldız.
Uzmanlar, ilk olarak NASA’nın ötegezegen avı TESS uydusunu kullanarak ikili sistem HD265435’te ‘sıcak alt cüceyi’ tespit etti.
Çiftte daha büyük bir beyaz cücenin varlığı, alt-cücenin maddeyi eşine kaptırırken nasıl bir gözyaşı damlası şekline dönüştüğünden anlaşıldı.
Ekip bunun 70 milyon yıl boyunca olmayacağını söylese de, bu süreç sonunda ‘ölü’ beyaz cüce yıldızın yeniden alevlenip bir süpernova olarak patladığını görecek.
O zamana kadar, beyaz cüce alt cüceyi tüketirken, çift her 100 dakikada bir baş döndürücü bir hızla birbirlerinin yörüngesinde dönmeye devam edecek.
HD265435, bugüne kadar keşfettiğimiz ve kaderi süpernovaya dönüşecek gibi görünen birkaç ikili sistemden birini temsil etmesi bakımından nadirdir.
Ek olarak ekip, bulguların süpernovaların nasıl oluştuğuna dair anlayışımızı geliştireceğini ve ayrıca evrenin genişlemesiyle ilgili çalışmalara yardımcı olabileceğini söyledi.
Astrofizikçi Ingrid Pelisoli, “Bu süpernovaların tam olarak nasıl patladığını bilmiyoruz, ancak bunun olması gerektiğini biliyoruz; çünkü evrenin başka bir yerinde olduğunu görüyoruz” dedi.
‘Bir yol, eğer beyaz cüce sıcak cüceden yeterince kütle biriktirirse, ikisi birbirinin yörüngesinde dönerken yaklaştıkça, madde sıcak cüceden kaçmaya ve beyaz cücenin üzerine düşmeye başlayacaktır.
‘Başka bir yol da, yer çekimi dalgası emisyonlarına enerji kaybettikleri için, birleşene kadar daha da yakınlaşacaklar.’
Ne olursa olsun, Dr Pelisoli, “beyaz cüce her iki yöntemden de yeterince kütle kazandığında, süpernovaya dönüşecek” diye açıkladı.
Araştırmacılar, çalışmalarında, NASA’nın Transit Exoplanet Survey Satellite’den veya kısaca TESS’ten alınan verilerde sıcak alt cüceyi tespit ettiler.
Ekip beyaz cüceyi doğrudan gözlemlemedi. Bunun yerine, cücenin parlaklığının zamanla nasıl değiştiğine dayanarak, büyük bir nesnenin yıldızın şeklini bozduğunu düşündürecek şekilde varlığını çıkarabildiler.
ESI’dan alınan ölçümleri kullanarak sıcak alt cücenin radyal ve dönme hızlarını değerlendirdiler. Bu, ‘gizli’ beyaz cücenin Dünya’dan daha küçük olmasına rağmen Güneş kadar ağır olduğunu doğrulamalarına izin verdi.
Ayrıca, sıcak alt cüceye ek olarak yıldızlar birlikte bir süpernovaya neden olmak için gereken kütleye sahiptir ve 1.4 güneş kütlesinin sözde ‘Chandrasekhar kütle limitini’ geçerler.
Fizikçi Thomas Kupfer, bunun, ‘HD265435’i bilinen çok az süpernova Ia öncü sisteminden biri yaptığını’ açıkladı.
“Süpernovaların nasıl oluştuğunu ne kadar çok anlarsak, gördüğümüz bu tutarsızlığın farkında olmadığımız ve hesaba katmadığımız yeni fizikten kaynaklanıp kaynaklanmadığını daha iyi anlayabiliriz.
Dr Pelisoli, “Tahmini ve gözlemlenen galaktik süpernova hızı ile gördüğümüz ataların sayısı arasında başka bir tutarsızlık var” dedi.
“Birçok galaksiyi gözlemleyerek veya yıldız evriminden bildiklerimizle galaksimizde kaç tane süpernova olacağını tahmin edebiliriz ve bu sayı tutarlıdır. Ama süpernovaya dönüşebilecek nesneler ararsak, elimizde yeterince şey yok.
‘Bu keşif, sıcak bir alt cüce ve beyaz cüce ikili dosyalarının nelere katkıda bulunabileceğine dair bir tahminde bulunmak için çok faydalı oldu.’
Çalışmanın tüm bulguları Nature Astronomy dergisinde yayınlandı.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
NASA Antarktika Buzullarının Altında Yer Alan Göllerin Haritasını Çıkardı
NASA Antarktika Buzullarının Altında Yer Alan Göllerin Haritasını Çıkardı
/Gözyaşı Yıldızı, Gizli Süpernova Kıyametini Ortaya Çıkardı/