Ekoyla Yer Belirlemeyi Öğrenmek Beyninizi Yeniden Şekillendirebilir
Bazı insanlar, Marvel’in Daredevil’ine benzer bir şekilde “görmek” için sesi kullanabildikleri gerçek bir süper güce sahip gibi görünüyor. Aslında, insan ekolokasyonu o kadar gelişmiştir ki, bazı insanlar bisiklete binmek ve hatta top oyunları oynamak gibi şeyler yapabilmiştir. Ve şimdi araştırmacılar insanları eğitmenin bir yolunu buldular, böylece onlar da bu beceriyi geliştirebilirler.
Ekolokasyon, bir alanda yankılanan sesler aracılığıyla çevreyi algılama yeteneğidir. Bu yeteneğin, yarasalar ve yunuslar gibi bazı hayvanlar tarafından, nesnelere yüksek frekanslı sesle vurarak ve geri yansımasını dinleyerek nesnelerin şeklini ve yerini belirlemek için kullanıldığı bilinmektedir.
Bu sayede görünmez olan avlarını takip edebilirler ancak bu yetenek, etraflarındaki dünyada gezinmek için kullanan bazı görme engelli insanlarda da kaydedilmiştir. Bu, dilleriyle keskin tıklama sesleri çıkararak ve çevrelerinin “zihinsel bir resmini” oluşturmak için yankıları kullanarak elde edilir.
Başarılı insan ekolokatörlerin beyin görüntü taramaları, beyinlerinin birincil görsel bölgelerinde sese tepkiler göstermiştir. Bu durum bilim insanları arasında, bu inanılmaz yeteneğin beynin nöroplastisitesini tetikleyen uzun süreli duyu kaybının bir sonucu olduğuna inanılmasına yol açtı. Yani, görme bozukluğu yaşayan ya da hiç görmeyen insanların beyinleri, sesle “görebilmeleri” için görsel bölgelerini kademeli olarak yeniden düzenliyor.
Ancak artık durumun böyle olmadığı, hem kör hem de gören insanların kısa bir süre içinde ekolokasyonu öğrenebildiği biliniyor.
Ancak bu konu hala yeterince araştırılmamıştır ve eğitimli kör ve gören insanlar üzerinde karşılaştırmalı bir çalışma yapılmamıştır. İngiltere’deki Durham Üniversitesi ve York Üniversitesi’nden araştırmacılar bu konuyu ele almak üzere, kısa bir süre önce yetişkinlik döneminde ekolokasyon konusunda kısa süreli bir eğitim kursunu tamamlayan hem kör hem de gören kişilerin nöroplastisitesini araştırdı.
Ekip, 14 gören ve 12 görmeyen kişiyi 10 haftalık bir süre boyunca ekolokasyon konusunda eğitti ve katılımcıların beyinlerinin nasıl değiştiğini ölçmek için eğitimden önce ve sonra MRI taramaları kullandı.
İlk adım, katılımcılara ağızlarıyla nasıl tıklama oluşturacaklarını ve ardından üç görevi nasıl yerine getireceklerini öğretmekti – nesnelerin boyutunu ve yönünü değerlendirmek ve ardından sanal labirentlerde nasıl gezineceklerini öğretmek. Bu üçüncü görevde, katılımcılar gerçek fiziksel alanlarda kaydedilen simüle edilmiş tıklama ve yankıların yardımıyla labirentte ilerlemiştir.
Buna ek olarak, her eğitim oturumu (oturumlar haftada iki kez iki ila üç saat boyunca gerçekleşti) katılımcıların ekolokasyon kullanarak gerçek iç ve dış ortamları keşfettiği bir alıştırma içeriyordu. Tabii ki, bu bir deneycinin gözetimi altında yapıldı.
Katılımcılar ayrıca bazı durumlarda tıklama ve yankı içeren bir labirent tanıma görevi gerçekleştirmiş ve eğitimden önce ve sonra beyinleri taranmıştır. Taramalar, eğitimden sonra hem kör hem de gören katılımcıların sesle ilişkili olarak işitsel korteks aktivasyonunun arttığını gösterdi. Kör katılımcılar birincil işitsel kortekslerinde daha yüksek gri madde yoğunluğu sergilerken, gören katılımcıların temporal lobun bitişik bölümlerinde gri madde artışı vardı.
Her iki gruptan katılımcılar da sesli yankılara yanıt olarak daha fazla görsel korteks aktivasyonu gösterdi.
Ekip makalelerinde şöyle yazıyor: “Sonuçlarımız […] hem [kör] hem de [gören insanlarda] karşılaştırılabilir derecede kısa süreli 10 haftalık ekolokasyon öğrenimi ile ilişkili fonksiyonel plastisiteyi göstermektedir.”
Sonuçlar, duyusal korteksimizin belirli bir modaliteye göre sıkı bir şekilde organize olduğu fikrinin sürdürülebilir olmadığını gösteriyor, çünkü hem gören hem de görmeyen insanlar eğitimlerinin bir sonucu olarak artan eko-akustik aktivite gösterdi.
“Bu, birincil bir duyusal alanın […] farklı bir modaliteden (burada: ses yankıları) gelen girdiye karşı hassasiyet gösterme yeteneğinin tipik yetişkin insan beyninin normal bir özelliği olarak kabul edilebileceğine dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.”
Görünüşe göre herkes bu güçlü duyusal aracı kullanmayı öğrenebilir. Ekip şimdi bu eğitimi daha da genişletmek ve yaygınlaştırmak istiyor.
Kaynak: https://www.iflscience.com
Yalnız İnsanların Beyninde Şaşırtıcı Yoğunlukta Gri Madde Bulundu