Gezgin Köfte Diye Bilinen Canlının “Demirden Dişleri” Olduğu Keşfedildi
Araştırmacılar, halk arasında ‘gezgin köfte’ olarak bilinen tuhaf görünümlü bir yumuşakçanın, ilk kez canlı bir organizmada görülen nadir bir mineralden yapılmış dişlere sahip olduğunu keşfettiler.
Dev Pasifik çitonu ve dev baloncuklu çiton olarak da bilinen Cryptochiton steller, kayalık kıyı şeritlerinde yaşar ve 2000 yılında İtalya’nın Toskana kentinde keşfedilen santabarbaraitten oluşan dişlere sahiptir. Araştırma, tuhaf yumuşakçaların hayatta kalmak için kayalardan yiyecekleri kazımak için dişlerini nasıl kullanabildiğini gösteriyor.
Çalışmanın baş yazarı Derk Joester yaptığı açıklamada, “Bu mineral yalnızca jeolojik örneklerde çok küçük miktarlarda gözlemlendi ve daha önce biyolojik bir bağlamda hiç görülmedi” dedi. ‘Yüksek su içeriğine sahiptir, bu da onu düşük yoğunlukta güçlü kılar. Bunun çok fazla ağırlık eklemeden dişleri sertleştirebileceğini düşünüyoruz.’ dedi.
Çitonlar, yosunları bulmak için kayaları kazıyan yumuşak, dil benzeri bir radulaya (dişli dil)bağlı “doğada bilinen en sert malzemelerden biri” olarak kabul edilen dişlere sahiptir. Ancak Cryptochiton stelleri’nin dişleri tamamen farklı bir seviyede, diye ekledi Joester.
Joester, “Çıkıntı, dişimizin ucunu çenemize bağlayan bir insan dişinin kökü gibidir,” dedi. “Bu, vücudumuzdaki kemiklere benzer şekilde, biyomakromoleküllerden oluşan lifli bir matriste son derece küçük nanoparçacıklardan oluşan sert bir malzemedir.”
Bulguları, yumuşakçaların yiyecek toplamak için sadece sert kısmı değil, tüm dişi kullandığını gösteriyor. Cryptochiton stelleri, görünüşlerinden dolayı ‘gezgin köfte’ lakabını alır. Kırmızımsı kahverengi bir renge ve 35 cm uzunluğa kadar bir gövdeye sahip bu canlı, bir köfte gibi görünüyor.
Araştırmacılar, çitonların dişlerini radula(dişli dil) zarına bağlayan çıkıntıyla ilgilendiler. Spektroskopis ve transmisyon elektron mikroskobu kullanarak analiz ettiler. Araştırmacılar, 3D baskı için kullanılan mürekkeple çıkıntıyı yeniden oluşturmayı başardılar.
Mürekkep, kitinden gelen bir biyopolimere yerleştirilen demir ve fosfat iyonlarından oluşuyordu. Uzmanlar, karışımın zamanla sertleşmeye devam ettiğini söyledi.
‘Biyopolimerde nanoparçacıklar oluştukça, daha güçlü ve daha viskoz hale geliyor. Bu karışım daha sonra kolayca baskı için kullanılabilir. Havada kuruması, sert ve nihai malzemeye yol açıyor,’ dedi Joester.
Joester, insanlığın çiton dişlerinden öğrenebileceğini ve sert dişleri ultra yumuşak radula zarına bağlama sorununu nasıl çözebildiklerini söyledi.
Joester, “Bu, modern üretimde önemli bir zorluk olmaya devam ediyor, bu nedenle, gelişmesi birkaç yüz milyon yıl süren doğada bunun nasıl yapıldığını anlamak için çiton gibi organizmalara bakıyoruz” dedi.
Bulgular, bu hafta Ulusal Bilimler Akademisi Bildiriler dergisinde yayınlanacak.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
İnsanlar Bir Milyon Yıl Sonra Neye Benzeyecek?
/Gezgin Köfte Diye Bilinen Canlının Demirden Dişleri Olduğu Keşfedildi/