Evrenin Yaşını Saptayan Hubble Uzay Teleskobu ‘Arıza’ Nedeniyle Durduruldu
NASAgeçen Cuma günü Hubble Uzay Teleskobu’nun mekanik bir sorun nedeniyle çalışmalarına ara verdiğini açıkladı. Sorun, Hubble’ın dönmesine ve yeni hedeflere kilitlenmesine yardımcı olmak için gerekli olan jiroskoplardan biri.
Hubble, Salı günü üç jiroskopundan (kısaca jiroskop) birinin hatalı ölçümler göndermeye başlaması üzerine otomatik olarak ‘güvenli moda’ geçti.
Bilim insanları Hubble’ı evrenin yaşına ilişkin ilk resmi tahmini belirlemek ve başlangıçtan görüntüler yakalamak için kullandılar. NASA yetkilileri arızayı gidermek için çalışırken operasyonlar şimdilik askıya alındı.
1990 yılında fırlatılan 34 yaşındaki uzay teleskobu zaman zaman jiroskoplarıyla ilgili sorunlar yaşadı. Cayrolar bir nesnenin dönüş hızını ölçmenin yanı sıra Hubble’ın sabit kalmasına ve yönünü bulmasına da yardımcı oluyor.
Teleskobun jiroskoplarının her biri, kapalı bir silindir içinde dakikada 19.200 kez dönen bir tekerlek içerir. Silindir, motor yağı gibi kalın, viskoz bir sıvıya daldırılmıştır. İnce teller sıvıya nüfuz ederek motora elektrik taşıyor.
Şu anda durumun böyle olup olmadığı net değil, ancak geçmişte, kalın sıvıyı tellerin bulunduğu boşluğa zorlayan basınçlı hava telleri aşındırmış ve kopmalarına neden olmuştu.
Jirolara bakım yapılan son uzay mekiği görevi 2009’daydı. Bu görevde, kırılan jiroskoplar korozyonu önlemek amacıyla oksijen yerine basınçlı nitrojenle doldurulmuş olanlarla değiştirildi.
Uzay mekiği programının 2001’de sona ermesinden ve 2021’de James Webb Uzay Teleskobu’nun fırlatılmasından bu yana, Hubble’ı onarmak için başka ekip gönderilmesi planlanmıyor.
Ancak bu Hubble’ın sonu anlamına gelmiyor.
NASA, aynı jiroskopun Kasım ayında da bir sorun yaşadığını ve Hubble’ın o zaman da güvenli moda girmesine neden olduğunu duyurdu. Jiroskop hatalı ölçümler verdiğinden, Hubble’ın ne kadar hızlı döndüğünü doğru bir şekilde ölçmek için ona güvenilemeyeceği anlamına geliyordu.
NASA, teleskobu işleten ekibin potansiyel çözümleri bulmak için çalıştığını söyledi. Eğer kesinlikle gerekliyse tek bir jiroskopla da çalışabilir. Bu durumda, kalan üçüncü jiroskop yedek olarak bekleyecek.
2009 yılında Hubble beşinci ve son kez bakıma alındığında altı yeni jiroskop almıştı. Bu jiroskoplardan yalnızca üçü halen çalışmaktadır; hatalı sinyaller gönderen jiroskop da dahil olmak üzere.
İdeal olarak, Hubble aynı anda üç jiroskop kullanır, ancak aynı anda sadece bir jiroskopla çalışması da mümkündür. Bunun Hubble’ın sonu olup olmadığı konusunda NASA yetkilileri iyimserliğini koruyor.
Ajans bugün yaptığı bir duyuruda, “NASA, Hubble’ın bu on yıl boyunca ve muhtemelen bir sonraki on yıl boyunca ajansın James Webb Uzay Teleskobu gibi diğer gözlemevleriyle birlikte çalışarak çığır açan keşifler yapmaya devam edeceğini öngörüyor” dedi.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Evrenin Yaşını Saptayan Hubble Uzay Teleskobu ‘Arıza’ Nedeniyle Durduruldu