Gözde Gizli Bir Temizleme Sistemi Var ve Bilim İnsanları Bunu Yeni Keşfetti
Yeni keşfedilen lenfatik ağ, bilim insanlarının körlüğün önde gelen nedenlerinden bazılarını anlama ve tedavi etme biçimini temelden değiştirebilir.
Gözde sıvı birikimi, proteinler ve iltihaplı kalıntılar, glokom ve yaşa bağlı makula dejenerasyonu da dahil olmak üzere kalıcı körlüğün başlıca nedenlerinden bazılarında retinanın arkasında birikebilir. Ancak bilim insanları, gözün bu maddeleri normalde nasıl uzaklaştırdığını açıklamakta uzun zamandır zorlanıyorlar.
Britanya Kolombiya Üniversitesi ve Toronto Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, gözün arkasında daha önce bilinmeyen bir drenaj yolunu tespit ettiler. Posterior oküler lenfatik çıkış veya POLO yolu olarak adlandırılan bu yol, sıvıyı ve atıkları gözden vücudun lenfatik sistemine taşıyor.
“Retina, vücudun metabolik olarak en aktif kısımlarından biridir ve sürekli olarak temizlenmesi gereken yan ürünler üretir,” diyor UBC Göz Hastalıkları ve Görsel Bilimler Bölümü Başkanı ve Profesörü Dr. Neeru Gupta. “Bu keşif, gözün bu atıkları nasıl temizlediğini açıklamaya yardımcı oluyor ve bir dizi göz rahatsızlığını düşünme ve tedavi etme şeklimizi dönüştürmeyi vaat ediyor.”
Göz hastalıklarıyla bağlantılı bir temizleme rotası
Glokom, makula dejenerasyonu ve diğer retina bozuklukları, aşırı sıvı birikimi, metabolik atıklar, doku stresi ve iltihaplanma ile ilişkilidir. Sadece yaşa bağlı makula dejenerasyonu bile Kanada’da yaklaşık 2,5 milyon insanı etkilemektedir.
POLO yolunun tanımlanması, gözün bu maddeyi uzaklaştırmak için doğal bir mekanizmaya sahip olduğunu düşündürmektedir. Araştırmacılar, bu yolun sonunda temizlemeyi iyileştirmeyi amaçlayan tedaviler için bir hedef haline gelebileceğini söylüyor.
Dr. Gupta, “Bu bize bu hastalıkları anlamak için yepyeni bir çerçeve ve potansiyel bir tedavi hedefi sunuyor,” dedi. “Şimdi soru şu: Bu temizleme sistemini hastalığı tedavi etmek veya hatta önlemek için nasıl geliştirebilir veya kullanabiliriz?”
Yüzyıllık bir varsayım yıkılmaya başlıyor.
100 yılı aşkın bir süre boyunca, gözün lenf sistemine sahip olmadığına inanılıyordu. Diğer birçok organda, lenf damarları sıvı seviyelerini kontrol etmeye, atıkları uzaklaştırmaya ve bağışıklık aktivitesini desteklemeye yardımcı olur.
Toronto Üniversitesi’nde oftalmolojik patoloji profesörü ve direktörü olan Dr. Gupta ve Dr. Yeni Yücel, 2009 yılında bu görüşü sorgulamaya başladılar. Gözün ön kısmında “uveolenfatik” yol olarak bilinen lenfatik sistemle ilişkili bir drenaj yolu tespit ettiler.
Gözün arka kısmı, retinayı içermesine ve birçok ciddi görme kaybı türünün başlangıç noktası olmasına rağmen, bugüne kadar çok daha az anlaşılmıştı.
Dr. Yücel, “Retina görmeden sorumludur ve aynı zamanda en ciddi görme kaybı hastalıklarının birçoğunun ortaya çıktığı yerdir,” dedi. “Gözün bu bölümünün dengeli bir ortamı ve madde akışını nasıl koruduğunu anlamak çok önemlidir.”
Görüntüleme, atıkları gözün ötesinde takip ediyor.
POLO yolunu araştırmak için araştırmacılar, MRI, yakın kızılötesi floresans ve mikroskobik analiz kullanarak fareler üzerinde çalışmalar yaptılar. Gözün arkasındaki dar bir alana floresan izleyici moleküller yerleştirdiler ve hareketlerini gerçek zamanlı olarak izlediler.
İzleyiciler, retinanın altında bulunan ince bir doku tabakası olan koroid içindeki küçük lenf damarlarını ortaya çıkardı. Sıvı, gözün arkasından yakındaki orbital dokuya doğru hareket etti ve dakikalar içinde çevredeki lenf düğümlerine ulaşarak gözü daha büyük lenf ağına bağladı.
St. Michael Hastanesi’nde patolog-bilim insanı olan Dr. Yücel, “Koroidde lenf damarlarının var olmadığı düşünüldüğü için ekip, hem varlıklarını hem de işlevlerini göstermek için çeşitli teknikler kullandı” diye ekledi. “Sıvının gözden çıkıp lenf sistemiyle bağlantı kurması için bu kadar doğrudan bir yol görmek bizi şaşırttı. Bu, gözün arkasında aktif bir temizleme yolunun olduğunu ve bunun da hastalıkta biriken sıvı, protein ve iltihaplı maddelerin uzaklaştırılmasında önemli bir rol oynayabileceğini düşündürüyor.”
İnsan tedavileri geleceğe yönelik bir hedef olmaya devam ediyor.
Araştırmacılar, bu yolun insanlarda da aynı şekilde işleyip işlemediğini ve tedavilerle güvenli bir şekilde etkilenip etkilenemeyeceğini henüz belirlememiştir.
Gelecekte bu keşif, gözün arka kısmına ilaçların daha etkili bir şekilde ulaştırılmasını, sıvı atılımını iyileştiren tedavileri ve basınç, iltihaplanma ve sıvı hareketinin görme kaybına nasıl katkıda bulunduğunun daha iyi anlaşılmasını destekleyebilir.
“Bu, gözün daha önce düşündüğümüz kadar kapalı bir sistem olmadığını gösteren temel bir keşif,” dedi Dr. Gupta. “Bize yeni bir harita, yeni bir mekanizma ve keşfedilecek yeni bir dizi soru sunuyor.”
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Gözde Gizli Bir Temizleme Sistemi Var ve Bilim İnsanları Bunu Yeni Keşfetti
/Gözde Gizli Bir Temizleme Sistemi Var ve Bilim İnsanları Bunu Yeni Keşfetti/