Genetik Mühendisliği, Sıtmanın Önlenmesine Yönelik Yeni Bilgiler Sağlıyor
Burnet Enstitüsü liderliğindeki bir işbirliği, özel olarak seçilmiş bir ilaç molekülü veya bileşiğinin, sıtma paraziti Plasmodium falciparum’un kırmızı kan hücrelerini istila etmesini nasıl önleyebileceğini açıklamak için genom dizilimi ve genetik mühendisliğini kullandı.
Dünya Sıtma Günü’nde (25 Nisan) PLOS Biology dergisinde yayımlanan çalışma, 2021 yılında küresel olarak 619.000’den fazla kişinin ölümüne neden olan ve esas olarak P. falciparum enfeksiyonundan kaynaklanan sıtma için çok ihtiyaç duyulan yeni ilaçların geliştirilmesi için yeni fırsatlar ve hedefler sunuyor.
Sıtma, kırmızı kan hücrelerine girmek için aktin adı verilen bir protein kullanır ve burada büyüyüp çoğalarak hastalığa neden olur. Daha önceki bir çalışmada, bileşiği, kırmızı kan hücresi istilasının spesifik bir inhibitörü olarak tanımlayan araştırma ekibi, ilacın, aktin adı verilen proteine nasıl bağlandığını keşfetmek için ters genetiği kullandı.
WEHI’de (Walter and Eliza Hall Institute) Doktora Sonrası Araştırmacı olan çalışmanın başyazarı Dr. Madeline Dans, “Bu bileşiğin parazit aktinini; bu kuvveti -bu biyomekanik kuvveti- uygulamasını engelleyecek şekilde etkilediğini ve böylece parazitlerin kırmızı kan hücresine girmesini durdurduğunu gösterdik.” dedi.
“WEHI’den kimyagerlerin bundan sonra yapabildikleri şey, ilacın çok daha güçlü formlarını üretmek oldu; bu da bir ilacın temelini oluşturmak için önemlidir, böylece sadece küçük miktarlarda ilaç almanız gerekir.”
Burnet Enstitüsü Sıtma Virülansı ve İlaç Keşfi Grubu Eş Başkanı Doçent Doktor Paul Gilson, sıtma tedavisinde kullanılan mevcut nesil ilaçlara karşı artan direnç nedeniyle yeni ilaçların geliştirilmesine acil ihtiyaç duyulduğunu söyledi.
Doçent Gilson, “Mevcut ön cephe ilaçlarına karşı parazitler dirençli hale geliyor ve bu endişe verici çünkü dirençli mutasyonlar dünyanın her yerinde ortaya çıkıyor.” dedi.
“Bu öncü ilaçlar tükendikten sonra, onların yerini alacak hiçbir şey yok, bu yüzden geliştirme hattına yeni bileşikler koymaya devam etmeliyiz.”
“Sıtmanın kökünü kazıyacak ya da ortadan kaldıracaksak, mevcut ilaçlar başarısız olmaya başladığında kullanılmak üzere yeni nesil ilaçları hazır bulundurmamız gerekiyor.”
Dr. Dans, araştırmanın bir sonraki adımının, vücutta etkili bir antimalaryal (sıtmayı önleyen) ilaç olacak kadar uzun süre dayanabilen bileşiğin daha sağlam bir formunu tasarlamak olduğunu söyledi.
Dünya Sağlık Örgütü’nün son Dünya Sıtma Raporu, sıtma vakalarının artış eğiliminde olduğunu gösteriyor. Küresel vaka sayısı 2020’de 245 milyon ve 2019’da 232 milyon iken 2021’de 247 milyona ulaştı.
Bu keşif, Burnet Enstitüsü, WEHI, Deakin Üniversitesinden yerel ekipler ile Finlandiya Oulu Üniversitesi, Almanya Ludwig Maximilian Üniversitesi ve Norveç Bergen Üniversitesinden uluslararası ortaklar arasındaki son derece işbirlikçi bir ortaklığın sonucudur.
Kaynak: Genetik Mühendisliği, Sıtmanın Önlenmesine Yönelik Yeni Bilgiler Sağlıyor
Derleyen: Simge KARA
Genetik Mühendisliği, Sıtmanın Önlenmesine Yönelik Yeni Bilgiler Sağlıyor