Eski bir kıtanın kalıntıları hala Antarktika’nın altında gizleniyor
Antarktika buz tabakasının altında güzel bir jeolojik oluşum mozaiği yatıyor.
Yerçekimi algılayıcı uydular, Antarktika buz tabakasının altında gizlenmiş uzun süredir kayıp bir kıtanın kalıntılarını keşfetti. Hayır, tam olarak Atlantis değil ama bu keşif Antarktika’nın gizemli tarihine büyük ölçüde ışık tutuyor.
Almanya Kiel Üniversitesi ve British Antarctic Survey’den araştırmacılar 2018 yılında yerçekimi haritalama uydu verilerini (deniz tabanı haritalamada kullanılan yöntemin aynısı) ve sismolojik bilgileri kullanarak Dünya’nın litosferindeki (yerkabuğu ve üst mantodan oluşan sert dış kabuk) önemli antik jeolojik özelliklerin parçalarını ve antik bir kıtayı tespit ettiler. keşfedildi.
British Antarctic Survey’in jeoloji ve jeofizik bilim lideri Fausto Ferraccioli yaptığı açıklamada, “Bu yerçekimi görüntüleri, Dünya’nın en az anlaşılmış kıtası olan Antarktika’yı inceleme becerimizde devrim yaratacak” dedi.
Verilerin çoğu Avrupa Uzay Ajansı’nın 2009-2013 yılları arasında Dünya’nın çevresini dolaşan ve Dünya’nın yerçekimi alanını daha önce görülmemiş ayrıntılarla ölçen Gravity Field and Ocean Circulation Explorer (GOCE) uydusundan geldi.
Bu keşiften beş yıl önce GOCE kontrolsüz bir şekilde Dünya atmosferine yeniden girmiş ve Güney Atlantik’teki Falkland Adaları yakınlarında parçalanmıştı. Neyse ki, tüm değerli veriler o zamandan önce güvenli bir şekilde iade edilmişti.
2018 yılında Scientific Reports dergisine katkıda bulunan araştırma ekibi, GOCE’nin yerel yerçekimi gradyanı olarak bilinen yerçekimi ivmesindeki değişim hızına ilişkin verilerinin yanı sıra yerçekimi alanının yatay ve dikey bileşenleri arasındaki farklara ilişkin bilgileri nasıl kullandıklarını anlattı. Dünya’nın sismik verileriyle birleştirildiğinde, kilometrelerce buzun altında gömülü olan Antarktika gibi ulaşılması zor alanlarda bile Dünya’nın levha tektoniğinin üç boyutlu bir resmini oluşturmak mümkün oldu.
Veriler ayrıca Batı Antarktika’nın Doğu Antarktika’dan daha ince bir kabuğa ve litosfere sahip olduğunu, kıvrımlı plakaların dağlık kıvrımlarından (aurogens olarak bilinir) ve eski, sabit, kayalık kabuk bölgelerinden (kraton olarak bilinir) oluştuğunu ortaya koydu.
Bu kayalık kraton bölgelerinde, modern kıtasal levhaların altında ezilmiş eski kıtaların izleri görülebilir. ‘Doğu Antarktika’da, 160 milyon yıl öncesine kadar Antarktika’nın ve diğer kıtaların altında yatan kabuk arasındaki temel benzerlikleri ve farklılıkları ortaya koyan ilginç jeolojik özelliklerden oluşan bir mozaik görebiliyoruz.
Kraton, Dünya litosferinin en eski çekirdeğini oluşturması nedeniyle de özellikle ilgi çekicidir.
ESA’nın GOCE misyonunda görevli bir bilim insanı olan Roger Hagmans şunları ekledi: “Bu aynı zamanda kıtaların levha hareketiyle birbirinden ayrılmadan önce geçmişte nasıl birbirine bağlı olduğuna dair ipuçları da sağlıyor.”
Derleyen: Deniz KAFKAS
Kaynak: Eski bir kıtanın kalıntıları hala Antarktika’nın altında gizleniyor
Bilim İnsanları Dev Göktaşı çarpmalarının Kıtaları Şekillendirdiğini Öne Sürdü