Galaksimizdeki En Büyük Yıldızsal Kara Delik Bulundu: Kütlesi Güneş’ten 33 Kat Büyük!
BH3 kara deliği, bilim insanlarının Kartal takımyıldızında yer çekimi kuvveti altında “sallanan” bir yıldızı tesadüfen bulmasıyla keşfedildi.
Kulağa korkutucu geliyor! Ama korkmaya değer mi?
Gök bilimciler, Dünya’dan sadece 2000 ışık yılı uzaklıktaki bir yıldızın patlamasıyla oluşan devasa bir kara delik keşfettiler. Bu kadar yakın mı?
Galaksimizin “arka bahçesinde” bir kara deliğin öyküsü
BH3, Samanyolu’nda şimdiye kadar keşfedilen en büyük yıldızsal kara deliktir ve Kartal takımyıldızındaki nesnenin yörüngesinde dönen bir yoldaş yıldız üzerinde uyguladığı güçlü çekim sayesinde araştırmacıların dikkatini çekmiştir.
Keşif o kadar önemli ki, bilim insanları diğer gök bilimcilerin mümkün olan en kısa sürede daha fazla gözlem yapabilmeleri için nesnenin ayrıntılarını planlanandan daha erken yaymnladılar.
Gökbilimci Dr. Pasquale Panuzzo, “Bu büyük bir sürpriz” dedi. “Bu galaksimizdeki en büyük kütleli yıldız kara deliği ve şimdiye kadar tespit edilen en yakın ikinci kara delik.”
Kara delikler, büyük yıldızlar yaşam döngülerinin sonunda çöktüğünde oluşur. Samanyolu’nda düzinelerce kara delik tespit edilmiş olup, bunların çoğu Güneş’in yaklaşık 10 katı kadar kütleye sahiptir.
Samanyolu’ndaki en etkileyici kara delik olan Sgr A*, birkaç milyon Güneş kütlesine sahiptir. Galaksinin merkezinde yer alır ve bir yıldızın patlamasıyla değil, devasa toz ve gaz bulutlarının çökmesiyle oluşmuştur.
Araştırmacılar BH3’ü Avrupa Uzay Ajansı’nın Gaia misyonu tarafından toplanan en son veri setinde buldular. Uzay teleskobu 2013 yılında bir milyar yıldızın üç boyutlu haritasını çıkarmak üzere fırlatılmıştı.
Araştırmacılar verileri incelediklerinde, kuzey yarımkürede yaz mevsiminde gökyüzünde görülebilen Kartal takımyıldızındaki yıldızlardan birinde belirgin bir yalpalama olduğunu fark ettiler. Bu hareket, yıldızın Güneş’ten 33 kat daha büyük bir kara deliğin yörüngesinde olduğunu gösteriyor.
Avrupa Güney Gözlemevi’nin Şili’deki Atacama Çölü’nde bulunan Son Derece Büyük Teleskobu (Extremely Large Telescope) ile yapılan diğer gözlemler BH3’ün kütlesini ve her 11,6 yılda bir kara deliğin etrafında dönen yıldızın yörüngesini doğruladı.
Panuzzo, “Sadece Samanyolu’ndaki merkezi kara delik bundan daha büyüktür” dedi.
BH3, Samanyolu’ndaki diğer yıldız kara deliklerinden daha büyük olmasına rağmen, yer çekimi dalgaları ya da uzak galaksilerdeki kara delikler çarpıştığında uzay-zamanda oluşan dalgalanmalar tarafından tespit edilenlere benziyor.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Galaksimizdeki En Büyük Yıldızsal Kara Delik Bulundu: Kütlesi Güneş’ten 33 Kat Büyük!
Plüton’un Yüzeyindeki Kalp Şekli: Nasıl Oluştu, Ne Anlama Geliyor?