Evrendeki İlk Galaksilerin Doğuşunu Gördük
Bilim insanları, Kozmik Şafak’ın çalkantılı döneminde evrenin en erken galaksilerinden bazılarının oluşum süreçlerini belirlediler.
Yaklaşık 13,3 ila 13,4 milyar yıl önce – Büyük Patlama’dan sadece birkaç yüz milyon yıl sonra – erken evrenin JWST gözlemleri, yeni oluşan ve büyüyen üç galaksiye aktif olarak höpürdetilen gaz rezervuarlarının açık işaretlerini ortaya çıkardı.
Araştırmayı yöneten Danimarka’daki Niels Bohr Enstitüsü’nden astrofizikçi Kasper Elm Heintz, “Bunlar galaksi oluşumunun şimdiye kadar gördüğümüz ilk ‘doğrudan’ görüntüleri” dedi. “James Webb [Uzay Teleskobu] daha önce bize erken galaksileri evrimin sonraki aşamalarında gösterirken, burada onların doğumuna ve dolayısıyla evrendeki ilk yıldız sistemlerinin oluşumuna tanık oluyoruz.”
Kozmik Şafak olarak bilinen Büyük Patlama’dan sonraki ilk milyarlarca yıl iki şeyle örtülüdür: gizem ve evrene nüfuz eden ve ışığın serbestçe yayılmasını engelleyen nötr hidrojen sisi. Aslında birincisi, ikincisinin doğal ve doğrudan sonucudur, çünkü ışık evreni anlamak için kullandığımız bir araçtır.
JWST kısmen bu sise nüfuz etme girişimi olarak tasarlanmıştır, çünkü kozmosu görüntülediği kızılötesi dalga boyları diğer dalga boylarından daha kolay nüfuz eder ve daha uzağa gider. Bilmek istediğimiz şey, her şeyin nasıl bir araya geldiği – sıcak bir ilkel plazma çorbasından ilk yıldızların ve galaksilerin nasıl bir araya geldiği, erken nesnelerin ışığı altında sisin nasıl temizlendiği ve evrenin bugünkü haline doğru bebek adımlarını nasıl attığıdır.
Bu nedenle Heintz ve uluslararası ekibi JWST’nin güçlü kızılötesi gözünü kullanarak Kozmik Şafak’a doğru baktılar ve burada üç galaksiye ait bir sinyal tespit ettiler. Sinyal, özellikle gaz galaksilerin ışığını emip yeniden yayarken onları çevreleyen nötr hidrojenden kaynaklanıyordu.
Araştırmacılar, bu galaksilerin yaklaşık 13,8 milyar yıl önce gerçekleşen Büyük Patlama’dan yaklaşık 400 ila 600 milyon yıl sonra var olduğunu buldu. Bu da üç galaksiyi tespit edilen en eski galaksilerden biri yapıyor.
Heintz, “Bu galaksiler, aksi takdirde nötr, opak gaz denizindeki ışıltılı adalar gibidir” dedi.
Dahası, araştırmacılar galaksilerin etrafındaki gaz rezervuarlarını galaksiler arası nötr gazdan ayırt edebildiler. Bu rezervuarların oldukça büyük olduğu ve her galaksinin oldukça büyük bir bölümünü kapladığı belirlendi, bu da aktif olarak galaktik malzemeye dönüştüklerini gösteriyor. Bu gazın bu kadar çok olması, gözlemlerin yapıldığı sırada galaksilerin yıldızlarının çoğunu henüz oluşturmamış olduğunu da göstermektedir.
Niels Bohr Enstitüsü’nden kozmolog ve astrofizikçi Darach Watson, “Büyük Patlama’dan sonraki birkaç yüz milyon yıl boyunca, yıldızlar ve gaz galaksiler halinde birleşmeye başlamadan önce ilk yıldızlar oluştu” diyor. “Gözlemlerimizde başlangıcını gördüğümüz süreç budur.”
Kozmik Şafak hakkında hala pek çok sorumuz var. Yüzeyi zar zor çizdik ve nötr hidrojene sarılmış, birçoğu henüz keşfedilmemiş pek çok sır var. Ancak Heintz ve ekibi tarafından keşfedilen üç galaksi ileriye doğru atılmış bir adımdır. Artık galaksilerin orada olduğunu bildiğimize göre, galaksi oluşum sürecini daha iyi anlamak için onlara daha yakından bakabiliriz.
Niels Bohr Enstitüsü’nden astronom Gabriel Brammer, “Biz insanların her zaman sorduğu en temel sorulardan biri şudur: ‘Nereden geliyoruz?'” dedi. “Burada, evrenin ilk yapılarından bazılarının oluştuğu ana ışık tutarak cevabın bir kısmını daha bir araya getiriyoruz. Bu, bulmacanın daha da fazla parçasını bir araya getirebileceğimizi umana kadar daha fazla araştıracağımız bir süreçtir.”
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Evrendeki İlk Galaksilerin Doğuşunu Gördük
NASA Uzak Gezegenlerin Yüzeyini Görüntülemek İçin Güneşi Dev Bir Teleskop Olarak Kullanmak İstiyor
NASA Uzak Gezegenlerin Yüzeyini Görüntülemek İçin Güneşi Dev Bir Teleskop Olarak Kullanmak İstiyor