Gökten İnen Güç: Sümer Kral Listesi’ndeki Akılalmaz Hükümdarlık Sürelerinin Sırrı Ne?
Bir zamanlar gelişmiş Sümer şehirlerinin bulunduğu Irak’taki arkeolojik alanlardan çıkarılan birçok inanılmaz eser arasında, Sümer Kral Listesi kadar ilgi çekici olanı azdır. Aslen Sümer dilinde kaydedilmiş eski bir el yazması olan Sümer Kral Listesi, Sümer ve komşu hanedanlardan Sümer (antik güney Irak) krallarının bir kaydıdır.
Liste, isimlerini, varsayılan hükümdarlık sürelerini ve “resmi” krallık yerlerini içerir. Sümer Kral Listesi’ni bu kadar eşsiz kılan şey, görünüşte efsanevi hanedan öncesi hükümdarları, gerçek hayatta var olduğu bilinen tarihi hükümdarlarla harmanlamasıdır.
Bu nadir ve eşsiz metnin ilk parçası, 4000 yıllık bir çivi yazısı tableti, 1900’lerin başlarında Alman-Amerikalı bilim insanı Hermann Hilprecht tarafından antik Nippur bölgesinde bulundu ve sonuçları 1906’da yayınlandı. Hilprecht’in keşfinden bu yana, kral listesinin en az 18 örneği daha bulundu; bunların çoğu Isin Hanedanlığı’nın ikinci yarısına (yaklaşık MÖ 2017-1794) tarihlenmektedir.
Bu belgelerin hiçbiri birbirinin aynısı değildir. Bununla birlikte, Sümer Kral Listesi’nin tüm versiyonlarında, bunların Sümer tarihinin tek bir “ideal” anlatımından türetildiğini açıkça ortaya koyacak kadar ortak malzeme bulunmaktadır.
Weld-Blundell Prizması. (Ashmolean Müzesi / CC BY-SA 4.0)
Weld-Blundell Prizması
Sümer Kral Listesi’nin tüm örnekleri arasında, Oxford’daki Ashmolean Müzesi çivi yazısı koleksiyonunda bulunan Weld-Blundell prizması, Sümer Kral Listesi’nin en kapsamlı ve en eksiksiz kopyasını temsil etmektedir. 20,32 cm yüksekliğindeki prizma, her tarafında iki sütun bulunan dört yüze sahiptir.
Weld-Blundell prizmasının başlangıçta merkezinden geçen ahşap bir milin olduğu ve bu sayede döndürülerek dört taraftan da okunabildiği düşünülmektedir. Liste, tufandan önceki (“tufandan önce”) hanedanlardan Isin Hanedanlığı’nın on dördüncü hükümdarına (yaklaşık MÖ 1763-1753) kadar olan hükümdarları içermektedir.
Liste, çok eski gelenekleri yansıtırken aynı zamanda Sümer’deki farklı krallık dönemleriyle ilgili önemli bir kronolojik çerçeve sağladığı için son derece değerlidir. Hatta Yaratılış Kitabı’ndaki anlatılarla dikkat çekici paralellikler göstermektedir.
Sümer’in Antik Medeniyeti
Sümer (bazen Sümerya olarak da adlandırılır), Mezopotamya’nın en güneyinde, Dicle ve Fırat nehirleri arasında, daha sonra Babil olan ve şimdi Bağdat civarından Basra Körfezi’ne kadar uzanan bölgede yer alan, bilinen en eski medeniyetin bulunduğu yerdir.
MÖ 3. binyılda Sümer, Kiş, Erech, Ur, Sippar, Akshak, Larak, Nippur, Adab, Umma, Lagash, Bad-tibira ve Larsa dahil olmak üzere en az on iki ayrı şehir devletine ev sahipliği yapıyordu. Bu devletlerin her biri, surlarla çevrili bir şehir ve çevresindeki köyler ve topraklardan oluşuyordu. Her şehir devleti kendi tanrısına tapıyordu ve bu tanrının tapınağı şehrin merkezi yapısıydı.
Siyasi güç başlangıçta vatandaşlara aitti, ancak çeşitli şehir devletleri arasındaki rekabet arttıkça, her biri krallık kurumunu benimsedi. Sümer Kral Listesi, Büyük Tufan’dan önce sekiz kralın hüküm sürdüğünü kaydeder. Listeye göre, daha sonra çeşitli şehir devletleri ve krallık hanedanları geçici olarak diğerleri üzerinde güç kazandı.
Irak’ın Diyala Bölgesi’ndeki Tell Agrab’daki Shara tapınağından Gılgamış’ı iki boğayla güreşirken tasvir eden heykel vazo. Gılgamış Sümer Kral Listesi’ne dahil edildi. (Osama Shukir Muhammed Amin / CC BY-SA 4.0)
Sümer’in Efsanevi Geçmişi: Sümer Kral Listesindeki Efsanevi Figürler
Sümer Kral Listesi, ilahi bir kurum olarak görülen krallığın kökeniyle başlıyor: “krallık gökten inmişti.” İlk hanedanlardaki hükümdarlar, olağanüstü derecede uzun dönemler boyunca hüküm süren kişiler olarak temsil edilir:
Krallık gökten indikten sonra krallık Eridug’daydı. Eridug’da Alulim kral oldu; 28800 yıl hüküm sürdü. Alaljar 36.000 yıl hüküm sürdü. 2 kral; 64800 yıl hüküm sürdüler.
