Esrarengiz Nabati Halkının Mucizesi
Daha önce Hegra olarak bilinen Medain Salih arkeolojik alanı, Suudi Arabistan’daki en ünlü antik alandır. Aynı zamanda Suudi Arabistan’ın Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilen ilk arkeolojik alanıdır. UNESCO’nun burayı “mimari başarı ve hidrolik uzmanlığın olağanüstü bir örneği” olarak tanımladığı düşünüldüğünde bu alanın bu kadar az bilinmesi şaşırtıcıdır.
Medain Salih, Ürdün’deki muhteşem Petra şehrini inşa eden gizemli Nabati halkının güneydeki ileri karakollarından biriydi. M.Ö. 1. yüzyıl ile M.S. 1. yüzyıl arasında inşa edilen Medain Salih, mimari bir harikadır ve 2.000 yıl önce 131’den fazla mezarı dekorasyon, yazıtlar ve su kuyularıyla birlikte kayaya oyan Nabatilerin beceri ve işçiliğinin bir kanıtıdır.
Nabati Harikaları: Medain Salih’in Mimari İhtişamı
Esrarengiz Nabatiler başlangıçta göçebe bir kabileydi ancak yaklaşık 2.500 yıl önce Nabati yerleşimleri gelişmeye başladı. Tarımsal faaliyetlerinin yanı sıra siyasi sistemler, sanat, mühendislik, taş işçiliği geliştirdiler ve kuyular, sarnıçlar ve su kemerleri inşası da dahil olmak üzere şaşırtıcı bir hidrolik uzmanlık sergilediler. Bu yenilikler uzun süren kuraklık dönemleri için su depolamış ve zenginleşmelerini sağlamıştır.
Ticaret yollarını genişleterek bugün Ürdün, Suriye ve Suudi Arabistan olan bölgelerde toplam 2.000’den fazla yerleşim yeri oluşturdular. Arkeologlar, hala Nabatilerin büyük ölçüde bilinmeyen tarihini çözmeye çalışmaktadır.
‘Yalnız Kale’ anlamına gelen Qaṣr Al-Farīd, arkeolojik alandaki en büyük mezardır.
Bugün, düz çölden yükselen birkaç büyük kaya görebilirsiniz ve görülen yapıların çoğu mezar olarak kullanılmıştır ve hepsi çevredeki kumtaşı kayalarına oyulmuştur. Bölgede Nabatilerin taş blokları kesmek ve oymak için kullandıkları söylenen çok sayıda taş ocağı bulunmaktadır. Ancak taş blokların kullanıldığı hiçbir yapı bulunamamıştır, dolayısıyla taş ocaklarının tam olarak ne için kullanıldığı bilinmemektedir. Gizem, çölün kumlarının altında yatıyor olabilir ve anıtlar hala keşfedilmeyi bekliyor.
Ruhani, Kültürel Değişimin Kalbi
Medain Salih, Güney Arabistan’ı Akdeniz dünyasına bağlayan eski bir ticaret yolları ağı olan Tütsü Yolu boyunca ticarette kilit bir nokta olarak hizmet vermiştir. Bu rota, birçok eski toplumda dini önemleri nedeniyle antik dünyada çok aranan tütsü ve reçine gibi değerli malların ticaretini kolaylaştırmıştır.
Medain Salih’te yaşayan Nabatiler bu yolun önemli bir bölümünü kontrol ediyor, bu da onların kârlı tütsü ticaretini düzenlemelerine ve bundan kâr elde etmelerine olanak sağlıyordu. Bu aynı zamanda onlara sosyo-politik bir güç kazandırdı. Medain Salih; çeşitli bölgelerden gelen tüccarların, gezginlerin ve hacıların etkileşime girdiği, fikirlerini paylaştığı ve bölgenin canlı kültürel dokusuna katkıda bulunduğu farklı kültürlerin kaynaştığı bir pota haline geldi.
Medain Salih’teki antik mezarlar gece boyunca aydınlatılıyor.
Yazıtların Deşifresi: Medain Salih’in Sırları
Medain Salih hakkında çok az bilgi vardır ve bugün bildiklerimiz mezarlarda ve cephelerde bulunan yaklaşık elli yazıttan gelmektedir. Bu yazıtlardan biri (ki bu bir Roma yazıtıdır) Medain Salih’in, akademisyenlerin daha önce düşündüğünden en az bir yüzyıl daha uzun süre iskân edildiğini göstermektedir. Alanda ayrıca bazı mağara çizimleri de dahil olmak üzere yaklaşık 50 adet Nabati öncesi yazıt bulunmaktadır.
Medain Salih, Suudi Arabistan’daki Nabati mezarlarından birine giriş.
Romalı bilgin Strabo’ya göre, halk bir kraliyet ailesi tarafından yönetilmesine rağmen, güçlü bir demokrasi ruhunun hakim olduğu ve iş yükünün topluluk arasında paylaşıldığı söylenmektedir. Antik dünyanın pek çok yerinde olduğu gibi, aralarında güneş tanrısı Duşara ve tanrıça Allat’ın da bulunduğu bir tanrılar panteonuna tapıyorlardı.
Medain Salih (“Salih’in şehri”) adı, Kuran’da da adı geçen İslam öncesi bir peygamber olan Semud kabilesinden Salih ile ilişkilendirilir. Salih’in toplumunun ‘kötü’ olduğu ve bu nedenle Allah’ın onları yok ettiği belirtilmektedir. Bugün bile antik alanın kalıntıları Müslümanlar tarafından lanetli olarak kabul edilmektedir.
Salih (ya da Saleh) İbranice İncil’de Salah’ın karşılığıdır.
Ey Salih! Sen bizim aramızda bir ümit vesilesi idin ve biz senin bizim reisimiz olmanı arzu ediyorduk; ta ki senin getirdiğin bu yeni şey, bizim ilahlarımızı bırakıp sadece senin ilahına ibadet etmemizi gerektirinceye kadar! Şimdi sen bize atalarımızın taptığı şeylere tapmayı yasaklıyor musun? Fakat biz, senin bizi tevhide davet ettiğin şeyden gerçekten şüphe içindeyiz.(CH 11:62 Kur’an).
Salih Halkını Dişi Deveyi Görmeye Davet Ediyor Peygamberlerin Hikayelerinin Tezhipli Koleksiyonu.
Semud kabilesinin İncil’deki Nuh’un torunlarından birinin soyundan geldiği söylenir. Ancak, Semud’un çok yozlaşmış ve materyalist hale geldiği ve Tanrı’ya inanmayı bıraktığı söylenir. Rivayete göre, işte tam bu sırada Tanrı Salih peygamberi göndererek, bu şekilde devam ederlerse yok edilecekleri konusunda onları uyarır.
“Derken onları deprem yakaladı ve yurtlarında secdeye kapanmış ölüler gibi yatıyorlardı. Sonra (Salih) onlardan yüz çevirdi ve dedi ki “Ey kavmim! Gerçekten ben size Rabbimin risaletini tebliğ ettim ve size güzel öğüt verdim fakat siz güzel öğüt verenleri sevmiyorsunuz.” (Bölüm 7:73-79 Kur’an)
Nabatilerin krallığı, ticaret yollarının Suriye’deki Palmira’ya kayması ve deniz ticaretinin Arap Yarımadası’ndan Mısır’a doğru genişlemesiyle birlikte zamanla gerilemiştir. M.S. 4. yüzyılda Nabatiler nihayet Petra’daki başkentlerini terk ederek kuzeye göç etmişlerdir.
Kaynak: https://www.ancient-origins.net
Derleyen: Simge Kara