Enjekte Edilebilen Bir Yapıştırıcı, Eklemleri Ameliyatsız Düzeltebilecek
Yeni bir araştırma, enjekte edilebilir bir yapışkan maddenin hayvanların eklemlerindeki kıkırdak hasarını altı ay içinde onarabildiğini gösteriyor. Bilim insanları şimdi bu teknolojiyi insanlarda kullanılmak üzere geliştiriyor.
Bilim insanları vücuttaki kıkırdağı yeniden büyütebilen enjekte edilebilir bir “yapışkan madde” icat etti. Araştırmacılar, şimdilik sadece koyunlarda test ettiklerini, ancak bir gün insanlarda eklem hasarını onarmak için kullanılabileceğini söylüyorlar.
Özellikle de bu maddenin osteoartrit gibi dejeneratif hastalıkların ve ön çapraz bağ (ACL) yırtıkları da dahil olmak üzere sporla ilgili yaralanmaların neden olduğu hasarı tedavi edebileceğini umuyorlar.
Kıkırdak, dizler gibi eklemlerin yüzeyini kaplayan güçlü ve esnek bir dokudur. Eklemleri yastıklayarak içlerindeki kemiklerin hareket sırasında birbirlerine sürtünmesini engeller.
Ancak yaşlandıkça eklemlerimizdeki kıkırdak yavaş yavaş bozulur. Ayrıca yaralanma veya kronik aşırı kullanım sonucu da hasar görebilir. Kıkırdak aşındıkça, insanlar eklem ağrısı yaşayabilir ve yürümekte zorlanabilir.
Bilim insanı Samuel Stupp yaptığı açıklamada, “Kıkırdak hasar gördüğünde veya zamanla parçalandığında, insanların genel sağlığı ve hareketliliği üzerinde büyük bir etkisi olabilir” dedi. “Sorun şu ki, yetişkin insanlarda kıkırdak doğal olarak iyileşme yeteneğine sahip değildir.”
Bunun nedeni büyük ölçüde kıkırdağın aktif bir kan kaynağına sahip olmamasıdır. Sonuç olarak, hasarlı dokuyu onarmak için genellikle ameliyat gerekir.
Kıkırdak hasarı için ana tedavilerden biri mikrofraktür ameliyatıdır. Bu prosedür sırasında cerrahlar hasarlı kıkırdağı çıkarır ve ardından alttaki kemikte delikler oluşturur.
Bu, özel büyüme kimyasalları içeren kanın bölgeye akmasını sağlar ve daha sonra kıkırdak büyümesini tetikler. Ancak genellikle bu ameliyattan sonra oluşan kıkırdak – fibrokıkırdak – normalde eklemlerde bulunan ve hiyalin kıkırdak olarak adlandırılan kıkırdaktan daha zayıftır ve aşınma ve yıpranmaya karşı daha az dirençlidir.
Şimdi, Stupp ve meslektaşları eklemlerdeki hiyalin kıkırdağı yenileyebilen bir tür enjekte edilebilir biyomateryal yarattılar. İcatlarını 5 Ağustos Pazartesi günü PNAS dergisinde yayınlanan bir çalışmada açıkladılar.
Stupp, “Yeni tedavimiz, doğal olarak yenilenmeyen bir dokuda onarımı tetikleyebilir” dedi.
Bir ekleme enjekte edildiğinde, yapışkan madde içindeki bir protein, vücutta kıkırdak onarımını destekleyen dönüştürücü büyüme faktörü-beta1 (TGF-b1) adı verilen bir kimyasalı işe alır.
Yapışkan ayrıca kök hücreleri kıkırdak oluşturmaya ikna edebilen hyaluronik asit adı verilen bir tür kompleks karbonhidrat veya polisakkarit içerir.
Araştırmacılar bu karışımı, insan dizine benzeyen ve dört ayaklı hayvanların üst arka bacaklarında bulunan karmaşık bir eklem olan boğum ekleminde bir tür kıkırdak defekti olan koyunlarda test ettiler.
Tek seferlik enjeksiyonun yapılmasından sonraki altı ay içinde, yapışkan madde hayvanların hasarlı eklemlerinde gözle görülür kıkırdak büyümesini ve gelişmiş onarımı tetikledi.
Yeni biyomateryal, bir karşılaştırma grubu koyuna verilen sadece TGF-b1 enjeksiyonlarından daha iyi performans gösterdi. Ekip, daha da önemlisi, bu madde ile tedavi edilen koyunlardaki yeni kıkırdağın yapısının hiyalin kıkırdağa benzediğini tespit etti.
Ekip, daha fazla araştırma ve geliştirme ile yapışkan maddenin insanlarda da benzer sonuçlar vereceğini umuyor.
Stupp, “Hiyalin kıkırdağı yenileyerek, yaklaşımımız aşınma ve yıpranmaya karşı [mikrofraktür ameliyatından] daha dirençli olmalıdır” dedi.
Stupp, bunun “uzun vadede zayıf hareketlilik ve eklem ağrısı sorununu çözebileceğini ve aynı zamanda protez eklemler gibi büyük donanım parçalarıyla eklem rekonstrüksiyonu ihtiyacını önleyebileceğini” söyledi.
Umut edilen şey, sonunda, yeni biyomateryal gibi bir şeyin tam diz değiştirme ameliyatlarına olan ihtiyacı önlemek için kullanılabilmesidir.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Enjekte Edilebilen Bir Yapıştırıcı, Eklemleri Ameliyatsız Düzeltebilecek