Gökbilimciler Dünya’dan 150 Işık Yılı Uzakta Bir “Saatli Bomba” Buldu
Gökbilimciler Dünya’dan 150 ışık yılı uzaklıkta iki beyaz cüceden oluşan bir ikili sistem tanımladılar. Yıldızlar giderek yakınlaşıyor ve sonunda çarpışacaklar.
Bu noktada, gökyüzündeki en parlak nesne olacak bir Tip Ia süpernova parlaması olacak. Bugünkü Ay’dan 10 kat daha parlak olacak. Ama bu milyarlarca yıl uzakta.
Tip Ia süpernovaları çok önemli astronomik nesnelerdir. Her zaman aynı parlaklıkta patlarlar ve bu nedenle standart mum rolünü oynarlar – parlaklıkları Evren’deki mesafeleri ölçmek için kullanılır.
Şimdi gökbilimciler, sonunda böyle bir standart mumu oluşturan beyaz cüce sistemine yakından bakabiliyorlar.
Warwick Üniversitesi’nden gökbilimciler Dünya’dan 150 ışık yılı uzaklıkta nadir ve büyük bir çift yıldız sistemi keşfettiler. Bir çift beyaz cüce olan bu iki yıldız sıkı bir yörüngede kilitlenmiş durumda ve sonunda çarpışarak Tip Ia süpernova olarak patlamaları bekleniyor. Bu gerçekleştiğinde, patlamanın gece gökyüzünde dolunaydan on kat daha parlak olması bekleniyor.
Bir Tip Ia süpernova salgını, bir beyaz cüce – bir yıldız öldüğünde geride kalan yoğun çekirdek – çok fazla kütle kazandığında, kararsız hale geldiğinde ve patladığında meydana gelir.
İki beyaz cüce ve bir süpernova
Bilim insanları uzun yıllar boyunca Tip Ia süpernovaların çoğunun birbirine yakın yörüngede dönen iki beyaz cücenin bulunduğu sistemlerden kaynaklandığını varsaymışlardır. Bu nadir durumlarda, daha büyük kütleli yıldız yavaş yavaş yoldaşından malzeme çeker. Kütle biriktikçe, yıldızlardan biri veya her ikisi de sonunda patlar.
Yeni keşif, böyle bir sistemin onaylanmış ilk gözlemidir ve galaktik mahallemizde oldukça yakındır.
James Munday şunları söylüyor: “Gökbilimciler uzun yıllardır yerel ve büyük kütleli bir beyaz cüce sistemi arıyorlardı. Çok büyük bir toplam kütleye sahip bu sistemi bize bu kadar yakın bir yerde ilk gördüğümde heyecanlandım.”
“Uluslararası bir gökbilimci ekibiyle birlikte bu sistemi dünyanın en büyük optik teleskoplarıyla izlemeye başladık. Gözlemler, iki yıldızın Dünya’dan Güneş’e olan uzaklığın 1/60’ı kadar bir mesafede yörüngede döndüğünü gösterdi.”
“Yakın zamanda olmasa da Evren’in yaşına yakın bir zaman ölçeğinde kaçınılmaz olarak Tip Ia süpernovaya yol açacak ilk ikili beyaz cüce sistemini keşfettiğimiz anlaşıldı.”
James Munday ekledi: “Nihayet bir topluluk olarak Samanyolu’ndaki Tip Ia süpernovaların en azından bir kısmını güvenle açıklayabiliyoruz.”
Dördüncü patlama
Süpernova patlamasından kısa bir süre önce, kütle bir cüceden diğerine aktarılacaktır. Bu, dörtlü patlamayla nadir ve karmaşık bir süpernova patlamasına yol açacaktır.
Kütle kazanan cücenin yüzeyi ilk etapta malzeme biriktirdiği yerde patlayarak çekirdeğinin ikinci etapta patlamasına neden olur. Bu, malzemeyi her yöne fırlatır, malzeme başka bir beyaz cüceyle çarpışarak süreci tekrarlamaya zorlar.
Üçüncü ve dördüncü patlamalar bu şekilde gerçekleşir. Patlamalar tüm sistemi tamamen yok edecektir. Tüm bunlar dört saniye içinde gerçekleşecek.
Bundan milyarlarca yıl sonra, bu süpernova gece gökyüzünde çok yoğun ışık saçan bir nokta olarak görünecek. Ay’dan on kat, Jüpiter’den ise 200.000 kat daha parlak olacak.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Gökbilimciler Dünya’dan 150 Işık Yılı Uzakta Bir “Saatli Bomba” Buldu