NASA’nın en uzun sürede faaliyet gösteren Mars orbiter’inden alınan eski verilere yeniden göz atan bilim adamları, Mars ekvatorunun yakınında önemli hidrasyon bulguları keşfetti. Bu, bilim adamlarının buzun var olmaması gerektiğini söyleyen kırmızı gezegenin gizemli bir bölgesi.
Maryland, Laurel’deki Johns Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı’nda doktora sonrası araştırmacı olan Jack Wilson, NASA’nın Mars Odyssey uzay aracı üzerindeki nötron spektrometresi aleti ile 2002’den 2009’a toplanan verileri yeniden işleyen bir ekibin başına geçti. Düşük çözünürlüklü kompozisyon verilerini daha net hale getirirken, bilim adamları,gömülü su buzunun bir işareti olan, beklenmedik şekilde yüksek miktarda hidrojeni Mars ekvatorunun bölümleri çevresinde buldu.
Ekvatorun yakınında su buzunun erişilebilir bir kaynağı, Mars’a astronot araştırmaları planlamak için ilgi kaynağı olacaktır. Mars’ın doğal kaynaklarını su temini için ve hidrojen yakıtı üretmek için hammadde olarak kullanarak, insan araştırması için gönderilecek gerekli kütlenin miktarı büyük ölçüde azaltılabilir.
Genellikle bulanıklığı azaltmak ve tıbbi ya da uzay aracı görüntüleme verilerinden “gürültüyü” kaldırmak için kullanılan görüntü yeniden yapılandırma tekniklerini uygulayarak, Wilson ekibi, verilerin 320 MHz’den, 180 mil (520 kilometre ile 290 kilometredeki) mekansal çözünürlüğünü geliştirdi. Wilson, “Sanki uzay aracının yörünge yüksekliğini yarı yarıya kesmişiz gibi” ve “yüzeyde neler olduğuyla ilgili daha iyi görüş elde etmemizi sağladı.” şeklinde açıklama yaptı.
Nötron spektrometresi suyu doğrudan algılayamaz, ancak nötronları ölçerek, bilim insanlarının hidrojenin bolluğunu hesaplamasına ve suyun veya diğer hidrojen içeren maddelerin varlığının ortaya çıkarılmasına yardımcı olabilir. Mars Odyssey’nin 2002’deki ilk büyük keşfi, yüksek enlemlerde yüzeyin hemen altında bol miktarda hidrojendu. 2008’de, NASA’nın Phoenix Mars Lander hidrojeninin su buzunun oluştuğunu doğruladı. Fakat Mars’taki daha düşük enlemlerde, su buzunun herhangi bir derinlikte termodinamik olarak değişmez olduğu düşünülmez. Odesssey’in orijinal verilerinin daha düşük enlemlerde gösterdiği fazlalık hidrojen izleri başlangıçta diğer uzay araçları ve araçlarının gözlemlediği hidratlı mineraller olarak açıklandı.
Wilson ekibi,bu ekvatoral alanlara odaklandı, özellikle ‘Middle Fossae Formation’ bölgesinde kuzeydeki alçak araziler ile güneydeki yüksek araziler arasında 600 mil (1,000 kilometrelik) mesafe boyunca uzanan kolaylıkla gevşeyen ve aşınabilen materyalleri incelediler.Alanın radar sondaj taramaları, yüzeyin altında düşük yoğunluklu volkanik birikintilerin ya da su buzunun var olduğunu belirtmişti.”Ancak tespit edilen hidrojen yüzeyin üst katmanlarının içinde buz kalıbı olarak bulunsaydı, arazinin gözeneklerine uyan daha fazla boşluk olurdu”şeklinde Wilson açıklama yaptı.Radar verileri, NASA’nın Mars Keşif Yörüngesindeki Shallow Radar’dan ve Avrupa Uzay Ajansı’nın Mars Express yörüngesindeki yeraltı ve İyonosferik sesler keşfi için yapılmış Mars Gelişmiş Radarından geldi ve ekvatora yakın yer altındaki su buzu sabit kalacaktı.
Su buzunun nasıl korunabildiği hala bir gizem.Önde gelen bir teori, Mars’ın eksenel eğimi bugünkü değerden daha büyük olduğu zamanlarda buz ve toz karışımı kutuplardan atmosfere devir yapabilmesinden kaynaklandığını ileri sürüyor. Fakat bu koşullar son yüz binlerce ile milyonlarca yıl önce gerçekleşti. Bugün o bölgede su buzunun herhangi bir derinlikte kalması beklenmiyor, ve orada çökelen buzlar çoktan gitmiş olmalıydı. Ek koruma, bir toz örtüsünden ve yüzeyin altındaki nemi kaplayan katılaşmış bir “mineral kabuk” tan gelebilir, ancak bu, eksenel eğim döngülerinin zaman ölçeklerinin buz kaybını önlemeleri olasılık dışıdır.
Wilson, “Belki de bu durum,hidratlı tuzların yoğun birikimi ile açıklanabilir, ancak bu hidratlı tuzların nasıl oluştuğunun açıklanması da zor” dedi. “Şu an için, bu durum daha fazla çalışmaya elverişli bir gizem olarak kaldı ve Mars bizi şaşırtmaya devam ediyor.”
NASA’nın Durham Üniversitesi’ndeyken araştırmaya öncülük eden Wilson, – NASA Ames Araştırma Merkezi, Gezegensel Bilim Enstitüsü ve Astrofizik ve Planetoloji Araştırma Enstitüsünün üyelerini içeren ekiple çalışarak – bu yaz bulgularını Icarus dergisinde yayınladı.
Kaynak: https://www.bizsiziz.com/a-fresh-look-at-older-data-yields-a-surprise-near-the-martian-equator/
Çeviri: Yasemin Aydın