Glokom İlacı Dejeneratif Beyin Hastalıklarına Karşı Yardımcı Oluyor
Günümüzde o kadar çok ilaç geliştirilmiştir ki, ilaçların orijinal olarak tasarlanmadıkları bir şey için zaten araştırılmaları ve denenmeleri gerekmektedir.
Bu da ilacın yeni kullanım alanlarına ilişkin süreci hızlandırıyor çünkü ilaçlar zaten test edilmiş ve insanlar için güvenli olduğundan sadece etkinliklerinin test edilmesi gerekiyor.
Cambridge Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, klinik olarak onaylanmış ilaç bileşiklerini, tauopatiler olarak bilinen duruma neden olacak şekilde genetik olarak değiştirilmiş zebra balıkları üzerinde test etti.
Tauopatiler, beyindeki nöronlarda tau proteini kümelerinin oluştuğu nörodejeneratif hastalıklardır. Bu tür hastalıklar arasında çeşitli demans türleri yer alır: Pick hastalığı ve progresif supranükleer palsi, tau proteininin hastalığın gelişiminde önemli bir faktör olduğu düşünülmektedir.
Alzheimer hastalığında ve kronik travmatik ensefalopatide (futbol ve rugby oyuncuları gibi tekrarlanan kafa travmalarının neden olduğu nörodejenerasyon), tau birikimi hastalığın sonuçlarından biridir, ancak beyin dokusunun dejenerasyonunu artırır.
Bu hastalıkları tedavi etmek için etkili ilaçlar bulma konusunda şimdiye kadar çok az ilerleme kaydedilmiştir. Seçeneklerden biri mevcut ilaçları yeniden test etmektir.
Ancak bileşikler genellikle hücre kültürleri üzerinde test edilir ve bu, canlı bir organizmada tau proteini birikiminin birçok özelliğini yansıtmaz.
İnsan hastalığı modeli olarak zebra balığı
Cambridge ekibi bu sorunu çözmek için daha önce geliştirilen zebra balığı modellerine yöneldi. Bu balıklar iki ila üç ay içinde yetişkinliğe ulaşıyor ve çok sayıda yavru üretiyor.
Genetik modifikasyonlar kullanılarak, insan hastalıklarından sorumlu genlerin çoğunun zebra balığında benzerleri olduğundan, balıklarda insan hastalıklarını taklit etmek mümkündür.
Nature Chemical Biology’de yayınlanan bir çalışmada Profesör David Rubinstein, Dr Angeline Fleming ve meslektaşları zebra balığında tauopatiyi modelledi ve 1.437 ilaç bileşiğini analiz etti.
Bu bileşiklerin her biri halihazırda başka hastalıkların tedavisi için klinik olarak onaylanmış durumda. Dr. Ana Lopez Ramirez şunları söylüyor: “Zebra balığı, canlı organizmalardan çok farklı işleyen hücre kültürlerini kullanmaktan çok daha verimli ve gerçekçi bir ilaç bileşiği tarama yöntemi sağlıyor.” En iyi sonuçlar, onaylı bir glokom ilacı olan metazolamid kullanımından elde edildi.
Ekip, metazolamid kullanımının hücrenin tau proteini birikiminden kurtulmasına yardımcı olduğunu gösterdi: lizozomlar – “hücresel döküntü yakıcılar” – hücre zarı ile kaynaşıyor ve tau’yu hücrenin dışına “tükürüyor”.
Deneyin bir sonraki aşamasında ekip, insanlarda tau birikimine neden olan mutasyonu taşımak üzere genetik olarak tasarlanmış fareler üzerinde metazolamidi test etti.
Bilim insanları, ilacı alan hayvanların hafıza görevlerinde daha iyi performans gösterdiğini ve tedavi edilmeyen farelere kıyasla daha yüksek bilişsel performans gösterdiğini tespit etti.
Farelerin beyinlerinde yapılan analizler, tedavi edilmeyen farelere kıyasla daha az tau tübülüne ve dolayısıyla daha az hasarlı beyin hücresine sahip olduklarını gösterdi.
Profesör Rubinstein şunları söylüyor: “Metazolamid, beyinde tehlikeli tau proteinlerinin birikmesini önlemeye yardımcı olacak son derece önemli bir ilaç olmayı vaat ediyor.
Her ne kadar etkilerini sadece balık ve farelerde incelemiş olsak da, yani insan tedavisi hakkında konuşmak için henüz çok erken olsa da, hastalar için güvenli olduğunu zaten biliyoruz.
Bu da klinik deneylere sıfırdan başlamamız durumunda beklediğimizden çok daha hızlı bir şekilde geçmemizi sağlayacak.”
Ekip, metazolamidi Huntington hastalığı ve Parkinson hastalığı da dahil olmak üzere tau proteinini içeren diğer hastalık modellerinde test etmeyi umuyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Glokom İlacı Dejeneratif Beyin Hastalıklarına Karşı Yardımcı Oluyor
Yaraların Hızlı İyileşmesi İçin Devrim Niteliğinde Bir Çözüm Bulundu