İlk listede adı geçen Etana, Lugal-banda ve Gılgamış gibi hükümdarlardan bazıları, kahramanca becerileri bir dizi Sümer ve Babil anlatı kompozisyonunun konusu olan efsanevi veya efsanevi şahsiyetlerdir.
İlk listede, krallığın “gökten indiği” zamandan “Tufan”ın ülkeyi kasıp kavurduğu ve Tufan’dan sonra bir kez daha “krallığın gökten indirildiği” zamana kadar geçen toplam 241.200 yıllık sekiz kralın adı veriliyor.
Erken Dönem Krallarının Uzun Süreli Hüküm Sürelerinin Yorumlanması
Erken dönem krallarının inanılmaz derecede uzun süre hüküm sürmeleri birçok yorumlama girişimine yol açmıştır. Bir uçta, astronomik derecede büyük rakamların “tamamen yapay” olduğu ve ciddi bir değerlendirmeye layık olmadığı görüşü yer almaktadır. Diğer uçta ise, sayıların gerçekliğe dayandığı ve erken dönem krallarının gerçekten de insanlardan çok daha uzun süre yaşayabilen tanrılar olduğuna dair inanç vardır.
İki uç nokta arasında, rakamların göreceli gücü, zaferi veya önemi temsil ettiği hipotezi yer almaktadır. Örneğin, eski Mısır’da “110 yaşında öldü” ifadesi, hayatı dolu dolu yaşayan ve topluma önemli bir katkı sunan birini ifade ediyordu.
Aynı şekilde, erken dönem krallarının son derece uzun hükümdarlık süreleri, halkın gözünde ne kadar inanılmaz derecede önemli olarak algılandıklarını temsil ediyor olabilir. Ancak bu, daha sonra hükümdarlık sürelerinin neden gerçekçi zaman dilimlerine dönüştüğünü açıklamamaktadır.
Bu bakış açısıyla bağlantılı olarak, erken dönem krallarının tarihsel olarak belgelenmemiş olmalarına rağmen, bunun onların daha sonra efsaneleştirilen tarihi hükümdarlarla olası bir ilişkisini dışlamadığı inancı da mevcuttur. Harrison gibi bazı akademisyenler ise bu figürleri matematiksel inceleme ve yorumlama yoluyla açıklamaya çalışmışlardır.
Tekvin’de anlatıldığı gibi Büyük Tufan’ın resmi. Augsburger Wunderzeichenbuch, Folio 1 (Tekvin 7, 11-14). (Kamu malı)
Sümer Kral Listesi ve Tekvin ile İlişkisi
Bazı bilim insanları (örneğin Bryant G. Wood, 2003), Sümer Kral Listesi ile Tekvin’deki anlatımlar arasında dikkat çekici benzerlikler olduğuna dikkat çekmiştir. Örneğin, Tekvin, ‘büyük tufan’ ve Nuh’un yeryüzündeki tüm hayvan türlerini yok olmaktan kurtarma çabalarını anlatır. Benzer şekilde, Sümer Kral Listesi’nde de büyük bir tufandan bahsedilir ve metinde “tufan yeryüzünü kapladı” ifadesi yer alır.
Sümer Kral Listesi, tufandan önce 18.600 ila 43.200 yıl arasında değişen uzun süreler boyunca hüküm süren sekiz kralın (bazı versiyonlarda 10) listesini sunar. Bu, Yaratılış’tan Tufan’a kadar olan nesillerin kaydedildiği Yaratılış 5’e benzer. İlginç bir şekilde, Adem ile Nuh arasında sekiz nesil vardır; tıpkı Sümer Kral Listesi’nde krallığın başlangıcından tufan’a kadar sekiz kralın olması gibi.
Tufandan sonra, Kral Listesi çok daha kısa sürelerle hüküm süren kralları kaydeder. Dolayısıyla, Sümer Kral Listesi sadece insanlık tarihinin başlarında yaşanan büyük bir tufanı belgelemekle kalmaz, aynı zamanda İncil’de de bulunan azalan ömür örüntüsünü yansıtır – insanlar tufandan önce son derece uzun ömürlüydüler ve tufandan sonra çok daha kısa ömürlü oldular.
Sümer Kral Listesi gerçekten de kafa karıştırıcı bir gizemdir. Sümerliler neden efsanevi hükümdarları gerçek tarihi hükümdarlarla tek bir belgede birleştirdiler? Neden Yaratılış Kitabı ile bu kadar çok benzerlik var? Neden eski krallar binlerce yıl hüküm sürmüş olarak tanımlanıyor? Bunlar, bir asırdan fazla süren araştırmadan sonra hala cevapsız kalan sorulardan sadece bazıları.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Sümerlerin Güçlü Mühendislik Sırrı, İlk Şehirleri Nasıl Su Geçirmez Hale Getirdi?