Einstein Haçı, Beşinci Hayalet Görüntüsünü ve Karanlık Madde Sürprizini Ortaya Çıkarıyor
Görünmez ama her yerde bulunan bir kuvvet olan yerçekimi, uzak galaksilerden gelen ışığı büküp çarpıttığında, Dünya’daki gözlemciler, anlaşılması zor kozmik fenomenlere dair nadir bir bakış açısı elde ederler. Ve bir grup gökbilimcinin yakın zamanda keşfettiği gibi, aksaklık ne kadar tuhafsa, bulgu o kadar içgörülüdür.
Bu aksaklıklar resmen Einstein Haçı olarak adlandırılıyor . Uzak bir galaksiden gelen ışık gözlemevlerimize doğru ilerlerken, bize daha yakın galaksilerin kütleçekim kuvveti bu ışığı bükerek, bir haç gibi düzenlenmiş dört parlak noktadan oluşan bir görüntü oluşturuyor. Ancak gökbilimciler, açıklayamadıkları beşinci bir görüntüye sahip bir Einstein Haçı tespit ettiler.
Araştırmacılar, daha ileri analizlerin, bu alışılmadık kozmik desene muhtemelen “büyük bir karanlık madde halesinin” neden olduğunu ortaya koyduğunu bildirdi. Bulgular, 16 Eylül’de The Astrophysical Journal’da yayınlandı.
Verilerde bir aksaklık yok
Astronomideki birçok büyük keşifte olduğu gibi, ekip başlangıçta başka bir şeyi araştırıyordu. Bu durumda, araştırmacılar Şili’deki Atacama Büyük Milimetre/milimetre altı Dizisi’ni (ALMA), Dünya’dan 11,6 milyar ışık yılı uzaklıkta bulunan tozlu bir galaksi olan HerS-3’e doğrulttular.
Her şey normal görünüyordu, ta ki verilerinde sinir bozucu bir beşinci nesne belirene kadar. İlk başta kendi taraflarında teknik bir sorun olduğundan şüphelendiler. Ama ne kadar uğraşsalar da beşinci görüntü kaybolmuyordu.
Çalışmanın baş yazarı ve Fransız Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi araştırma direktörü Pierre Cox, bir basın açıklamasında , “‘Ne oluyor?’ diye düşündük,” diye anımsıyor . “Bir haça benziyordu ve ortasında bu resim vardı. “Bunu daha önce hiç görmediğimi biliyordum.”
Çalışmanın ortak yazarı ve Rutgers Üniversitesi’nde astrofizikçi olan Charles Keeton da aynı basın bülteninde, “‘Bunun olmaması gerekirdi’ dedim,” diye ekledi. “Işığı büken kütlede olağandışı bir durum olmadığı sürece merkezde beşinci bir görüntü elde edemezsiniz.”
Bilim karanlık bir yola giriyor
Daha sonra Keeton ve meslektaşları, bu beş uçlu Einstein Haçı’nı yakalamak için kullanılan kütleçekimsel merceklenmenin bilgisayar simülasyonlarını çalıştırdılar. Verilere uyan “sadece [dört] görünür galaksiyi kullanan makul bir yapılandırma” olmadığını görünce şaşkınlığa uğradılar.
Yapılandırma büyük ve görünmez bir beşinci kütleyi gizlemiyorsa, görüntü pek mantıklı değildi. Tam da bunu yaptılar: görünmez bir şeyler eklediler.
Araştırmacılar özellikle karanlık maddeyi, yani evrenin %85’ini oluşturduğu varsayılan “kayıp” kütleyi dahil ettiler. Karanlık maddenin var olduğuna dair çok sayıda kanıt var , ancak biz onu yalnızca etrafındaki görünür nesneleri etkileme biçimiyle fark edebiliyoruz.
Karanlık madde (bu durumda Güneş’in kütlesinin birkaç trilyon katı ağırlığında bir hale) hesaba katıldığında, matematik ve fizik mükemmel bir şekilde örtüşüyor, diye açıkladı Keeton. “Modellemenin gücü işte bu,” diye ekledi. “Göremediğiniz şeyleri ortaya çıkarmanıza yardımcı olur.”
‘Doğal bir laboratuvar’
Kafa karışıklığı giderildikten sonra araştırmacılar, Einstein Haçı’nı ciddi bir şekilde incelemeye başladılar. Yerçekimi merceklenmesinin hem arka plandaki galaksinin hem de ön plandaki galaksileri çevreleyen karanlık maddenin nadir bir görüntüsünü sunduğunu açıkladılar.
Cox, “Bu sistem adeta doğal bir laboratuvar gibi,” dedi. “Hem uzak galaksiyi hem de ışığını büken görünmez maddeyi inceleyebiliyoruz.”
Ekip, şimdilik, söz konusu galaksilerin şekli ve kinematiği de dahil olmak üzere fiziği hakkında çeşitli tahminlerde bulundu. Makaleye göre, ayrıca karanlık madde halesi ve “herhangi bir ilişkili yıldız emisyonu” üzerinde ölçülebilir sınırlar belirleyerek “alt yapıların kanıtlarını” göstermeyi umuyorlar.
Derleyen: Feyza ÇETİNKOL
Kaynak: Einstein Haçı, Beşinci Hayalet Görüntüsünü ve Karanlık Madde Sürprizini Ortaya Çıkarıyor
Açıklanamayan Sabitler Gizli Evrenlerin Kanıtı Mıdır, Yoksa Fizik Ötesinde Bir Şey mi?