Gizemli Bir Yıldızlararası Radyo Sinyali 30 Yılı Aşkın Bir Süredir Her 22 Dakikada Bir Yanıp Sönüyor
Geçen yıl ilginç bir keşif yapıldı: uzayda her 18 dakikada bir açılıp kapanan bir radyo sinyali.
Gökbilimciler uzayda tekrar eden bazı radyo sinyalleri görmeyi beklerler, ancak bunlar genellikle çok daha hızlı bir şekilde yanıp sönerler. En yaygın tekrarlayan sinyaller, deniz fenerleri gibi enerjik ışınlar yayan ve Dünya’ya doğru dönüp uzaklaşırken yanıp sönmelerine neden olan dönen nötron yıldızları olan pulsarlardan gelir.
Pulsarlar yaşlandıkça yavaşlar ve sonunda radyo dalgaları üretmeyi tamamen bırakana kadar atımları daha soluk hale gelir. Bizim alışılmadık derecede yavaş pulsarımız en iyi şekilde bir magnetar olarak açıklanabilir – durmadan önce birkaç ay boyunca radyo dalgaları üretebilen son derece karmaşık ve güçlü manyetik alanlara sahip bir pulsar.
Ne yazık ki, kaynağı 2018’de toplanan verileri kullanarak tespit ettik. Verileri analiz ettiğimizde ve bir magnetar olabileceğini düşündüğümüz şeyi keşfettiğimizde yıl 2020’ydi ve artık radyo dalgaları üretmiyordu. Ek veriler olmadan magnetar teorimizi test edemedik.
Güneşin altında yeni bir şey yok
Evrenimiz çok büyük ve şimdiye kadar keşfettiğimiz her yeni fenomen benzersiz değildi. İyi tasarlanmış gözlemlerle tekrar bakarsak, başka bir uzun periyotlu radyo kaynağı bulma şansımızın yüksek olduğunu biliyorduk.
Bu yüzden Batı Avustralya’daki Murchison Widefield Array radyo teleskobunu kullanarak Samanyolu galaksimizi birkaç ay boyunca her üç gecede bir taradık.
Uzun süre beklememize gerek kalmadı. Neredeyse aramaya başlar başlamaz, gökyüzünün farklı bir yerinde, bu kez her 22 dakikada bir tekrarlanan yeni bir kaynak bulduk.
Nihayet beklediğimiz an gelmişti. Radyo, X-ışını ve optik ışıkta bulabildiğimiz her teleskobu kullandık ve uzun süre aktif olmayacağını varsayarak mümkün olduğunca çok gözlem yaptık. Atımlar beşer dakika sürdü ve aralarında 17 dakikalık boşluklar vardı. Nesnemiz bir pulsara çok benziyordu ama 1000 kat daha yavaş dönüyordu.
Göz önünde saklanmak
Asıl sürpriz, gökyüzünün bu bölümünün en eski radyo gözlemlerini araştırdığımızda ortaya çıktı. Amerika Birleşik Devletleri’nin New Mexico eyaletindeki Very Large Array en uzun süreli veri arşivine sahip. Baktığımız her yılın verilerinde kaynaktan gelen atımları bulduk – en eskisi 1988’de yapılan bir gözlemde.
Otuz yılı aşkın bir süre boyunca gözlem yapmak, atımları tam olarak zamanlayabileceğimiz anlamına geliyordu. Kaynak her 1,318.1957 saniyede bir, aşağı yukarı milisaniyenin onda biri kadar, saat gibi atım üretiyor.
Mevcut teorilerimize göre, kaynağın radyo dalgaları üretebilmesi için yavaşlıyor olması gerekir. Ancak gözlemlere göre öyle değil.
Nature dergisindeki makalemizde, kaynağın nötron yıldızlarının radyo dalgalarını nasıl ürettiğinin teorik sınırı olan “ölüm çizgisinin altında” olduğunu gösteriyoruz; bu oldukça karmaşık manyetik alan modelleri için bile geçerlidir. Sadece bu da değil, eğer kaynak bir magnetar ise, radyo emisyonu sadece birkaç aydan birkaç yıla kadar görülebilmelidir – 33 yıl boyunca değil.
Yani bir sorunu çözmeye çalışırken, yanlışlıkla başka bir sorun yarattık. Bu gizemli tekrar eden radyo kaynakları nedir?
Peki ya ET?
Elbette bu noktada bir seçenek olarak dünya dışı zekâya ulaşmak çok cazip. Pulsarlar keşfedildiğinde de aynı şey oldu: ilk pulsarı bulan astrofizikçi Jocelyn Bell Burnell ve meslektaşları ona “Küçük Yeşil Adamlar 1” anlamına gelen “LGM 1” adını verdiler.
Ancak Bell ve meslektaşları daha fazla tespit yapar yapmaz, bunun uzaylılar olamayacağını anladılar. Bu kadar çok sayıda benzer sinyalin gökyüzünün bu kadar farklı yerinden gelmesi inanılmaz derecede düşük bir ihtimaldi.
Bizim kaynağımızdakine benzer atımlar hiçbir bilgi içermiyordu, sadece doğal radyo kaynakları gibi tüm frekanslarda “gürültü” içeriyordu. Ayrıca, tüm frekanslarda bir sinyal yaymak için gereken enerji şaşırtıcıdır: bir nötron yıldızı kullanmanız gerekir.
Yeni bir olguyu bu şekilde açıklamaya çalışmak cazip olsa da, bu biraz kaçış yolu. Bizi düşünmeye, gözlem yapmaya ve yeni fikirleri test etmeye teşvik etmez. Ben buna “boşlukların uzaylıları” yaklaşımı diyorum.
Neyse ki bu kaynak hala aktif, yani dünyadaki herkes onu gözlemleyebilir. Belki de yaratıcı takip gözlemleri ve daha fazla analizle bu yeni kozmik gizemi çözebileceğiz.The Conversation
Natasha Hurley-Walker, Radyo Astronomu, Curtin Üniversitesi
Bu makale Creative Commons lisansı altında The Conversation’dan yeniden yayınlanmıştır. Makalenin orijinalini okuyun.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Derleyen: Figen Berber
Uzayın Derinliklerinden Gelen 20 Radyo Sinyali Tespit Edildi